MIXAΛHΣ TPIANTAΦYΛΛΟY Έκανε τον τόνο… αυτόνομο υποβρύχιο
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
 |
|
«Στα αυτόνομα υποβρύχια θελήσαμε να μιμηθούμε την επιδερμίδα των ψαριών», |
«Ανοίξαμε ένα νέο κεφάλαιο στην υποβρύχια μηχανική», λέει στα «NEA» ο
καθηγητής Ωκεάνιας Μηχανικής στο Τεχνολογικό Ινστιτούτο Μασαχουσέτης (ΜΙΤ)
Μιχάλης Τριανταφύλλου, που από το 1989 μέχρι σήμερα έχει καταφέρει να
δημιουργήσει μαζί με τους συνεργάτες του το RoboTuna (ρομπότ-τόνος), το
RoboPike (ρομπότ-λούτσος) και τη RoboTurtle (ρομπότ-θαλάσσια χελώνα). Όλα τους
αυτόνομα υποβρύχια, που μπορούν να ανοίξουν νέους δρόμους όχι μόνο στην
Ωκεανογραφία, αλλά και στην υποβρύχια αρχαιολογία.
«Έχουμε κάνει ήδη πολλά βήματα. Αυτόνομα υποβρύχια υπάρχουν παντού. Το
πρόβλημα είναι ότι συχνά δεν είναι ευκίνητα. Γι’ αυτό και αρχίσαμε να μελετάμε
τα ψάρια που έχουν διαφορετικές ικανότητες και κινούνται με διαφορετικές
ταχύτητες. Ο θαλάσσιος λέοντας, για παράδειγμα, είναι ευκίνητος. Ο τόνος είναι
πρωταθλητής στη συνεχή ταχύτητα. Ο λούτσος δεν κολυμπάει γρήγορα, αλλά έχει
τρομερή επιτάχυνση. Μοιάζουν πολύ με πραγματικά ψάρια, όταν τα βλέπεις στη
δεξαμενή. Νομίζεις ότι είναι ζωντανά». Τι μπορεί να κάνει ένα αυτόνομο
υποβρύχιο; «Πρώτα απ’ όλα καταγραφή του βυθού, των αντικειμένων που υπάρχουν
σ’ αυτόν, αλλά και φαινόμενα όπως οι δίνες», εξηγεί ο κ. Τριανταφύλλου, ενώ
στην κλασική εκδοχή τους διαθέτουν και μηχανικά «χέρια», που μπορούν να
σηκώσουν αντικείμενα. H ταχύτητα των μικρών είναι γύρω στα δύο μίλια την ώρα
και τα μεγαλύτερα – που είναι βαρύτερα και δύσχρηστα – έντεκα, δηλαδή
χρειάζονται μία με δύο ημέρες για να καλύψουν ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο.
Τα πλεονέκτημά τους είναι πως δουλεύουν αδιάκοπα μέρα-νύχτα, διότι «βλέπουν»
με ακουστικά κύματα (και όχι με κάμερες, οπότε μπορούν να δουλέψουν και το
βράδυ, χωρίς να έχουν ανάγκη το φως) και μπορούν να φτάσουν ακόμη και στο
βαθύτερο σημείο του ωκεανού.
H περιπέτεια της ενασχόλησής του με τα αυτόνομα υποβρύχια που μιμούνται την
κίνηση ψαριών ξεκίνησε… τυχαία! «Την εποχή που φτιάχναμε τα αυτόνομα
υποβρύχια, έτρωγα με μερικούς συναδέλφους σε ένα εστιατόριο πάνω από τη
θάλασσα. Κάποιος με ρώτησε “ξέρεις πώς κολυμπάνε τα ψάρια; ” και ταυτόχρονα
έπεσε η ιδέα πως αν φτιάχναμε ένα τεχνητό ψάρι, θα λύναμε όλα μας τα
προβλήματα, επειδή τα υποβρύχια δεν είναι ευκίνητα. Και έτσι ξεκινήσαμε με
έναν τόνο, που θεωρείται πολύ καλός κολυμβητής».
Αλουμίνιο, πλαστικό και τρία χρόνια εντατικής δουλειάς ήταν αρκετά για
να κάνει ο τεχνητός τόνος την πρώτη του βουτιά. H μεγαλύτερη δυσκολία στην
κατασκευή των αυτόνομων υποβρυχίων που έχουν τη μορφή ψαριού, «ήταν να
μιμηθούμε την επιδερμίδα των ψαριών», λέει ο κ. Τριανταφύλλου. «Έπρεπε
εξωτερικά να είναι ευλύγιστα και ταυτόχρονα ανθεκτικά, για τεχνικούς λόγους».
Δύο είναι τα βασικότερα προβλήματα που πρέπει να λυθούν, ώστε τα τεχνητά ψάρια
να μπουν στην υπηρεσία του ανθρώπου. «Το πρώτο έχει να κάνει με τη μετάδοση
της πληροφορίας μέσα από το νερό, επειδή η πληροφορία μεταδίδεται ακουστικά
και κατά συνέπεια αργά. Το δεύτερο έχει να κάνει με τον φορέα ελέγχου. Πώς
μπορεί, δηλαδή, να γνωρίζει πού βρίσκεσαι χωρίς χάρτες. Αυτό έχει να
κάνει με την τεχνητή ευφυΐα. Προσπαθούμε λοιπόν να το κάνουμε να βρίσκει
τρόπους να αναγνωρίζει πού βρίσκεται, αν έχει ξαναπεράσει από ένα σημείο, να
φτιάχνει έναν χάρτη στο μυαλό του, όπως κάνει ένας άνθρωπος στο μισοσκόταδο»,
λέει ο κ. Τριανταφύλλου, που εκτιμά όμως πως σε μία πενταετία τα δύο
βασικότερα προβλήματα θα έχουν βρει τη λύση τους. Υπάρχει σκέψη για σύνθεση
των ικανοτήτων διαφόρων ψαριών; «Βεβαίως. Από ένα σημείο και μετά παύουμε να
αντιγράφουμε και αρχίζουμε να συνθέτουμε. Μπορεί να φτιάξουμε κάτι που να μη
μοιάζει με ψάρι. Τώρα ασχολούμαστε με τη θαλάσσια χελώνα. Μας παίρνει καιρό,
γιατί έχει σκληρό κέλυφος και κινείται με πτερύγια. Την επιλέξαμε λόγω
ταχύτητας και λόγω προσαρμοστικότητας σε μέρη με πολύ δυνατά ρεύματα».
Λύνουν τα χέρια των αρχαιολόγων
Ικανά να ταξιδέψουν σε πολύ μεγάλο βάθος μόνα τους (χωρίς ανθρώπους), χωρίς
καλώδια και χωρίς την ανάγκη φωτός για πολλές ώρες σε μεγάλες εκτάσεις, τα
αυτόνομα υποβρύχια αναμένεται σύντομα να λύσουν τα χέρια των αρχαιολόγων που
ερευνούν τον βυθό. Στις ελληνικές θάλασσες έχει «βουτήξει» ήδη δύο φορές ένα
κλασικό αυτόνομο υποβρύχιο, το «Odyssey», και τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα
ικανοποιητικά. Στη Νίσυρο (σε συνεργασία πάντα με την Εφορεία Εναλίων
Αρχαιοτήτων και το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών) το 2001, όπου
εντοπίστηκε το ναυάγιο ενός μεταβυζαντινού πλοίου και το 2004 στα Κύθηρα, όπου
βρέθηκε μια σειρά αντικειμένων στον βυθό. «Ήταν μια ερευνητική εφαρμογή, που
δείχνει ότι το μέλλον διαγράφεται ευοίωνο», εκτιμά ο καθηγητής Μιχάλης
Τριανταφύλλλου.
H εξέλιξή τους προχωρά με γοργούς ρυθμούς και αναμένεται ότι σε μία τριετία θα
είναι απολύτως αξιόπιστα, οπότε και θα βάλουν στην άκρη τους βασικούς βοηθούς
της υποβρύχιας αρχαιολογίας, τα τηλεκατευθυνόμενα, που απαιτούν ένα ολόκληρο
σύστημα-πλοίο να τα υποστηρίζει και κατά συνέπεια έχουν υψηλό κόστος. «Όταν
έρθει η στιγμή της ωριμότητας, θα χρησιμοποιούνται σχεδόν καθημερινά. Τότε
όμως ελλοχεύει και ο κίνδυνος, διότι όταν γίνουν διαθέσιμα, ο καθένας θα
μπορεί να πάρει ένα και να ψάξει μόνος του, αφού είναι αρκετά οικονομικά,
κυμαίνονται στις 100.000 με 200.000 ευρώ. Και επειδή οι νόμοι δεν προστατεύουν
οτιδήποτε βρίσκεται στην ανοιχτή θάλασσα, όχι μόνο αρχαιοκάπηλοι, αλλά και
όσοι είναι απλώς περίεργοι, θα μπορούν να σηκώνουν αντικείμενα από τον βυθό.
Είναι ανάγκη, λοιπόν, να επιταχυνθεί η έρευνα του βυθού, για να αποφευχθούν
τέτοιες περιπτώσεις».
Google news
