Στο έλεος συμφερόντων και… επιτροπών η παραλιακή

Αφημένη… στην τύχη της, κατακερματισμένη, έρμαιο των πάσης φύσεως
συμφερόντων και επιδιώξεων παραμένει η παραλιακή ζώνη της Αθήνας.

Οι Ολυμπιακοί Αγώνες προικοδότησαν την παραλία με… δεκάδες τόνους μπάζων από
το πέρασμα του Τραμ, τα οποία ουδείς βιάζεται να απομακρύνει, ενώ τα αυθαίρετα
κέντρα διασκέδασης που ξεκίνησαν ως αυτοσχέδιες παράγκες την περίοδο της
δικτατορίας, ζήτησαν -και πέτυχαν νόμιμα – όχι μόνο να μη «χάσουν» το
καλοκαίρι του 2004, αλλά και να παραταθεί η λειτουργία τους ακόμη για πέντε
ολόκληρα χρόνια… Τρία είναι σήμερα τα «ανοιχτά μέτωπα» στην παραλιακή ζώνη.
Ο πρώην Ιπποδρόμος, το Ελληνικό και το μέλλον των ολυμπιακών εγκαταστάσεων στο
Νέο Φάληρο και τον Άγιο Κοσμά. Σε ό,τι αφορά το υπόλοιπο τμήμα, ισχύει το…
βολικό «διαίρει και βασίλευε». Καθένας από τους 11 δήμους, τους άλλους φορείς
στους οποίους «ανήκουν» κομμάτια της παραλίας (Κτηματική Εταιρεία Δημοσίου,
Εταιρεία Τουριστικών Ακινήτων), αλλά και τρίτοι (από την Εκκλησία μέχρι
ιδιωτικοί σύλλογοι και τράπεζες), διαχειρίζεται και παρεμβαίνει, όπως νομίζει
καθένας στο δικό του κομμάτι, συμβάλλοντας στη διαιώνιση της «πολυχρωμίας του
χάους». Ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας προτείνει στο ΥΠΕΧΩΔΕ την
αντιμετώπιση του προβλήματος μέσω δημιουργίας Επιτροπών. Σε αυτές θα μετέχουν
«όλοι οι φορείς», οι οποίοι θα συναποφασίζουν για τις παρεμβάσεις στην
παραλία.

«Αυτό είναι και το μεγάλο πρόβλημα του παραλιακού μετώπου», επισημαίνει ο κ.
Τάκης Γεωργακόπουλος, πρόεδρος του Πανελληνίου Συλλόγου Αρχιτεκτόνων. «Ο
κατακερματισμός. Αυτό εκμεταλλεύονται τα τεράστια συμφέροντα που έχουν
συσσωρευθεί στην παραλία. Και η Πολιτεία, πολλά χρόνια τώρα, αποδεικνύεται
αδύναμη να παρέμβει σ’ αυτό το κατάντημα. Γιατί περί κατάντιας πρόκειται, όταν
έχεις δώδεκα χιλιόμετρα ακτής και τελικά, ελάχιστα από αυτά είναι πραγματικά
προσβάσιμα και ελεύθερα για όλους, χωρίς να χρειαστεί να πληρώσουν».

Στον χώρο του Ιπποδρόμου, έκτασης 180 στρεμμάτων, ο Δήμος Καλλιθέας «δηλώνει»
ανοιχτός σε ιδέες και διαβεβαιώνει ότι «μπορεί» να χρηματοδοτήσει και να
συντηρήσει τη δημιουργία αθλητικών χώρων, αναψυκτηρίων και πρασίνου. Ο χώρος
του Ιπποδρόμου, προς το παρόν, χρησιμοποιείται ως κενό οικόπεδο. Για τα 5.300
στρέμματα του Ελληνικού, το μόνο βέβαιο είναι πως ένα τμήμα του θα δοθεί για
οικοπεδοποίηση και το υπόλοιπο θα γίνει πάρκο.

Ο κ. Γεωργακόπουλος υποστηρίζει πως «τελικά, δεν έχουμε παραδειγματιστεί απο
τη Βαρκελώνη». Και χρησιμοποιεί ως παράδειγμα «ασυνεννοησίας» τον Ιππόδρομο.
«Σήμερα είναι ένα τεράστιο άδειο οικόπεδο που συνδέεται με τη θάλασσα μέσω της
Εσπλανάδας. Πώς θα συνδεθούν αυτά τα δύο; Τι θα κάνουμε εκεί; Πάρκινγκ;
Γήπεδα; Πράσινο; Ποιος θα το χρηματοδοτήσει; Για να κάνουμε πραγματικά ανοιχτή
την παραλία στον κόσμο, θα πρέπει να δώσουμε ελκυστικές χρήσεις και ένα
αρχιτεκτονικό περιβάλλον που θα σε ”τραβάει”. Αλλιώς, γιατί να το
επισκεφθείς; Το πραγματικό στοίχημα είναι να δούμε την παραλία ως ενιαία
γραμμή που ανήκει σ’ όλους τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου. Όχι ως το χωραφάκι
του καθενός».

ΠΡΩΗΝ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟΣ

Υποσχέσεις για γήπεδα, αναψυκτήρια και πράσινο

Ο χώρος του πρώην Ιπποδρόμου παραδόθηκε από την προηγούμενη ηγεσία του ΥΠΕΧΩΔΕ
(Βάσω Παπανδρέου) με σύμβαση παραχώρησης στον Δήμο της Καλλιθέας στον οποίο
ανήκει διοικητικά η έκταση. «H Καλλιθέα και οι Τζιτζιφιές, αφού υπέφεραν
χρόνια ολόκληρα από τη λειτουργία του Ιπποδρόμου, ήρθε τώρα η στιγμή να πάρουν
αυτό που δικαιωματικά τους ανήκει», όπως λέει ο δήμαρχος Καλλιθέας κ. Κώστας
Ασκούνης. «Έναν χώρο για αθλητισμό και αναψυχή, έναν χώρο για πράσινο σε μια
πόλη 200.000 κατοίκων η οποία σήμερα έχει μόνο 12 στρέμματα στην Πλατεία
Δαβάκη».

Τα σχέδια του Δήμου Καλλιθέας για τον χώρο βασίζονται στις αρχές της σύμβασης
παραχώρησης η οποία ενεργοποιείται από τον Μάρτιο του 2005. Βάσει αυτής, στον
χώρο επιτρέπονται μόνο «αθλητικοί χώροι, χώροι περιπάτου και αναψυχής και
χρήσεις συνάθροισης κοινού». Και φυσικά πράσινο.

Στα πρώτα σχέδια του Δήμου Καλλιθέας για την αξιοποίηση των 180 στρεμμάτων
συμπεριλαμβάνονται σχέδια για τη δημιουργία ανοιχτών γηπέδων ποδοσφαίρου,
κολυμβητηρίου και κλειστού δημοτικού γυμναστηρίου, αναψυκτηρίων και χώρων
πρασίνου, ενώ ο κ. Ασκούνης δηλώνει «ανοιχτός σε οποιαδήποτε καλή ιδέα» απ’
όπου κι αν προέρχεται. «Ακόμα δεν είμαστε έτοιμοι για λεπτομέρειες» εξηγεί ο
δήμαρχος, «όμως πρέπει όλοι να καταλάβουν ότι η Καλλιθέα υπέφερε τόσα χρόνια
από τον Ιππόδρομο. Είχαμε μερικά γήπεδα στο κομμάτι που βλέπει προς τη θάλασσα
και αυτά καταστράφηκαν για να γίνουν τα Ολυμπιακά έργα. Οι ομάδες μας είναι
σαν τους φτωχούς συγγενείς που ζητιανεύουν χώρο. Δεν πρέπει να φτιάξουμε
γήπεδα ποδοσφαίρου; Επίσης ένα γυμναστήριο και μια πισίνα είναι απαραίτητα για
την άθληση των πολιτών, όχι μόνο της Καλλιθέας, αλλά όλων των κατοίκων. Και
φυσικά σε έναν τόσο μεγάλο χώρο θα βάλουμε και αναψυκτήρια και χώρους
αναψυχής. Δεν θα φτιάξουμε όμως ούτε εμπορικά κέντρα ούτε γραφεία».

Στην ερώτηση πώς θα μπορούσε να συνδεθεί ο χώρος με την Εσπλανάδα (την εναέρια
γέφυρα που περνάει επάνω από τη λεωφόρο και φτάνει στην άλλη άκρη προς τη
θάλασσα), η απάντηση του δήμου είναι άμεση. «Μια χαρά συνδέονται. Μπορεί
όποιος θέλει να πάει βόλτα στη θάλασσα. Εμείς είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε
σήμερα κιόλας και το κομμάτι του Ολυμπιακού πάρκου που ανήκει στον δήμο μας.
Και να το συντηρήσουμε, και να το περιποιηθούμε. Ακόμα και το κλειστό του τάε
κβον ντο, αν και πέφτει ακριβώς στη μέση των συνόρων μας με το Παλαιό Φάληρο.
Όμως, αν το θέλει το Π. Φάληρο, δεν θα δώσουμε εκεί τη μάχη μας. Αν το θέλουν,
ας το πάρουν. Είναι τόσο ωραίο γήπεδο το κλειστό του τάε κβον ντο, που όποιος
και να το πάρει θα αξιοποιηθεί».

ΠΡΩΗΝ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ

Σενάρια και 3 βραβευμένες προτάσεις στο συρτάρι

Στο Ελληνικό η κυβέρνηση δεν φαίνεται να έχει καταλήξει ούτε ως προς το τι θα
κάνει, ούτε πώς θα το χρηματοδοτήσει. Ελλείψει ολοκληρωμένων σχεδίων το μόνο
που «κινείται» προς το παρόν στον χώρο των 5.300 στρεμμάτων του πρώην
αεροδρομίου είναι τα σενάρια. Μεταξύ αυτώ, όπως διαβεβαιώνουν στενοί
συνεργάτες του υπουργού ΠΕΧΩΔΕ κ. Γιώργου Σουφλιά, δεν περιλαμβάνεται «σε
καμία περίπτωση» η πρόταση να επανενεργοποιηθεί ο διάδρομος
προσγείωσης-απογείωσης για να καλυφθούν ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας.

Την πρόταση, σύμφωνα με πληροφορίες από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, είχε
θέσει κατ’ ιδίαν ο υπουργός κ. Σπ. Σπηλιωτόπουλος στον συνάδελφό του Γιώργο
Σουφλιά, χωρίς απ’ ό,τι φαίνεται να εισακουσθεί ιδιαίτερα. «Στο Ελληνικό θα
γίνει πάρκο» ήταν η δημόσια δέσμευση του κ. Σουφλιά και σ’ αυτή τη «γραμμή»
προχωρούν τα σενάρια αξιοποίησής του. H άλλη δημόσια δέσμευση μέλους της
κυβέρνησης για το Ελληνικό προήλθε από τον υφυπουργό Οικονομικών κ. Πέτρο
Δούκα, ο οποίος δήλωσε πως ένα κομμάτι θα δοθεί για ανάπτυξη, χωρίς ωστόσο να
αποσαφηνίσει αν εννοεί οικόπεδα για πολυτελή κατοικία, ξενοδοχεία ή κάτι άλλο.
Υπάρχουν σενάρια που θέλουν ένα μεγάλο κομμάτι της έκτασης προς τη Γλυφάδα και
νοτίως στο Ελληνικό να προορίζεται για κατοικία. Ακόμα έχουν ακουστεί και
ιδέες για επέκταση του Γκολφ και δημιουργία ξενοδοχειακής μονάδας προκειμένου
να γίνει το Ελληνικό πόλος έλξης τουριστών υψηλών εισοδημάτων.

Εκτός από σενάρια, ο κ. Σουφλιάς έχει στα συρτάρια του και τις τρεις
βραβευμένες προτάσεις που προέκυψαν από τον διεθνή αρχιτεκτονικό διαγωνισμό
για τη μετατροπή του σε Μητροπολιτικό Πάρκο, τα αποτελέσματα του οποίου όμως
δεν θεωρούνται δεσμευτικά.

H προηγούμενη κυβέρνηση είχε δεσμευτεί για μετατροπή σε χώρο πρασίνου των
4.000 στρεμμάτων στο Ελληνικό, ενώ εξετάζονταν τρόποι αξιοποίησης της
υπόλοιπης έκτασης ώστε να χρηματοδοτηθεί η δημιουργία του Μητροπολιτικού
Πάρκου και η συντήρησή του μετά. Το εν λόγω σενάριο, που έχει μελετηθεί από
την ομάδα του αρχιτέκτονα Λουδοβίκου Βασενχόφεν, προέβλεπε τρία διαφορετικά
υποσενάρια: οι εκτάσεις που θα μπορούσαν να δοθούν για ανάπτυξη είναι 400
στρέμματα ή 600 στρέμματα ή 1.080 στρέμματα.

Όπως υποστήριξαν οι εισηγητές της μερικής αξιοποίησης – από το 1999 – «σε έναν
χώρο όπως το Ελληνικό, που έχει αξία έως και 400 εκατομμύρια το στρέμμα,
μπορείς να κερδίσεις έως και 200 δισ. δραχμές εκποιώντας ένα μικρό κομμάτι».
Την ίδια ιδέα ενστερνίζεται πλήρως και η δήμαρχος Αθηναίων κ. Ντόρα
Μπακογιάννη, η οποία τάσσεται υπέρ της χρηματοδότησης «χώρων-ανάσα» σε
«δύσκολες» περιοχές όπως η Κυψέλη και τα Πατήσια, μέσω της ανάπτυξης τμήματος
του Ελληνικού. «Χρειάζεται να δούμε το θέμα Ελληνικό σε μια μητροπολιτική
διάσταση και όχι τοπικά», πιστεύει η δήμαρχος.

Σύμφωνα με τις μελέτες που έχουν γίνει μέχρι τώρα για τον Οργανισμό
Ρυθμιστικού Σχεδίου της Αθήνας, τόσο για την υλοποίηση όσο και τη βιωσιμότητα
του Μητροπολιτικού Πάρκου απαιτούνται κονδύλια που είναι δύσκολο να
εξοικονομηθούν από εθνικούς πόρους.

ΑΠΟ ΓΛΥΦΑΔΑ ΕΩΣ ΙΠΠΟΔΡΟΜΟ

Δεν υπάρχει κανένα σχέδιο – προστέθηκαν και τόνοι μπάζων

Στο ενδιάμεσο κομμάτι, μεταξύ Ιπποδρόμου και Γλυφάδας, η παραλία της Αθήνας
όχι μόνο δεν προβλέπεται να αναβαθμιστεί αισθητικά και λειτουργικά, αλλά έχει
φορτωθεί επιπλέον και με τόνους μπάζων από την κατασκευή του τραμ, τα οποία
ουδείς βιάζεται να απομακρύνει. Τα διαπιστωμένα αυθαίρετα κέντρα διασκέδασης
πήραν νόμιμη παράταση, ενώ το ΥΠΕΧΩΔΕ, αν και πήρε την πρωτοβουλία προκήρυξης
διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού με θέμα την ανάκτηση του θαλάσσιου
μετώπου, δε «στήριξε» ποτέ την υλοποίησή της. Αντιθέτως. Ενώ υποτίθεται πως
ξεκινούσαν οι εργασίες, «με πρόσχημα ότι πρέπει να βγει Προεδρικό Διάταγμα
διάσωσής της σταμάτησε κάθε εργασία “τακτοποίησης” του χάους και βρεθήκαμε να
κυνηγάμε μόνοι μας αυτούς που δούλευσαν στο τραμ, τους δήμους και μια σειρά
άλλων φορέων που απλώς ο καθένας έκανε ό,τι νόμιζε στην παραλία χωρίς να δίνει
λογαριασμό σε κανέναν» επισημαίνει σήμερα ο αρχιτέκτονας Σ. Διγενής. Το
γραφείο Διγενή και το γραφείο του διάσημου για την ανάπλαση στην ιταλική
Σιένα, Βιτόριο Γκρεγκότι είχαν υπογράψει τη σύμβαση με το ΥΠΕΧΩΔΕ στις
9-1-2002 για να ξεκινήσουν την περίφημη «ανάκτηση» του παραλιακού μετώπου.

Σήμερα, η μνήμη αυτής της εμπειρίας είναι επώδυνη. «Είναι εξωφρενικό αυτό που
συμβαίνει στην παραλία. Ο καθένας κάνει ό,τι θέλει» λέει ο κ. Διγενής. «Μας
είπαν ότι έγινε ανάπλαση στο Φάληρο, αλλά πείτε μου εσείς ποιος κατεβαίνει τη
Συγγρού, παρκάρει και περπατάει επάνω στην Εσπλανάδα για να απολαύσει τη θέα.
Υπάρχουν τεράστια συμφέροντα.

H χρυσή ευκαιρία που χάθηκε ήταν όταν ξεκίνησε το τραμ». Στις 28 Ιουλίου 2003
η ομάδα Διγενή-Γκρεγκότι εξαναγκάστηκε να υπογράψει παραίτηση από το δικαίωμα
εφαρμογής της σύμβασης. Όπως δήλωσαν οι ίδιοι, «γίνονταν συνεχώς παρεμβάσεις
φορέων και παράλληλες εγκρίσεις». Ενδιαμέσως όμως εγκρίθηκε το Προεδρικό
Διάταγμα που εξέδωσε ο Οργανισμός Ρυθμιστικού Σχεδίου για την παραλία. «Το
Διάταγμα ήταν ένα σημαντικό βήμα αλλά τώρα χρειάζεται συνεχή παρακολούθηση
αφενός για την εφαρμογή του και αφετέρου για να γίνουν μελέτες διαμόρφωσης
ώστε να έχουμε τις παρεμβάσεις που χρειάζεται η παραλία» εξηγεί η κ. Μαίρη
Ευαγγελίδου πολεοδόμος-χωροτάκτης του ΟΡΣΑ.