«Mίλησαν» τα σπλάγχνα της αρχαίας Ήλιδας

Πεντέμισι χιλιάδες χρόνια μετά την ταφή, οι αρχαιολόγοι άνοιξαν τους θαλαμωτούς τάφους στην Ήλιδα και βρήκαν κατάλοιπα νεκρών, που επέστρεφαν στη μάνα γη σε συνεσταλμένη στάση, να σώζονται μέχρι σήμερα σε άριστη κατάσταση διατήρησης

Στη γενέτειρα των Ολυμπιακών Αγώνων, την αρχαία Ήλιδα, κατά τη διάρκεια
σωστικών ανασκαφών, που είχαν σκοπό τη διερεύνηση του οικοπέδου όπου πρόκειται
να ανεγερθεί υπαίθριο λυόμενο θέατρο, ήρθε στο φως ένα νεκροταφείο του
3500-2800 π.X. Αποτελείται από 25 θαλαμωτούς τάφους, με δρόμο και στόμιο, που
ήταν λαξευμένοι στο αμμώδες έδαφος στην ανατολική πλευρά ενός γήλοφου. Σε κάθε
τάφο υπήρχαν επάλληλες ταφές νεκρών, από τρεις έως πέντε, αλλά και δέκα ή
παραπάνω νεκροί σε ορισμένες περιπτώσεις, οι οποίοι είχαν αποτεθεί σε
συνεσταλμένη στάση, όπως του εμβρύου, και συνοδεύονταν από αγγεία και
κοσμήματα, λίθινα περίαπτα και χάντρες. Είναι σημαντικό για την τόσο πρώιμη
εποχή ότι το άφθονο οστεολογικό υλικό σώζεται σε άριστη κατάσταση. Πρόκειται
μόλις για το τρίτο νεκροταφείο αυτής της εποχής που βρέθηκε σε ολόκληρη την
Πελοπόννησο, ενώ τα λείψανα οικισμών της ίδιας περιόδου είναι περισσότερα.
Ανάλογης εποχής τάφοι ανασκάφηκαν πρόσφατα στην Επίδαυρο, και τρεις στο
Καλαμάκι της K. Αχαΐας. Μέχρι πριν λίγα χρόνια τάφοι αυτής της εποχής – που
αντιστοιχεί με το τέλος της νεολιθικής και την αρχή της πρωτοελλαδικής – στην
Πελοπόννησο ήταν τελείως άγνωστοι.

Τα κτερίσματα και τα ταφικά έθιμα θα δώσουν σημαντικότατες πληροφορίες για την
ιστορία και την κοινωνία του οικισμού, που δεν ήταν απομονωμένος αλλά
βρισκόταν σ’ επαφή με άλλους πολιτισμούς του αιγαιακού χώρου.

Τα τελευταία χρόνια οι έρευνες για την προϊστορική εποχή σε όλη την Ελλάδα
τείνουν να δείξουν ότι το τέλος της νεολιθικής εποχής και η πρώτη φάση της
πρωτοελλαδικής εποχής ταυτίζονται χρονικά και δεν διαδέχονται η μία την άλλη,
όπως πιστευόταν παλαιότερα.

Μέχρι τώρα τα ανασκαφικά δεδομένα της Ήλιδας «ανέφεραν» την ύπαρξη μικρού
αγροτικού πρωτοελλαδικού οικισμού, ενώ η Ήλιδα θεωρούνταν ένα από τα τέσσερα
σημαντικά μυκηναϊκά κέντρα της εποχής που αναφέρονται στον Όμηρο και έχει
δώσει πλούσια ευρήματα των υπομυκηναϊκών και γεωμετρικών χρόνων 1100-1600 π.X.

Οι ανασκαφές στην αρχαία Ήλιδα έγιναν υπό τη συνεχή εποπτεία της εφόρου
Αρχαιοτήτων δρος Ξένης Αραπογιάννη, ενώ τη δαπάνη του τελευταίου μήνα
ανασκαφής ανέλαβε ο Δήμος Αμαλιάδας. Μόλις πρόσφατα, την περασμένη άνοιξη,
εγκαινιάστηκε το Αρχαιολογικό Μουσείο Ήλιδας, η ανέγερση του οποίου είχε
κριθεί αναγκαία για τη στέγαση των πλούσιων ευρημάτων της πόλης που είχε την
ευθύνη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων και η οποία δεν έχει ακόμα
αποκαλυφθεί πλήρως.