Δρόμοι

Το 1912…

… ο γκουρού της ψυχανάλυσης Ερνστ Τζόουνς, μαθητής του Γιουνγκ και
επιστήθιος φίλος του Φρόυντ, παρουσίασε ένα δοκίμιο που έκανε μεγάλη εντύπωση.
Το θέμα του ήταν η εμμονή του ανθρώπου με το αλάτι, η αιώνια και κυριαρχική
παρουσία του όχι μονάχα στην καθημερινή ζωή, αλλά και στις τελετουργίες, τις
θρησκευτικές πεποιθήσεις και τις λαϊκές δοξασίες. «Υμείς εστε το άλας της γης
(Ματθ. ε’ 13), «φάγαμε ψωμί και αλάτι» (N. Πολίτης, Παροιμίαι A’), «Όπως
λιώνει τ’ αλάτι στο νερό, έτσι να λιώσουν κι οι βαρυγνωμιές».

Ο Ερνστ Τζόουνς…

… γράφει η Μιρέλα Σέρι στην εφημερίδα «Στάμπα», έβλεπε σε αυτή την «αλμυρή
εμμονή» όχι μονάχα κάτι που είχε σχέση με τις οργανικές ανάγκες του ανθρώπου,
αλλά κάτι πιο ακαθόριστο, που κατέβαινε μέχρι τα βάθη της σεξουαλικής ζωής.
Στην αρχαία Αίγυπτο, οι ιερείς που ήταν ορκισμένοι στην αγαμία απέφευγαν το
αλάτι, επειδή πίστευαν πως ερεθίζει τις σεξουαλικές ορμές. Για να εξαγνιστούν
όταν επέστρεφαν στο χωριό τους οι κεφαλοκυνηγοί της Βόρνεο με τα χέρια τους
βαμμένα με ανθρώπινο αίμα, απέφευγαν τη σεξουαλική επαφή και το αλάτι. Ο
Πλάτων πίστευε πως αυτή η «θεία ουσία» ήταν ιδιαίτερα αγαπητή στους θεούς.
Πολλές πόλεις, από τη Γαλικία μέχρι τη Ρώμη και τη Βενετία, γράφει ο
Κουρλάνσκι, ήκμασαν και διατηρήθηκαν στη ζωή, επειδή είχαν εύκολη πρόσβαση στο
αλάτι. Μπορεί για τους Εβραίους το αλάτι να είναι το σύμβολο της συμφωνίας του
Θεού με τον λαό του Ισραήλ, όμως οι αρχαίοι Αιγύπτιοι ήταν οι πρώτοι που
ανακάλυψαν τις συντηρητικές ιδιότητές του, τόσο για τις τροφές τους όσο και
για τις μούμιες τους.

Στο όνομα…

… του αλατιού και της ισχύος που έδινε αυτό στους ανθρώπους, έγιναν
αναρίθμητοι πόλεμοι, όπως λέει ο Μαρκ Κουρλάνσκι σε μια «βιογραφία» του
αλατιού («Αλάτι», εκδ. Rizzoli). Το 1856, κάτω από τη σημαία του Γουλιέλμου
της Οράγγης, οι Ολλανδοί κινήθηκαν κατά της Ισπανίας, που είχε απαγορεύσει την
πρόσβασή τους στο αλάτι, σε έναν φονικό πόλεμο που κράτησε 80 χρόνια. H
ειρηνική ανυπακοή που κήρυξε ο Γκάντι άρχισε με πρώτο στόχο την κατάργηση του
βρετανικού μονοπωλίου αλατιού που είχε επιβάλει η Βρετανία στην Ινδία. Αυτές
οι συγκρούσεις τροφοδοτούν ακόμη τη φαντασία μας. Στην ταινία «Demolition
man», ο σούπερ μπάτσος Σιλβέστερ Σταλόνε ξυπνάει κάποτε στο μέλλον, σε μια
τεχνολογική δικτατορία που για να αποκαταστήσει την αγνότητα και την τάξη,
έχει επιβάλει απαγόρευση στο αλάτι.

Με τόσους…

… πολέμους και τόσους ανθρώπους που έχουν σκοτωθεί για κάτι τόσο ταπεινό όσο
το αλάτι, δεν είναι να απορεί κανείς για τους ανθρώπους που έχουν σκοτωθεί για
το πετρέλαιο στη Μέση Ανατολή, στην περίοδο της βρετανικής αποικιοκρατίας, και
που σκοτώνονται ακόμη, στην περίοδο του αμερικανικού ιμπεριαλισμού. Αν η Γη
ήταν φτιαγμένη από χρυσάφι, είχε πει κάποιος, τότε οι άνθρωποι θα σκοτώνονταν
για μια χούφτα χώμα.