Tα συντρίμμια της Pώμης
Ενημερώσου πρώτα από ΤΑ ΝΕΑ
5 λεπτά  |
Το 1562, αγρότες οι οποίοι δούλευαν σε ένα αμπέλι κοντά στη Ρώμη ανακάλυψαν
θαμμένα στη γη αρχαία μαρμάρινα κομμάτια με χαραγμένα σχήματα και γραμμές σε
διάφορα μεγέθη. Δεν έδωσαν ιδιαίτερη σημασία, όμως οι ειδικοί της εποχής
κατάλαβαν ότι μπροστά τους βρισκόταν ένα πολύτιμο αρχαιολογικό εύρημα.
 |
|
Πώς ήταν η Ρώμη του 3ου αιώνα μ.X. και πώς ζούσαν οι κάτοικοί της; Το παζλ |
Τα κομμάτια ήταν τμήματα του Σεβήρειου Μαρμάρινου Χάρτη, ενός μεγάλου σε
διαστάσεις και πολύ λεπτομερούς σχεδιαγράμματος της Ρώμης του 3ου αιώνα μ.X.
Αυτά τα θραύσματα, μαζί με άλλα σκόρπια που ήρθαν στο φως τους επόμενους
αιώνες, είναι τα σημαντικότερα τοπογραφικά αρχεία της Αρχαίας Ρώμης και
μάλιστα από την εποχή της παντοδυναμίας τής αυτοκρατορίας της.
Αδύνατη η συναρμολόγηση. Υπάρχει όμως ένα πρόβλημα. Κανείς δεν ξέρει
πώς να ενώσει τα κομμάτια που έχουν βρεθεί για να ανασυνθέσει τον χάρτη.
«Έχουμε τα κομμάτια ενός παζλ, αλλά δεν έχουμε τη φωτογραφία του από το κουτί
για να ξέρουμε πώς πρέπει να τα βάλουμε», εξηγεί στο περιοδικό «New Scientist»
ο Μπέρναρντ Φρίσερ, καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας στο Πανεπιστήμιο του Λος
Άντζελες στην Καλιφόρνια. «Έχεις χιλιάδες κομμάτια να συναρμολογήσεις, αλλά
δεν ξέρεις από πού να αρχίσεις και πού να τελειώσεις».
Οι ειδικοί επιχειρούν αιώνες τώρα να λύσουν το παζλ, το οποίο θα τους δώσει
μία νέα ξεκάθαρη εικόνα της πρωτεύουσας της αυτοκρατορίας, αλλά χωρίς
ιδιαίτερα αποτελέσματα. Τους τελευταίους μήνες όμως οι προσπάθειες μιας ομάδας
από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ έχουν δημιουργήσει νέες ελπίδες. Οι
επιστήμονες έχουν κάνει μεγάλα βήματα προόδου χάρη στις νέες τεχνολογίες.
Κλίμακα 1 προς 240. Το παζλ του χάρτη της Ρώμης δεν είναι συνηθισμένο.
Δημιουργήθηκε από τον αυτοκράτορα Σεπτίμιο Σεβήρο μεταξύ του 203 και του 211
μ.X. Ο χάρτης χαράχτηκε πάνω σε μαρμάρινες πλάκες που τοποθετήθηκαν σε έναν
τοίχο του Ναού της Ειρήνης, βορειοανατολικά της παλιάς Ρωμαϊκής Αγοράς. Είχε
πλάτος 18 μέτρα και ύψος 13 μέτρα. Έδειχνε ολόκληρη την πόλη, δηλαδή μία
έκταση πολλών τετραγωνικών χιλιομέτρων σε κλίμακα 1 προς 240. H λεπτομέρειά
του είναι αξιοθαύμαστη, καθώς απεικονίζει ακόμα και μεμονωμένα δωμάτια
σπιτιών, σκάλες και κολόνες μέσα στην πόλη.
 |
|
Στα μαρμάρινα κομμάτια του χάρτη βρίσκονται χαραγμένες γραμμές και σχέδια που |
Δυστυχώς, μόλις το 15% του χάρτη έχει βρεθεί σε 1.200 κομμάτια. Τα 250 από
αυτά τοποθετήθηκαν στο σωστό τους μέρος από ακαδημαϊκούς της Αναγέννησης και
μεταγενέστερους ειδικούς, οι οποίοι αναγνώρισαν εύκολα τα πιο διάσημα κτίρια
της Αρχαίας Ρώμης. Αλλά εδώ κι εκατοντάδες χρόνια δεν έχει σημειωθεί αξιόλογη
πρόοδος στη συναρμολόγηση του παζλ. Τα κομμάτια που απομένουν είναι τα πιο
δύσκολα. Λείπουν τμήματα, έχουν τριφτεί σε πολλά σημεία και οι ειδικοί δεν
μπορούν να βρουν πού ταιριάζουν. Υπάρχει όμως και άλλο πρόβλημα, καθώς πολλά
κομμάτια ζυγίζουν εκατοντάδες κιλά και είναι δύσκολο να τα χειριστεί κάποιος.
Σάρωση με λέιζερ. Το ενδιαφέρον για τον χάρτη αναθερμάνθηκε το 1999. Ο
καθηγητής Μάρκ Λίβοϊ, ειδικός στη χρήση της σάρωσης με λέιζερ και τη
δημιουργία ψηφιακών μοντέλων τρισδιάστατων αντικειμένων, έφτιαξε μία
τρισδιάστατη εικόνα του «Δαυΐδ» του Μιχαήλ Άγγελου. Σκέφτηκε ότι η ίδια
τεχνολογία μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να δημιουργήσει παρόμοιο μοντέλο του
Σεβήρειου Χάρτη. Αν γινόταν αυτό, οι ειδικοί θα μπορούσαν να αλλάζουν εικονικά
θέση στα κομμάτια του μέχρι να τα βάλουν στο σωστό σημείο με τη βοήθεια
αλγορίθμων.
Ο Λίβοϊ με την ομάδα του από το Στάνφορντ ταξίδευσε στη Ρώμη και αποθήκευσε
εικόνες υψηλής ανάλυσης κάθε γωνιάς και κάθε σχισμής του χάρτη. Τα ψηφιακά
αρχεία ανέλυαν λεπτομερώς τις διαστάσεις, το σχήμα και την επιφάνεια κάθε
κομματιού. Το τελικό αρχείο περιέχει περισσότερα από οκτώ δισεκατομμύρια
γεωμετρικά σχέδια και 40 γιγαμπάιτ πληροφορίας. Ύστερα από χρόνια εργασίας με
τη βοήθεια του υπολογιστή, της επιτόπιας έρευνας και της γνώσης για την Αρχαία
Ρώμη, οι επιστήμονες από την Καλιφόρνια κατάφεραν να βάλουν στη θέση τους με
σιγουριά άλλα 12 κομμάτια, ενώ μπορούν να ταιριάξουν 30 ακόμα.
Ιεραρχική η οργάνωση των συνοικιών
ΔΟΥΛΕΙΑ των ειδικών που μελετούν τον Σεβήρειο Χάρτη είναι να μελετήσουν
τα νέα δεδομένα του για να βρουν τι καινούργιο τούς αποκαλύπτουν για την
Αρχαία Ρώμη. Ένα πολύ ενδιαφέρον κοινωνιολογικό στοιχείο που ο χάρτης φέρνει
στο φως είναι ότι οι γειτονιές φαίνονται ίδιες στην τοπογραφική τους διάταξη,
σύμφωνα με την A. Τριμπλ, καθηγήτρια στο Στάνφορντ και συνυπεύθυνη του
προγράμματος. «Όπου και να κοιτάξουμε στον χάρτη, βλέπουμε ότι συνυπάρχουν
κατοικίες πλουσίων και φτωχών, μαγαζιά και ιδιωτικοί χώροι».
Τα πλούσια σπίτια αναγνωρίζονται εύκολα, γιατί έχουν εσωτερικές αυλές, μεγάλα
χολ στην είσοδο και αίθουσες υποδοχής. Αντίθετα, κτίρια με μακρείς διαδρόμους
είναι τα διαμερίσματα των φτωχών. Αυτή η ανάμειξη δείχνει το σύστημα
ευνοιοκρατίας της πόλης, όπου οι φτωχότεροι κάτοικοι βασίζονταν στην στήριξη
των πλουσίων και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους προς αντάλλαγμα. Σύμφωνα με την
παράδοση, οι εξαρτώμενοι επισκέπτονταν τον προστάτη τους κάθε ημέρα, γι’ αυτό
έπρεπε να μένουν κοντά του. «Οι κατοικίες οργανώνονταν βάσει των ιεραρχικών
σχέσεων και όχι της κοινωνικο-οικονομικής τάξης».
Αυτό που ενθουσιάζει τους ειδικούς είναι η πιθανότητα να μάθουν ύστερα από
τόσους αιώνες πώς ζούσε ο απλός Ρωμαίος πολίτης στα προάστια. «Ξέρουμε τόσα
πολλά για το Κολοσσαίο, αλλά σχεδόν τίποτα για την καθημερινότητα των
κατοίκων», λέει ο Ντέιβιντ Κόλερ, ειδικός στην επιστήμη των υπολογιστών και
μέλος της ομάδας. «Δεν μπορούμε πια να σκάψουμε στα μέρη που ζούσε στις όχθες
του Τίβερη, κάτω από τα σημερινά σπίτια, και έτσι ο χάρτης είναι το μόνο μας
στοιχείο».
Δικός του στόχος είναι να συνθέσει ένα καινούργιο πρόγραμμα στον υπολογιστή με
το οποίο οι ειδικοί θα μπορούν να μετακινούν τα κομμάτια του παζλ,
χρησιμοποιώντας τακτική και αλγόριθμους παρόμοιους με αυτούς που εφήρμοσαν οι
επιστήμονες στο Πρόγραμμα για την Αποκωδικοποίηση του Ανθρώπινου Γονιδιώματος
ή στη διαδικτυακή μηχανή αναζήτησης του Google. Με αυτόν τον τρόπο, θα
μπορέσουν ευκολότερα να καλύψουν τα κενά.
Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου
Google news
