TPITH AΠOΨH Eπαρχιακός Tύπος και Διαδίκτυο

Το ότι υπάρχουν διαφορές και ομοιότητες ανάμεσα στα διάφορα MME είναι δεδομένο
– για παράδειγμα, οι εφημερίδες και τα περιοδικά είναι, πρώτον, έντυπα και,
δεύτερον, βασίζονται σε γραπτό λόγο και στατική εικόνα. Είναι επίσης γνωστό
πως, σε επιμέρους αγορές, εντοπίζει κανείς περαιτέρω ιδιομορφίες – όπως τις
εφημερίδες να κυριαρχούν ως το «μαζικό» Μέσο (Σκανδιναβία) ή το Ίντερνετ να
πλησιάζει το μερίδιο διαφήμισης του ραδιοφώνου (M. Βρετανία). Ωστόσο,
πιθανότατα ελάχιστοι στην Ελλάδα έχουν παρατηρήσει τα κρίσιμα κοινά σημεία
μεταξύ δύο Μέσων που, εκ πρώτης όψεως, συνιστούν αντίθετους πόλους: τον
επαρχιακό Τύπο και το Ίντερνετ.

Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι το ένα είναι μάλλον το παλαιότερο Μέσο και το
άλλο το νεώτερο – ούτε πως ο τρόπος παραγωγής διαφέρει αρκετά στο τελικό
στάδιο με συνέπεια τις αποκλίσεις στους χρόνους διανομής. Πολύ περισσότερο, η
αντιδιαστολή είναι ανάμεσα σε ένα νεανικό, παγκόσμιο στην εμβέλειά του Μέσο
και ένα πιο «ώριμο», αμιγώς τοπικό. Κι όμως: αυτές οι διαφορές αποκρύπτουν
καίριες ομοιότητες που αφορούν τη δύσκολη θέση του επαρχιακού Τύπου και του
Διαδικτύου στην ελληνική αγορά MME – με κοινή κατάληξη τα ιδιαίτερα χαμηλά
διαφημιστικά έσοδα σε σχέση με τη δημοτικότητα των δύο Μέσων και, συνεπώς,
τους λιγοστούς πόρους για περαιτέρω ανάπτυξη.

Τα κοινά προβλήματα βασίζονται σε δύο κρίσιμα δεδομένα: το πρώτο είναι η
σχετική έλλειψη στοιχείων για το κάθε Μέσο, είτε αυτό αφορά έρευνες
αναγνωσιμότητας ή επισκεψιμότητας είτε επικεντρώνεται στην «μετρησιμότητα» –
τόσο (κυρίως) οι εκδότες επαρχιακού Τύπου όσο και αυτοί του Διαδικτύου
παρουσιάζουν «κατά δήλωση» κυκλοφορίες και κινήσεις, δηλαδή χωρίς την εγγύηση
ενός τρίτου μέρους. Εάν αυτό ήδη δημιουργεί σημαντικά ερωτηματικά για τα δύο
Μέσα και τραυματίζει την αξιοπιστία τους, η έλλειψη συνοχής και ενιαίας στάσης
των εκδοτών επιδεινώνει την κατάσταση: ο επαρχιακός Τύπος έχει διασπαστεί σε
δύο ενώσεις ενώ οι εκδότες του Ίντερνετ δεν έχουν δικό τους φορέα, μόνο
συμμετέχουν στο IAB Hellas, το ελληνικό γραφείο του πανευρωπαϊκού οργανισμού
που ασχολείται κυρίως με προδιαγραφές και εκπαίδευση στη διαδραστική εμπορική
επικοινωνία. Το σημερινό καθεστώς στις διαφημιστικές εταιρείες – όπου τον
επαρχιακό Τύπο χειρίζονται ελάχιστες εταιρείες ενώ το Διαδίκτυο μονομελή ή
διμελή τμήματα – δεν αναμένεται, κατά πολλούς, να αλλάξει σύντομα.

Ή όχι; Δεν είναι τόσο το ότι και στα δύο Μέσα οι εκδότες προβάλλουν πλέον πιο
ενωμένοι – και συνεπώς πιο διεκδικητικοί. H κύρια εξέλιξη αφορά το κομμάτι των
ερευνών: στο Ίντερνετ, τόσο οι έρευνες της Focus, της V-PRC αλλά και άλλων
εταιρειών όσο και οι ad hoc μετρήσεις της AGB δείχνουν πως πλέον σχεδόν ένας
στους τρεις Έλληνες χρησιμοποιεί το Μέσο. Αντίστοιχα, πρόσφατη έρευνα της
Metron Analysis σε συνεργασία με την εταιρεία Imaging αναδεικνύουν τόσο το
(αξιοσημείωτο) μέγεθος του αναγνωστικού κοινού επαρχιακών εφημερίδων όσο και
τα δημογραφικά του χαρακτηριστικά (ίδια με αυτά των αναγνωστών του εθνικού
Τύπου). Ίσως ο μεγαλύτερος μύθος που καταρρίπτεται αφορά την
αγοραστική-αναγνωστική συμπεριφορά: με διπλοκάλυψη που σπανίως ξεπερνά το 5%,
είναι εμφανές πως οι διαφημιζόμενοι, αγνοώντας τον επαρχιακό Τύπο και
στοχεύοντας μόνο στον εθνικό, δεν επικοινωνούν με μία σημαντική μερίδα του
δυνητικού τους κοινού.

Στην παράλληλη πορεία των δύο Μέσων, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο ενδεχομένως
συνίσταται στην σταδιακή σύγκλιση: ο επαρχιακός Τύπος αναπτύσσει την δικτυακή
παρουσία του με ιστοσελίδες ενώ οι κύριοι εκδότες Ίντερνετ ενδιαφέρονται για
τοπικό περιεχόμενο. Τροχιά σύγκρουσης ή σπάνια ευκαιρία για συνέργειες και
συμμαχία; Και τα δύο. Έχει σημασία; Για κάποιους πιθανόν όχι, ωστόσο η σταθερή
ζήτηση για τοπική ενημέρωση και η διαρκής αύξηση της χρήσης του Διαδικτύου
μάλλον δείχνουν πως η επιλογή που θα κάνουν τα δύο Μέσα θα είναι μία από τις
κρισιμότερες της ερχόμενης τριετίας.

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και
αντιπρόεδρος του IAB Europe, πανευρωπαϊκού οργανισμού για την διαδραστική
επικοινωνία.