XANΣ ΟΛΟΦ ANTAMI «Aλλάξτε τρόπο ζωής, είναι η καλύτερη λύση»

«Πρέπει να αλλάξουμε την ισορροπία των επενδύσεων από τη θεραπεία στην πρόληψη. Κάτι τέτοιο θα μείωνε τα κέρδη των φαρμακευτικών εταιρειών, αλλά θα είχαμε ανθρώπινο κέρδος και αυτό είναι πιο σημαντικό», λέει ο επιδημιολόγος Χανς Όλοφ Αντάμι

«Έχω την τάση να μην είμαι ακλόνητος σε τίποτα. Σχεδόν ουδέποτε γνωρίζουμε
τίποτα με βεβαιότητα. Και νομίζω πως υπερβάλλουμε για τον ρόλο που παίζει το
όραμα στην επιστήμη. Το ζήτημα δεν είναι το όραμα, αλλά η ανακάλυψη νέων
πραγμάτων. Και οι ανακαλύψεις έρχονται εκεί που δεν το περιμένεις. H
κινητήριος δύναμη της επιστήμης είναι η περιέργεια».

Αυτή είναι η φιλοσοφία του Χανς Όλοφ Αντάμι (Hans – Olov Adami), καθηγητή
Επιδημιολογίας του Καρκίνου στο φημισμένο Ινστιτούτο Καρολίνσκα της Στοκχόλμης
και αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ (όπου συνεργάζεται στενά
με τον καθηγητή Δημήτρη Τριχόπουλο), ο οποίος ύστερα από 17 χρόνια
επιτυχημένης καριέρας ως γενικός χειρουργός έγινε ερευνητής, ξεκινώντας τη
δεκαετία του ’70 από την έρευνα για τον καρκίνο του μαστού.

Ως μέλος της Επιτροπής Νόμπελ του Ινστιτούτου Καρολίνσκα, που αποφασίζει κάθε
χρόνο σε ποιον θα δοθεί το Νόμπελ Ιατρικής, γνωρίζει καλά ότι «αν μιλήσεις με
αυτούς τους σημαντικούς ανθρώπους βλέπεις ότι αυτό που τους οδήγησε σε
ανακαλύψεις δεν ήταν κάποιο όραμα, αλλά το γεγονός ότι ήταν ανοικτοί σε
απρόσμενα ευρήματα». Στο ερώτημα αν η επιλογή των βραβευθέντων γίνεται με βάση
όχι μόνο επιστημονικά αλλά και πολιτικά και γεωγραφικά κριτήρια, απαντά με ένα
αινιγματικό χαμόγελο: «Επιλέγουμε με βάση το πνεύμα και τη θέληση του Άλφρεντ
Νόμπελ και η θέλησή του δεν ανέφερε πουθενά τη λέξη σοβινισμό». H λέξη-κλειδί
για την επιλογή του Νόμπελ Ιατρικής, λέει, είναι «το επιστημονικό ανάστημα, το
στοιχείο της ανακάλυψης και τι σημαίνει αυτό για την ανθρωπότητα».

Ο Σουηδός καθηγητής είναι υπέρ μιας ευρύτερης προσέγγισης της ιατρικής
επιστήμης, που δεν βασίζεται μόνο σε στοιχεία: «H ιατρική που βασίζεται μόνο
σε στοιχεία κλινικών μελετών έχει την τάση να δημιουργεί ένα είδος
φονταμενταλιστικού ήθους στους κλινικούς γιατρούς».

Όσο για τη θεραπεία του καρκίνου, δηλώνει σκεπτικιστής: «Τις τελευταίες τρεις
δεκαετίες έχουν γίνει αστρονομικές επενδύσεις στις θεραπείες μεταστατικών
καρκίνων, χωρίς όμως αποτελέσματα. Κάποιοι λένε ότι είναι νωρίς να
αξιολογήσουμε τις θεραπείες αυτές. Το ίδιο επιχείρημα, όμως, ακούγαμε και
παλιά. Όπως έγραψε το “Fortune”, χάσαμε τον πόλεμο εναντίον του καρκίνου. Και
η κλασική ιστορία που ακούμε πάντα για μια νέα ανακάλυψη είναι ότι σε 10-15
χρόνια ίσως θα μπορούσε να βοηθήσει εναντίον του καρκίνου».

Συνεπώς, καταλήγει, υπάρχουν δύο εναλλακτικές αντιμετώπισης της νόσου: η μία
είναι να εντοπίζεται η ασθένεια στα πρώτα στάδια. H δεύτερη είναι η πρόληψη.
«Σε μελέτη που πραγματοποιήσαμε με τον καθηγητή Τριχόπουλο, συμπεράναμε πως αν
η πρόληψη εφαρμοστεί αποτελεσματικά, τα κρούσματα καρκίνου θα μειώνονταν κατά
30%. Άρα, πρέπει να κινηθούμε εναντίον του καπνίσματος και της παχυσαρκίας,
των δύο κυριότερων παραγόντων που σχετίζονται με τον καρκίνο».

H παχυσαρκία, υποστηρίζει, μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνη και από το
κάπνισμα. «Στις ΗΠΑ 90.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο από καρκίνο που
σχετίζεται με την παχυσαρκία. Και η επιδημία εξαπλώνεται στην Ασία, ιδιαίτερα
στην Κίνα. Είναι δύσκολο να χτυπηθεί γιατί έχει να κάνει με τον τρόπο ζωής, με
το ότι δεν κινούμαστε και συνεχώς προσθέτουμε στη διατροφή μας πολλές
θερμίδες».

Και η γενετική προδιάθεση στην παχυσαρκία; «Είναι ανοησία να πιστεύουμε ότι
μπορούμε να κάνουμε γενετικό έλεγχο για την παχυσαρκία σε ολόκληρο τον
πληθυσμό. Είναι θετικό ότι μπορούμε να μελετήσουμε το πώς τα γονίδια και το
περιβάλλον αλληλεπιδρούν. Όμως, μπορούμε να έχουμε μόνο έναν τρόπο ζωής. Και
όχι έναν τρόπο ζωής για κάθε νόσο. Υπάρχουν λόγοι να ανησυχούμε. Ακόμη δεν
έχουμε δει τις συνέπειες της επιδημίας της παχυσαρκίας».

Συμπόσιο Δημόσιας Υγείας στην Ύδρα

Ο καθηγητής Αντάμι βρίσκεται στην Ελλάδα για το Συμπόσιο Δημόσιας Υγείας, το
οποίο οργανώνει το Τμήμα Υγιεινής και Επιδημιολογίας της Ιατρικής Σχολής του
Πανεπιστημίου Αθηνών στην Ύδρα, στο οποίο θα συμμετάσχουν ερευνητές της
δημόσιας υγείας απ’ όλο τον κόσμο. Το συμπόσιο επικεντρώνεται στον ρόλο των
σύγχρονων τεχνικών μέτρησης DNA, RNA και πρωτεϊνών στην πρόληψη και τη
θεραπεία. «Αν μπορέσουμε να καταλάβουμε πώς εκφράζονται τα γονίδια, θα
καταλάβουμε και τις αιτίες των νόσων. Μιλάμε για ραγδαία αναπτυσσόμενες
τεχνολογίες που πρέπει να καταλάβουμε πώς λειτουργούν. H επιστήμη έχει γίνει
πολύ πιο περίπλοκη από ό,τι στο παρελθόν», επισημαίνει.