«Eρωτεύομαι το αγόρι που υπήρξε ο πατέρας μου»

«H δύναμη και η τρυφερότητα του Τσε είναι πρότυπα για τον τύπο ανθρώπου που χρειαζόμαστε σήμερα», υποστηρίζει η κόρη του, Αλέιδα Γκεβάρα

Όταν διάβασα τα «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» για πρώτη φορά, ήταν απλώς ένα
δεμάτι από δακτυλογραφημένες σελίδες. Ταυτίστηκα αμέσως μ’ εκείνο τον άνδρα
που αφηγούνταν τις περιπέτειές του με τόσο αυθόρμητο τρόπο. Καθώς συνέχισα να
διαβάζω, άρχισα να καταλαβαίνω ότι ο συγγραφέας ήταν ο πατέρας μου.

Υπήρχαν στιγμές στις οποίες κυριολεκτικά βρισκόμουν κι εγώ πάνω στη
μοτοσυκλέτα και κρατιόμουν από τη μέση του πατέρα μου, ταξιδεύοντας μαζί του
πάνω σε βουνά και μέσα σε λίμνες. Παραδέχομαι ότι υπήρχαν περιπτώσεις που
σταμάτησα να διαβάζω, ιδιαίτερα στα σημεία όπου περιγράφει τόσο γραφικά
πράγματα για τα οποία εγώ ποτέ δεν θα μιλούσα. Όταν το κάνει, ωστόσο,
αποκαλύπτει για άλλη μία φορά πόσο ειλικρινής και αντισυμβατικός μπορούσε να
γίνει.

Για να πω την αλήθεια, όσο περισσότερο διαβάζω τόσο περισσότερο ερωτεύομαι το
αγόρι που υπήρξε ο πατέρας μου. Διαβάζοντας, γνώρισα καλύτερα τον νεαρό
Ερνέστο: τον Ερνέστο που άφησε την Αργεντινή με λαχτάρα για περιπέτεια και τα
όνειρά του για τις μεγάλες πράξεις που γίνονταν πραγματικότητα, τον νέο
άνθρωπο που, καθώς ανακάλυπτε την πραγματικότητα της ηπείρου μας,
εξακολουθούσε να ωριμάζει ως ανθρώπινο ον και να αναπτύσσεται ως κοινωνικό ον.
Σιγά σιγά βλέπουμε πώς τα όνειρα και οι φιλοδοξίες του άλλαξαν. Αρχίζει να
συνειδητοποιεί όλο και περισσότερο τον πόνο των άλλων κι επιτρέπει σε αυτό να
γίνει μέρος του εαυτού του.

Ο νέος άνδρας που μας κάνει να χαμογελάσουμε στην αρχή με τους παραλογισμούς
και την τρέλα του, γίνεται εξαιρετικά ευαίσθητος, καθώς μας μιλά για τον
περίπλοκο ιθαγενή κόσμο της Λατινικής Αμερικής, τη φτώχεια των λαών της και
την εκμετάλλευση την οποία υφίστανται. Πάνω απ’ όλα, ουδέποτε χάνει την
αίσθηση του χιούμορ, η οποία αντιθέτως γίνεται όλο και πιο εκλεπτυσμένη.

Ο πατέρας μου μας δείχνει μια Λατινική Αμερική που λίγοι γνωρίζουν,
περιγράφοντας τα τοπία της με λέξεις που χρωματίζουν κάθε εικόνα και
προσεγγίζουν τις αισθήσεις μας, για να μπορούμε να δούμε κι εμείς πού έπεσε το
μάτι του. Ο λόγος του είναι ζωντανός. Οι λέξεις του μας επιτρέπουν ν’
ακούσουμε ήχους που δεν έχουμε ακούσει ποτέ, μας διαποτίζει με το περιβάλλον
που εντυπωσίασε αυτό το ρομαντικό ον με την ομορφιά και την ωμότητά του, χωρίς
όμως να χάνει την τρυφερότητά του, ακόμη και αν γίνεται όλο και σταθερότερος
στα επαναστατικά του ιδανικά.

Σιγά σιγά συνειδητοποιεί ότι αυτό που χρειάζονται οι φτωχοί δεν είναι τόσο οι
επιστημονικές του γνώσεις ως γιατρού, αλλά η δύναμη και η επιμονή του να
προσπαθήσει να πετύχει την κοινωνική αλλαγή που θα τους έδινε τη δυνατότητα να
ζήσουν με την αξιοπρέπεια, την οποία τους πήραν και την τσαλαπάτησαν εδώ και
αιώνες. Με τη δίψα του για γνώση και τη μεγάλη του ικανότητα να αγαπά, μας
δείχνει πώς η πραγματικότητα, αν ερμηνευθεί σωστά, μπορεί να διαπεράσει τόσο
έναν άνθρωπο σε σημείο που ν’ αλλάξει τον τρόπο σκέψης του.

Ήμουν μόλις έξι ετών όταν ο πατέρας μου πέθανε, οπότε έχω λίγες αναμνήσεις.
Μόνο μεγαλώνοντας γνώρισα τον πατέρα μου. Συχνά περιγράφω τον εαυτό μου ως
γενετικό ατύχημα. Είχα την τιμή και το προνόμιο να είμαι κόρη ενός άνδρα και
μιας γυναίκας που ήταν και οι δύο πολύ ξεχωριστοί. Κι επίσης, είμαι προϊόν της
επανάστασης της Κούβας.

Κοντά στους σημερινούς νέους

Ο Γκαέλ Γκαρσία Μπερνάλ πρωταγωνιστεί ως νεαρός Τσε Γκεβάρα στα «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» του Βάλτερ Σάλες

Από τη δεκαετία του ’80, εμείς – η οικογένεια του Τσε – και άλλοι δουλεύουμε
πάνω στα αδημοσίευτα χειρόγραφά του. Το να δημοσιεύσεις οτιδήποτε έγραψε
εκείνος και δεν σκόπευε να δημοσιεύσει – όπως οι σημειώσεις που έγιναν τα
«Ημερολόγια μοτοσυκλέτας» – είναι δύσκολο εγχείρημα, γιατί δεν πρέπει να
παραλείψεις κείμενο και δεν μπορείς να είσαι ποτέ σίγουρος ότι εκείνος θα
έδινε την άδειά του για τη δημοσίευση. Γι’ αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να
δημοσιεύσουμε αυτά που έγραψε χωρίς ν’ αλλάξουμε το νόημα. Από τα πολλά που
έγραψε ο Τσε, τα «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» είναι το αγαπημένο μου βιβλίο,
επειδή φέρνει τον νεαρό Ερνέστο κοντά σε άλλους νέους στον κόσμο σήμερα κι
αυτό είναι το πιο σημαντικό: το να δείχνεις πώς κάποιος μπορεί ν’ αλλάξει αν
είναι ευαίσθητος σε όσα συντελούνται γύρω του.

Όσο για τους Κουβανούς που είδαν την ταινία του Βάλτερ Σάλες, λένε ότι είναι
διασκεδαστική, τρυφερή και βαθυστόχαστη. Αν ποτέ έχετε την ευκαιρία ν’
ακολουθήσετε τα βήματά του στην πραγματικότητα θ’ ανακαλύψετε με θλίψη ότι
πολλά πράγματα παραμένουν απαράλλακτα. H ταινία και το βιβλίο έγιναν τόσο
γνωστά επειδή η δύναμη και η τρυφερότητα του Τσε είναι πρότυπα για τον τύπο
ανθρώπου που χρειαζόμαστε σήμερα; Πιστεύω πως ναι και είμαι υπερήφανη που ζω
ανάμεσα σε ανθρώπους που όχι μόνο τον αγαπούν, αλλά κάνουν πράξη τη δέσμευσή
του να δημιουργήσει έναν κόσμο πολύ πιο δίκαιο.

INFO

Το βιβλίο «Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας» του Αλμπέρτο Γρανάδο θα κυκλοφορήσει στα
ελληνικά τον Νοέμβριο από τις Εκδόσεις Μεταίχμιο. Στις 26 Νοεμβρίου θα βγει
στις ελληνικές αίθουσες η ομότιτλη ταινία του Βάλτερ Σάλες.

Επιμέλεια: Αριστοτελία Πελώνη