Πρόσωπα Προ των πυλών της Eυρώπης

Κι αν στην Τουρκία επικρατήσει ο ισλαμισμός; Και η κατάσταση των γυναικών
στη χώρα; Και οι πολιτισμικές διαφορές της με την Ευρώπη;

Μπινάζ Τοπράκ: «Και η Ευρώπη μπορεί να επωφεληθεί από τον δυναμισμό της τουρκικής κοινωνίας»

Ενώ η Επιτροπή εισηγείται σήμερα την έναρξη (ή μη) ενταξιακών διαπραγματεύσεων
της Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Τουρκία, οι φόβοι των Ευρωπαίων γίνονται όλο και
πιο φανεροί. Φόβοι σχετικοί με τη θρησκεία, την κοινωνία, την πολιτική της
μουσουλμανικής αυτής χώρας των 56 εκατομμυρίων ανθρώπων.

«Θρησκεία, κοινωνία και πολιτική» είναι ο τίτλος έρευνας την οποία διεξήγαγε
σε όλες τις τουρκικές επαρχίες η Μπινάζ Τοπράκ, καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών
στο Πανεπιστήμιο του Βοσπόρου. H έρευνα έδειξε πως η εγκαθίδρυση θρησκευτικού
κράτους στην Τουρκία είναι απίθανη, όχι επειδή το απαγορεύει ο στρατός της,
αλλά γιατί δεν το θέλει η κοινωνία της. Από τα χρόνια της Οθωμανικής
Αυτοκρατορίας, οι Τούρκοι είναι ανεκτικοί σε διαφορετικές πίστεις, αξίες και
τρόπους ζωής. «Το 97% των ερωτηθέντων στο πλαίσιο της έρευνας δήλωσαν
θρησκευόμενοι, αλλά η αναλογία των πολύ ευσεβών και των άθεων ήταν μικρή»,
λέει η Τοπράκ στη γαλλική «Λε Μοντ». «Σχεδόν 80% εκτιμούν πως οι δημοκρατικές
μεταρρυθμίσεις έκαναν την Τουρκία να προοδεύσει». Άλλωστε, προσθέτει, «δεν
είναι μόνον εξαιτίας της E.E. που δεν ποινικοποιήθηκε η μοιχεία, συνέβαλε η
πίεση των μη κυβερνητικών οργανώσεων, ιδιαίτερα των φεμινιστικών, μέσα στη
χώρα». Όσο για τα περί «διαφορετικών αξιών», όσοι τα υποστηρίζουν έχουν στον
νου τους σκληροπυρηνικούς ισλαμιστές. «Μήπως οι σκίνχεντς δεν είναι
ασυμβίβαστοι με τις ευρωπαϊκές αξίες;» ρωτάει η καθηγήτρια. «Ή οι ιδέες του
(Γάλλου ακροδεξιού) Ζαν-Μαρί Λεπέν; Το σημαντικό είναι τι πιστεύει η
πλειοψηφία, πώς ενεργεί η κυβέρνηση και ποιοι νόμοι κυβερνούν τη χώρα».

H Τοπράκ διαπίστωσε ακόμη ότι οι περισσότεροι Τούρκοι τάσσονται υπέρ της
εκπαίδευσης των γυναικών, είναι έτοιμοι να τις δουν να καταλαμβάνουν υψηλές
θέσεις στη διοίκηση και θέλουν περισσότερες γυναίκες στην πολιτική. Αυτό
βέβαια δεν ισχύει για όλη τη χώρα, καθώς υπάρχουν πατριαρχικές και
οπισθοδρομικές συμπεριφορές που οφείλονται στην υπανάπτυξη. «Υπάρχει ακόμη
σημαντικό χάσμα ανάμεσα σε μορφωμένους και μη, κατοίκους των πόλεων και της
επαρχίας, αλλά αυτό συνέβαινε μέχρι πρόσφατα και στην Ευρώπη», επισημαίνει η
Τοπράκ, η μητέρα της οποίας είχε τελειώσει τη Νομική και στις αρχές της
δεκαετίας του 1930 ήταν δικαστής ποινικού δικαστηρίου.

«Αν δει κανείς την ανάπτυξη της Τουρκίας μέσα στα χρόνια, παρά τις
οπισθοδρομήσεις και τα πραξικοπήματα, διαπιστώνει την επικράτηση των
φιλελεύθερων και δημοκρατικών αξιών», τονίζει η καθηγήτρια. «H ευρωπαϊκή
περιπέτεια έκανε να προχωρήσουν τα πράγματα πολύ γρήγορα. Δείτε πόσα έγιναν
μέσα σε μόλις δύο χρόνια… Αυτή τη στιγμή έχουμε ρυθμό ανάπτυξης που
πλησιάζει εκείνον της Κίνας… Πιστεύω πως και η Ευρώπη μπορεί να επωφεληθεί
από τον δυναμισμό της τουρκικής κοινωνίας».