Ξεκινάει πόλεμος για τα εξοπλιστικά

«Ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες» για την αγορά εξοπλιστικού υλικού επιρρίπτει
η Εισαγγελία του Αρείου Πάγου στους πρώην υπουργούς Εθνικής Άμυνας Γιάννο
Παπαντωνίου και Άκη Τσοχατζόπουλο, σημειώνοντας ότι «προκύπτουν σε βάρος τους
επαρκείς ενδείξεις ότι τέλεσαν το κακούργημα της απιστίας σε βάρος του
Δημοσίου».

Με βάση τα διαβιβαστικά σημειώματα προς τη Βουλή του εισαγγελέα του Αρείου
Πάγου Ελευθέριου Βορτσέλα, του εισαγγελέα Πρωτοδικών Παναγιώτη Αθανασίου και
της αντεισαγγελέως Πρωτοδικών Ελένης Τουλουπάκη, η Βουλή είναι υποχρεωμένη να
εξετάσει εάν θα παραπέμψει τις υποθέσεις, που αφορούν ραντάρ και ερπυστριοφόρα
οχήματα φέροντα αντιαεροπορικά συστήματα, σε εξεταστική ή προανακριτική
επιτροπή.

Στην πρώτη περίπτωση η έρευνα θα είναι γενικότερη, ενώ στη δεύτερη θα τίθεται
από την πρώτη στιγμή το ερώτημα ενδεχόμενων ευθυνών των δύο πρώην υπουργών, με
συγκεκριμένη αναφορά σε ενδεχόμενα αδικήματα, οπότε στη συνέχεια θα κληθεί η
Βουλή να αποφασίσει για το αν θα παραπέμψει σε Ειδικό Δικαστήριο πολιτικούς.

Χθες το βράδυ, ο πρώην υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιάννος Παπαντωνίου με δήλωσή
του στη Βουλή σημειώνει ότι «ισχύει ό,τι έχω πει επανειλημμένα και διεξοδικά,
δίδοντας αποστομωτικές απαντήσεις». Και προσθέτει: «Θα επανέλθουμε
τεκμηριωμένα οποτεδήποτε χρειασθεί».

Οι αναφορές της Δικαιοσύνης – αυτές δόθηκαν χθες στη δημοσιότητα και όχι ο
όγκος των συνοδευτικών εγγράφων – που διαβίβασε στη Βουλή ο υπουργός
Δικαιοσύνης Αναστάσης Παπαληγούρας αφορούν ουσιαστικά δύο ζητήματα για τα
οποία καταγράφονται ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα των πρώην υπουργών για:

* Τη συμφωνία για την αγορά αμερικανικών ραντάρ αντιπυροβολικού ΑΝ/TPQ-37
με την εταιρεία Raytheon Systems Company, και

* Τη συμφωνία με τη ρωσική εταιρεία Antey για την προμήθεια 21 ρωσικών
αυτοκινούμενων αντιαεροπορικών Tor-Μ1, ανταλλακτικών, συλλογών εργαλείων
συντηρήσεως και την επιπλέον προμήθεια έως 29 ιδίων υλικών και υπηρεσιών,
καθώς και συμφωνία αντισταθμιστικών ωφελημάτων.

Οι εισαγγελείς κάνουν σε ορισμένες περιπτώσεις και υπολογισμούς από την
απώλεια χρημάτων του Ελληνικού Δημοσίου που υπήρξε με τις παραπάνω συμφωνίες,
με πλέον χαρακτηριστικές τις περιπτώσεις των αντιαεροπορικών. Υποστηρίζεται
ότι εάν γίνονταν οι σωστές κινήσεις «το Ελληνικό Δημόσιο θα είχε ωφεληθεί
τουλάχιστον με το ποσό των 23,49 δισ. δραχμών», ενώ σε άλλο σημείο της έκθεσής
της η Δικαιοσύνη βεβαιώνει ότι «υπήρξε ζημία του Δημοσίου που υπερβαίνει τα 50
εκατ. δρχ.».

Στις εκθέσεις γίνονται αρκετές αναφορές στους κ.κ. Παπαντωνίου και
Τσοχατζόπουλο, καθώς και στον γενικό διευθυντή της Διεύθυνσης Εξοπλισμών του
υπουργείου Εθνικής Άμυνας Ιωάννη Σμπώκο, ενώ μεταξύ άλλων ζητείται να
ερευνηθεί ιδιαίτερα η υπόθεση των αντισταθμιστικών ωφελημάτων από τη συμφωνία
για τα ερπυστριοφόρα αντιαεροπορικά. «Αν και η συμφωνία», αναφέρεται, «για την
προμήθεια των ερπυστριοφόρων πρόβλεπε και αντισταθμιστικά οφέλη για τη χώρα
ύψους 73 εκατ. δολαρίων, τελικώς η συμφωνία αυτή δεν υλοποιήθηκε ποτέ».

Τι λέει το πόρισμα των εισαγγελέων

PANTAP ANTI- ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΥ

Στην περίπτωση της προμήθειας των ραντάρ που ξεκίνησε το 1998 (όταν υπουργός
ήταν ο κ. Ά. Τσοχατζόπουλος) και προχώρησε για αρκετά χρόνια (και όταν
υπουργός ήταν ο κ. Γ. Παπαντωνίου), η αρμόδια επιτροπή του ΓΕΣ – σύμφωνα πάντα
με την Εισαγγελία – έκρινε ότι τα συστήματα αυτά όπως θα δίδονταν στην Ελλάδα
δεν είχαν αρκετή έκπτωση. Μάλιστα, όπως υποστηρίζει η Εισαγγελία, οι ενστάσεις
που διατυπώθηκαν δεν καταγράφηκαν στο επίσημο πρακτικό της επιτροπής
διαπραγματεύσεων με την εταιρεία.

Σύμφωνα με όσα αναφέρει η Εισαγγελία στο πόρισμά της, στο ΓΕΣ έφτασαν
εισηγήσεις ότι «στην αγορά υπήρχαν ραντάρ πιο σύγχρονα, σουηδικής και
γαλλογερμανικής προέλευσης». «Στις δοκιμές που έγιναν μάλιστα», λέει το
πόρισμα, βρέθηκε ότι τα συγκεκριμένα ραντάρ που διαπραγματευόταν η ελληνική
πλευρά «δεν ικανοποιούν πλήρως τα τεχνικοεπιχειρησιακά χαρακτηριστικά» των
ενόπλων δυνάμεων και ότι «η τεχνολογία τους ήταν παλιά (της δεκαετίας του
’80), ενώ το κόστος τους ήταν πολύ υψηλό σε σχέση με τις δυνατότητές τους».

Ύστερα από πολλές διαδικασίες έγινε εισήγηση από οκτώ ανώτατους αξιωματικούς
στον υπουργό Εθνικής Άμυνας να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις με τη Raython και
να αξιολογηθούν στο πεδίο βολής όλα τα υπάρχοντα υπερσύγχρονα συστήματα
ραντάρ. Παρ’ όλ’ αυτά, όπως σημειώνει η έκθεση, ο υπουργός Άμυνας κ.
Τσοχατζόπουλος σημείωσε ιδιοχείρως να συνεχισθεί η διαδικασία «όπως αρχική
απόφαση προμήθειας». (Υπενθυμίζεται, όπως αναφέρει η έκθεση, ότι η αρχική
απόφαση προμήθειας ελήφθη – ύστερα από εισήγηση του ΓΕΣ – την 21-5-99 με τη
διαδικασία της απευθείας ανάθεσης στην εταιρεία Raython των ΗΠΑ.)

Έγιναν αξιολογήσεις και επαναξιολογήσεις των ραντάρ καθώς και προσπάθειες
βελτίωσής τους, συζητήσεις και με ισραηλινές εταιρείες για να δοθεί τεχνική
βοήθεια, αλλά τελικώς – σύμφωνα πάντα με την έκθεση της Δικαιοσύνης – «τα
ραντάρ κατά την αξιολόγησή τους τον Δεκέμβριο του 2003 δεν εκπλήρωσαν τα
τεχνικοεπιχειρησιακά τους χαρακτηριστικά». Και μάλιστα σε μία εποχή κατά την
οποία – όπως προστίθεται στην έκθεση – στην αγορά υπήρχαν άλλα δύο ραντάρ της
ίδια κατηγορίας, άλλης προέλευσης, που θα μπορούσαν να συναξιολογηθούν.

H έκθεση καταλήγει για την υπόθεση των ραντάρ ότι «προκύπτουν στοιχεία που
έχουν σχέση με ενδεχόμενη ποινική ευθύνη προσώπων που αναφέρονται στον νόμο
περί ευθύνης υπουργών και συγκεκριμένα των αρμοδίων υπουργών ΥΕΘΑ(κ.κ.
Τσοχατζόπουλου και Παπαντωνίου που εμπλέκεται στη διαδικασία παραλαβής του
συστήματος), των οποίων η περαιτέρω (δικαστική) διερεύνηση και ποινική
αξιολόγηση δεν επιτρέπεται» και γι’ αυτό «η δικογραφία αυτή διαβιβάζεται στη
Βουλή».

ΑΝΤΙΑΕΡΟΠΟΡΙΚΑ ΣΕ ΕΡΠΥΣΤΡΙΟΦΟΡΑ

Ανάλογη είναι και η έκθεση για τα ρωσικά ερπυστριοφόρα, όπου όμως γίνεται
αφενός μεν εκτενής αναφορά σε απώλειες για το Ελληνικό Δημόσιο στο ζήτημα των
αντισταθμιστικών ωφελημάτων, αφετέρου γίνονται περισσότερες ονομαστικές
αναφορές στους πρώην υπουργούς Γιάννο Παπαντωνίου και Άκη Τσοχατζόπουλο.

Στην ίδια αυτή έκθεση του εισαγγελέα Πρωτοδικών Παναγιώτη Αθανασίου γίνεται
από την αρχή αναφορά «στο έλλειμμα εμπιστοσύνης στα ανατολικού τύπου»
εξοπλιστικά συστήματα. Και τονίζεται ότι ενώ στάλθηκε – το 1998, επί υπουργίας
Άκη Τσοχατζόπουλου – επιτροπή στον Καναδά για την προμήθεια τέτοιων συστημάτων
για τα οποία υπήρχε αρχική θετική αξιολόγηση, τελικώς αναβλήθηκαν οι
διαπραγματεύσεις.

Ακόμη στην έκθεση υποστηρίζεται ότι η Ελλάδα χρειαζόταν οπλικά συστήματα
«αναγνώρισης φιλίων και εχθρικών αεροσκαφών νατοϊκών προδιαγραφών», κάτι που
σήμαινε ότι η αγορά των ρωσικών ερπυστριοφόρων θα έπρεπε να ενισχυθεί από
δυτικά συστήματα «επιπλέον κόστους 2,215 δισ. δρχ.». Άλλωστε – προστίθεται –
«το προσφερόμενο (ρωσικό) σύστημα Tor-Μ1 εν αντιθέσει με τα λοιπά προσφερόμενα
συστήματα ήταν ανατολικής φιλοσοφίας και δεν είχε δυνατότητα
διαλειτουργκικότητας και διασύνδεσης στο Ενοποιημένο Σύστημα Αεράμυνας της
χώρας. Πρακτικά αυτό σήμαινε ότι δεν μπορούσε να λάβει εικόνα από τα ραντάρ
της Πολεμικής Αεροπορίας, ούτε επίσης μπορούσε να δει ο χειριστής στην οθόνη
του το χαρακτηριστικό ενός αεροσκάφους φίλιου ή εχθρικού».

Στην ίδια έκθεση τονίζεται ότι η επιλογή των ρωσικών ερπυστριοφόρων έγινε
κόντρα στους «απαράβατους όρους που είχε θέσει η αρμόδια διακλαδική επιτροπή
και είχε εγκρίνει το ΣΑΓΕ» και ενώ «παρουσίαζε – τα όργανα που έφεραν τα
οχήματα – σωρεία σοβαρών μειονεκτημάτων σε σχέση με τα δυτικά αντιαεροπορικά
συστήματα».

«H Πολεμική Αεροπορία απέκλεισε από την επιλογή το ρωσικό σύστημα Tor-Μ1, κάτι
που ανάφερε ρητώς (το ’98) και ο αρχηγός της Γεώργιος Αντωνετσής», ενώ ο
υπουργός (ο κ. Τσοχατζόπουλος) έκανε – όπως υποστηρίζεται – «απευθείας ανάθεση
στη ρωσική εταιρεία Antey με την αιτιολογία του μοναδικού κατασκευαστή».

Στη συνέχεια «για την καλή εκτέλεση της συμφωνίας» ο υπουργός αποφάσισε να
δοθεί επίσημη εγγύηση στη ρωσική κυβέρνηση, ενώ αργότερα ο κ. I. Σμπώκος
υπέγραψε δύο τροποποιήσεις και δύο συμπληρώσεις της σύμβασης.

H σύμβαση τροποποιείται για τρίτη φορά από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Γιάννο
Παπαντωνίου, ενώ αλλάζει και η αντισυμβαλλόμενη ρωσική εταιρεία.

Στο σημείο αυτό παρεισφρέει και το θέμα των αντισταθμιστικών ωφελημάτων. Ο
εισαγγελέας υποστηρίζει ότι η ελληνική πλευρά σκοπίμως και για προφανείς
οικονομικούς λόγους απέφυγε να ενεργοποιήσει τη ρήτρα σύμφωνα με την οποία
προβλέπεται η ρωσική πλευρά να δώσει το 10% του συνολικού ποσού σε περίπτωση
μη υλοποίησης. Αντίθετα, όπως σημειώνει, η Αθήνα δέχθηκε την εγγύηση της
ρωσικής κυβέρνησης, η οποία, όπως λέει ο ίδιος, ήταν χωρίς αντίκρυσμα και δεν
επέβαλλε καμία υποχρέωση στη ρωσική εταιρεία.

Τελικώς και ενώ ο εισαγγελέας επιμένει στην αναφορά δύο ονομάτων, των κ.κ.
Σμπώκου και του Ρώσου Μιχαήλ Βοροντίεφ, δίνει – για πολλοστή φορά – έμφαση στο
θέμα ότι αυτά τα οπλικά συστήματα δεν ήταν αξιόπιστα.

Τα επίμαχα οπλικά συστήματα

Τα TOR Μ-1 είναι αυτοκινούμενα (με ερπύστριες) αντιαεροπορικά συστήματα
μικρού βεληνεκούς. Κατασκευάζονται από τη ρωσική εταιρεία ANTEY. Αγοράστηκαν
συνολικά 31 συστήματα – αρχικά 21 (το 1998), στη συνέχεια άλλα 6 για την
κυπριακή άμυνα (τον Φεβρουάριο 2000) και δύο μήνες αργότερα άλλα 4 για την
προστασία των ρωσικής προέλευσης S-300 έναντι συνολικού τιμήματος 818,6 εκατ.
δολ. H επιλογή τους είχε γίνει από το ΚΥΣΕΑ στις 9-10-98 έπειτα από
διαγωνιστική διαδικασία στην οποία συμμετείχαν το καναδικό ADATS Μ Κ2-GR (δεν
υπήρχε πρωτότυπο), το γερμανικό ROLAND-Μ3 S (δεν υπήρχε πρωτότυπο), το
βρετανικό PARIER-JERNAS (που δεν αξιολογήθηκε τελικά, αφού δεν ήταν
αυτοκινούμενο) και το γαλλικό GROTALE NG (που επελέγη κι αυτό μαζί με το TORMI
από το ΚΥΣΕΑ για τις ανάγκες της Πολεμικής Αεροπορίας και του Πολεμικού Ναυτικού).

Το AN/TPQ-37 είναι μεταφερόμενο ραντάρ αντιπυροβολικού (εντοπίζει τη θέση
του εχθρικού πυροβόλου όταν βάλλει). Κατασκευάζεται από την αμερικανική
εταιρεία Raython. Έπειτα από εισήγηση του Ανωτάτου Στρατιωτικού Συμβουλίου,
αγοράστηκαν 6 ραντάρ τον Φεβρουάριο του 2000 έναντι 108,7 εκατ. δολ.
Επελέγησαν από το ΓΕΣ για λόγους ομοιοτυπίας, καθώς ήδη η Ελλάδα είχε άλλα δύο
ίδια ραντάρ στο οπλοστάσιό της από προηγούμενη προμήθεια. Τα ραντάρ TPQ-37
βρίσκονται στη διαδικασία παραλαβής από επιτροπή του ΓΕΣ από τον Ιούνιο του
2003.

ΔΥΟ ΘΕΜΑΤΑ ΑΠΑΣΧΟΛΟΥΝ TH ΡΗΓΙΛΛΗΣ

Σε δίλημμα η κυβέρνηση

Σε δίλημμα βρίσκονται οι επιτελείς της N.Δ., κατ’ αρχήν για το αν θα
πρέπει η Βουλή να διερευνήσει τις καταγγελίες περί ευθύνης υπουργών για την
προμήθεια εξοπλιστικών προγραμμάτων, όπως και για το κατά πόσον θα πρέπει να
ζητήσουν τη σύσταση εξεταστικής ή προανακριτικής επιτροπής.

Δύο είναι τα θέματα που απασχολούν – σύμφωνα με πηγές της Ρηγίλλης – το
κυβερνών κόμμα: το κατά πόσον οι καταγγελίες μπορούν να στηρίξουν αξιόποινες
πράξεις και απιστία υπουργών του ΠΑΣΟΚ και δεύτερον, κατά πόσον τα όποια
αδικήματα έχουν συντελεσθεί, έχουν ήδη παραγραφεί αφού έχει παρέλθει αρκετός
χρόνος από τότε που τα ανώτατα όργανα των Ενόπλων Δυνάμεων αποφάσισαν και
επικύρωσαν αγορές οπλικών συστημάτων.

Όπως γνωρίζουν στη Ρηγίλλης – όπου σε διαφορετικές συσκέψεις έχει συζητηθεί,
χωρίς να έχει αποφασισθεί η τελική στάση που θα τηρήσει η N.Δ. – «το αξιόποινο
της πράξης των υπουργών εξαλείφεται με το πέρας της δεύτερης τακτικής συνόδου
της βουλευτικής περιόδου, που αρχίζει μετά την τέλεση της αξιόποινης πράξης
εάν έως τότε η Βουλή δεν έχει αποφασίσει να ασκήσει ποινική δίωξη κατά του
υπουργού σύμφωνα με τον ορίζοντα στον νόμο αυτόν».

«Έχουν παραγραφεί»

Βουλευτές της N.Δ. έλεγαν χθες ότι «όλοι πλέον γνωρίζουν πως αν συντελέσθηκαν
αδικήματα, αυτό αφορά μόνο την τελευταία περίοδο του κ. Γ. Παπαντωνίου, γιατί
για την εποχή του κ. A. Τσοχατζόπουλου – εάν διεπράχθησαν αδικήματα – έχουν
παραγραφεί λόγω του ότι πέρασε πενταετία από τότε που αγοράστηκαν εξοπλιστικά
συστήματα».

Τελική απόφαση – κυρίως για την περίπτωση σύστασης προανακριτικής επιτροπής
της Βουλής – δεν θα ληφθεί πριν αρχίσει (την ερχόμενη εβδομάδα) η Ολομέλεια.
Τέλος, πηγή της Ρηγίλλης σημείωνε χθες ότι για τον φάκελο που έστειλε η
Δικαιοσύνη στη Βουλή «θα δοθεί ο απαραίτητος χρόνος να μελετηθεί από τα
κόμματα».