H κούκλα που… πονάει

Ονομάζεται Νταμιτάρο και μοιάζει με έναν ηλικιωμένο Ιάπωνα. Είναι το πιο
ευαίσθητο ανδρείκελο του κόσμου, μια κούκλα ικανή να «αισθάνεται» τον πόνο,
όπως και ο άνθρωπος. Αντίθετα με τον άνθρωπο, ωστόσο, ο σκοπός της ύπαρξής του
είναι ξεκάθαρος: η διάσωση ανθρώπινων ζωών έπειτα από φυσικές καταστροφές.

Νταμιτάρο. Το ανδρείκελο έχει καουτσουκένιο δέρμα καλυμμένο με 850 υπερευαίσθητα μαξιλαράκια – αισθητήρες πόνου

Ο Νταμιτάρο είναι δημιούργημα του Γιασουχίρο Μασουτάνι, από το Πανεπιστήμιο
της Οζάκα, στην Ιαπωνία. Είναι επίσης ένας μακρινός αλλά σαφώς πιο εξελιγμένος
συγγενής του Σιέρα Σαμ, της πρώτης ανθρωπομορφικής συσκευής δοκιμών (crash
test dummy) του κόσμου, που κατασκευάστηκε το 1949 για να «δοκιμάσει» τα
εκτινασσόμενα καθίσματα των αεροσκαφών. Είναι, τέλος, η βασική «ατραξιόν» του
φετινού συνεδρίου του Ιαπωνικού Συλλόγου Ρομποτικής και διατηρεί
πρωταγωνιστικό ρόλο στο πρόγραμμα Διεθνή Συστήματα Διάσωσης (IRS) της Ιαπωνίας
– ένα πρόγραμμα με σκοπό την προετοιμασία της χώρας για έναν πολύ ισχυρό
σεισμό τον οποίο πολλοί σεισμολόγοι θεωρούν αναπόφευκτο.

H Ιαπωνία εξακολουθεί να στοιχειώνεται από το καταστροφικό χτύπημα του
Εγκέλαδου στο Κόμπε το 1995, που είχε στοιχίσει τη ζωή 6.000 ανθρώπων. Έκτοτε,
οι επιστήμονές της έχουν κάνει θαύματα. Ο Νταμιτάρο δεν θα υπήρχε χωρίς το
Σόριου, ένα ρομπότ σε σχήμα φιδιού, εξοπλισμένο με κάμερες, ανιχνευτές
θερμότητας, ακόμα και μια συσκευή που εντοπίζει τα σήματα των κινητών
τηλεφώνων, το οποίο μπορεί να διεισδύσει ανάμεσα στα ερείπια, σε θυλάκους που
ο άνθρωπος δεν μπορεί να φτάσει. Δεν θα είχε λόγο ύπαρξης ούτε χωρίς το
Έλαστορ, το Νίντζα και το Τιτάν – ρομπότ που θα αποκτήσουν σε μεταγενέστερο
στάδιο τη δυνατότητα να τρυπώνουν αυτόνομα σε κατεστραμμένα κτίρια και να
ανασύρουν τους επιζώντες. Στην πραγματικότητα, ο Νταμιτάρο «συνεργάζεται» με
όλα αυτά τα μεταλλικά πλάσματα. Πώς;

Ο ρόλος του θα είναι να ξαπλώνει ανάμεσα στις στρεβλωμένες δοκούς στήριξης
μιας προσομοίωσης κατεστραμμένου κτιρίου και να διδάσκει τους μηχανικούς
διασώστες του πόση πίεση – βίαια τραβήγματα, απότομα στριψίματα και λοιπά –
μπορεί να αντέξει ένα τραυματισμένο ανθρώπινο ον στη διάρκεια της διάσωσης. Ο
Νταμιτάρο έχει ένα καουτσουκένιο δέρμα το οποίο είναι καλυμμένο με 850
υπερευαίσθητα μαξιλαράκια – αισθητήρες πόνου. Καθένας από αυτούς τους
αισθητήρες έχει πάχος μόλις μερικά εκατοστά του χιλιοστόμετρου και μπορεί να
καταγράψει ακόμα και την πιο ανεπαίσθητη άσκηση πίεσης στο δέρμα ή τα οστά. Τα
στοιχεία που καταγράφει στέλνονται σε έναν ηλεκτρονικό υπολογιστή και
συγκρίνονται με τις φυσιολογικές ανθρώπινες αντιδράσεις στις ίδιες δυνάμεις.
Στην οθόνη εμφανίζεται η εικόνα του σώματος του Νταμιτάρο: τα μέρη που
υφίστανται τον μεγαλύτερο πόνο εμφανίζονται με τα πιο σκούρα χρώματα.

Οι 72 χρυσές ώρες

Εκείνο που θέλουν οι επιστήμονες είναι να κατασκευάσουν, με τη βοήθεια του
Νταμιτάρο, ένα «γένος» ρομπότ που θα είναι ικανά να σώζουν ανθρώπους χωρίς να
τους τραυματίζουν περαιτέρω. Χάρη σε αυτόν, θα μπορούν να αξιολογούν τη
χρησιμότητα των νέων ρομπότ για παρόμοιες αποστολές. Κάθε φορά που επέρχεται
μια φυσική καταστροφή, ένας μεγάλος σεισμός για παράδειγμα, ο χρόνος πιέζει
ασφυκτικά. Οι πρώτες τρεις ημέρες, οι «72 χρυσές ώρες» όπως είναι γνωστές,
είναι και οι πιο κρίσιμες. Κάθε λάθος ή αδυναμία των διασωστών μπορεί να
κοστίσει ανθρώπινες ζωές και οι επιστήμονες ευελπιστούν πως οι μηχανικοί τους
βοηθοί μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τις αρνητικές πιθανότητες.

©The Times, 2004

Επιμέλεια: Κίττυ Ξενάκη