Στροφή εργολάβων σε ενέργεια, τουρισμό, αυτοχρηματοδοτούμενα

«Με την ολοκλήρωση των Ολυμπιακών έργων και για απροσδιόριστα μεγάλο διάστημα,
στον κατασκευαστικό κλάδο θα υπάρξει το απόλυτο κενό», σύμφωνα με στέλεχος της
ελληνικής κατασκευαστικής αγοράς. H φράση αυτή μπορεί να είναι υπερβολική,
αλλά σε κάθε περίπτωση σηματοδοτεί περίοδο ισχνών αγελάδων για τις εταιρείες
που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο κλάδο. Στελέχη των εταιρειών του
κλάδου παραδέχονται πλέον ανοιχτά ότι τα έσοδά τους θα αρχίσουν φθίνουσα
πορεία, αν δεν εντάξουν στο δυναμικό τους νέες δραστηριότητες, συγγενείς ή και
διαφορετικές προς τις κατασκευαστικές, εντός και εκτός Ελλάδος. Τα
αυτοχρηματοδοτούμενα έργα (οδικοί άξονες, γκαράζ, περιβαλλοντικά) αποτελούν
μία από τις διεξόδους που αναζητούν οι κατασκευαστικές εταιρείες, ενώ
παράλληλα και ο χώρος της ενέργειας έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον των
περισσοτέρων από αυτές.

Νέοι στόχοι

Τα αιολικά πάρκα, οι μικρές υδροηλεκτρικές μονάδες αλλά και μεγάλοι σταθμοί
παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας που θα λειτουργούν με φυσικό αέριο έχουν ήδη
ενταχθεί στους στόχους πολλών κατασκευαστικών ομίλων, της Ελληνικής
Τεχνοδομικής, της ΓΕΚ-Τέρνα, της ΑΕΓΕΚ, της Μηχανικής, της Θεμελιοδομής, της
Τεχνικής Ολυμπιακής κ.ά. Χαρακτηριστική περίπτωση της αναγκαστικής στροφής των
«εργολάβων» και σε άλλους χώρους δραστηριοτήτων είναι και η εξαγορά της
μεταλλουργικής εταιρείας X. Ρόκας, που επιχειρεί να πραγματοποιήσει ο όμιλος
της Ελληνικής Τεχνοδομικής.

Ο τουρισμός και η ψυχαγωγία είναι από τους προσφιλείς νέους χώρους των
κατασκευαστικών ομίλων. Ο όμιλος της Έμπεδος δραστηριοποιείται εδώ και αρκετό
καιρό, μέσω συμμετοχής του σε κοινοπρακτικό σχήμα, στον τομέα της
εκμετάλλευσης μαρινών, ενώ ο όμιλος της Ελληνικής Τεχνοδομικής συμμετέχει στην
εταιρεία που διαχειρίζεται το καζίνο της Πάρνηθας.

Διαχείριση λιμανιών

Επίσης, η διαχείριση λιμανιών βρίσκεται στο στόχαστρο των κατασκευαστικών
εταιρειών: Ήδη ό όμιλος ΑΕΓΕΚ εκμεταλλεύεται, μέσω θυγατρικής του εταιρείας,
το λιμάνι Αστακός και τη ζώνη που βρίσκεται γύρω από αυτό.

Ενδεικτικό των νέων ενδιαφερόντων των κατασκευαστικών ομίλων είναι και η
ίδρυση της εταιρείας Ολκας A.E., η οποία έχει κύριο σκοπό της δραστηριότητάς
της την ανάπτυξη, τη οργάνωση, τη διαχείριση, τη διοίκηση, τη λειτουργία και
την εκμετάλλευση σταθμών αυτοκινήτων, αλλά και άλλων εγκαταστάσεων όπως κέντρα
αναψυχής και χώροι εστίασης. Οι πέντε όμιλοι είναι οι J & Ρ Άβαξ, ΓΕΚ,
ΑΕΓΕΚ, Ελληνική Τεχνοδομική και Βιοτέρ.

Προκάτ κτίρια

Ένας άλλος τομέας όπου οι κατασκευαστικές εισέρχονται με αργά αλλά σταθερά
βήματα είναι ο τομέας των προκατασκευασμένων κτιρίων. Τα κτίρια της κατηγορίας
αυτής δεν έχουν να ζηλέψουν τίποτε από τα συμβατικά, ενώ σύμφωνα με στελέχη
της αγοράς, ανάλογα με το μέγεθος και τις ιδιαιτερότητες του κτιρίου ο χρόνος
κατασκευής μπορεί να συντομευτεί από 20% έως και 30%.

Δεν είναι πάντως τυχαίο το γεγονός ότι σε άλλες χώρες τα ποσοστά των
προκατασκευασμένων κτιρίων, τα οποία έχουν κάνει την εμφάνισή τους από τις
αρχές της δεκαετίας του ’60, είναι σημαντικά και κυμαίνονται από 10%
(Γερμανία) έως και 30% (ΗΠΑ). Θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα κλωστήρια της
Fanco στην Κομοτηνή, αλλά και Ολυμπιακά έργα όπως οι στάβλοι στον Ιππόδρομο
Μαρκόπουλου, καθώς επίσης οι κτιριακές εγκαταστάσεις του ΟΣΕ στο Θριάσιο,
έχουν ανεγερθεί με τη μέθοδο της προκατασκευής. Σήμερα, 12 κατασκευαστικές
εταιρείες δραστηριοποιούνται στην αγορά προκατασκευασμένων κτιρίων.

Στη λίστα των μεγαλύτερων ελληνικών εταιρειών του συγκεκριμένου
κατασκευαστικού κλάδου συμπεριλαμβάνεται η ΒΕΤΑΝΕΤ, η οποία διαθέτει δυο
βιομηχανικές μονάδες, μία στη Νότια (Σχηματάρι) και μία στη Βόρεια Ελλάδα
(Κομοτηνή). Επίσης ο όμιλος J& P- Άβαξ έχει εξαγοράσει την ΠΡΟΕΤ, που
δραστηριοποιείται στη βαριά εργοστασιακή προκατασκευή, ενώ ο όμιλος της Έδραση
Χ. Ψαλλίδας χρειάστηκε, για να αποκτήσει το πτυχίο 6ης τάξης, να απορροφήσει
την εταιρεία ΒΕΣ, η οποία είναι σε θέση να παράγει σε ημερήσια βάση 100 τ.μ.
προκατασκευασμένων στοιχείων σκυροδέματος.

Αλλά και ο όμιλος της Αθηνάς απορρόφησε την εταιρεία ΙΝΤΕΚΤΑ, η οποία
δραστηριοποιείται στον χώρο της προκατασκευής.

* Παράλληλα, το γεγονός ότι μετά το πέρας των Ολυμπιακών Αγώνων οι
κατασκευαστικές εταιρείες βρίσκονται πλέον με λιγότερους πελάτες τις αναγκάζει
να αναζητούν και τρόπους μείωσης του κόστους τους. Έτσι, μέσω χαμηλότερων
τιμολογίων, επιδιώκουν να αναδείξουν τις μεταλλικές κατασκευές ελκυστικότερες
σε σχέση με το τσιμέντο. Ανάμεσα στις εταιρείες που διεκδικούν τις μεγάλες
ειδικές μεταλλικές κατασκευές, οι οποίες απαιτούν επαρκή κεφάλαια και
τεχνογνωσία, συγκαταλέγονται η Μέτκα, του ομίλου Μυτιληναίου, η Ιντραμέτ
(Ιντρακόμ, Ελληνική Τεχνοδομική και Άκτωρ) και η Χ. Ρόκας. Είναι ενδεικτικό
ότι το μεγαλύτερο μέρος των μεταλλικών κατασκευών, βάρους 15.000 τόνων, της
γέφυρας Ρίου – Αντιρρίου ανέλαβε η Μέτκα, ενώ η ίδια εταιρεία κατασκεύασε και
το στέγαστρο, σε σχεδιασμό Καλατράβα, του Ολυμπιακού ποδηλατοδρομίου που
βρίσκεται κοντά στο ΟΑΚΑ.

Μεταολυμπιακή ύφεση στην αγορά λεωφορείων

H μετα-Ολυμπιακή εποχή φαίνεται ότι θα σφραγίσει αρνητικά και τους τζίρους των
εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην εμπορία και κατασκευή μεγάλων
λεωφορείων. Μετά την έκρηξη, κατά τα τελευταία προ-Ολυμπιακά χρόνια, της
ζήτησης νέων λεωφορείων από τον ΟΑΣΑ (αστικά λεωφορεία και τρόλεϊ), τον ΟΑΣΘ,
τα υπεραστικά ΚΤΕΛ και έως ένα βαθμό από τις τουριστικές επιχειρήσεις, το
τοπίο της επόμενης μέρας «θα είναι γκρίζο», σύμφωνα με εκτιμήσεις στελεχών της
αγοράς.

Τζίροι της τάξεως των 250 εκατ. ευρώ, ποσό στο οποίο ανερχόταν κατά μέσον όρο
η ταξινόμηση (χορήγηση αδειών) νέων λεωφορείων σε ετήσια βάση, είναι δύσκολο
να επαναληφθούν τα αμέσως επόμενα χρόνια: οι Οργανισμοί Αστικών Συγκοινωνιών
έχουν «παγώσει» τα προγράμματα ανανέωσης του στόλου τους.

Τα κίνητρα που δόθηκαν για την ανανέωση του στόλου των υπεραστικών ΚΤΕΛ έπαψαν
να ισχύουν από τα τέλη Αυγούστου, ενώ με ρυθμό… χελώνας προχωρεί η
ενεργοποίηση των κινήτρων που προβλέπονται για την ανανέωση των τουριστικών
λεωφορείων.

Δεδομένης της δραστικής συρρίκνωσης της πίτας, ο ανταγωνισμός μεταξύ των
εταιρειών, εγχωρίων και ξένων, αναμένεται να γίνει σκληρότερος με κύριο
χαρακτηριστικό μεγαλύτερες εκπτώσεις στις προσφορές τους.

Το 2003 ήταν μία από τις καλύτερες χρονιές για τις ευρωπαϊκές
αυτοκινητοβιομηχανίες και τους εγχώριους συμμμάχους. Ο συνολικός τζίρος που
αποκόμισαν ανήλθε σε 250 εκατ ευρώ. H Mercedes Benz Hellas ήλθε πρώτη στις
ταξινομήσεις με 189 λεωφορεία, τη δεύτερη θέση κατέλαβε η Volvo με 174
οχήματα, τρίτη ήλθε η Setra με 134 λεωφορεία, την τέταρτη θέση κατέλαβαν τα
λεωφορεία της Scania με 157 οχήματα και ακολούθησαν η Neoplan με 51 οχήματα
και η Bova με 44.

Οι καλές επιδόσεις των ανωτέρω αυτοκινητοβιομηχανιών δεν είναι, βέβαια,
άσχετες με τις σωστές επιχειρηματικές κινήσεις των Ελλήνων συμμάχων τους, όπως
είναι ο όμιλος Σαρακάκη για τη Volvo, o όμιλος Πετρόπουλου για τη Scania, η
εταιρεία Παπαδάκη για τη Neoplan.