H μελαγχολία των μεγάλων γεγονότων

Αγνοούμε όλοι μας πότε αισθανόμαστε καλύτερα: όταν σκεφτόμαστε ένα γεγονός που
πρόκειται να συμβεί ενόσω το ζούμε ή όταν το σκεφτόμαστε αφού έχει πια
«ολοκληρωθεί»; Αν κάτι ανάλογο ισχύει για τα περιστατικά της προσωπικής μας
ζωής (όπως, αίφνης, για έναν μεγάλο έρωτα), σε απείρως μεγαλύτερο βαθμό
δοκιμαζόμαστε όταν πρόκειται για γεγονότα που, μαζί με μας, τα θυμούνται πάρα
πολλοί.

Θυμούμαι τις φωτογραφίες στις εφημερίδες, όταν πριν από επτά χρόνια
διεκδικούσαμε τους Ολυμπιακούς Αγώνες και, τελικά, τους πήραμε: γέλια
ξεκαρδιστικά, ύφος θριάμβου, καμιά υποψία δεν σκίαζε τα μάτια των
πρωταγωνιστών, αλλά και των ανθρώπων που απλά θα τους παρακολουθούσαν. Κανείς
δεν φαινόταν να σκέφτεται την ώρα εκείνη πως μαζί με μας που αισθανόμαστε
υγιείς (ότι θα υπάρχουμε και θα συμμετέχουμε, δηλαδή, στις γιορτές του 2004)
ένας κόσμος ολόκληρος (ανίατα ασθενείς, υπερήλικες) γνώριζε με βεβαιότητα πως
ενώ εμείς θα γιορτάζουμε, οι ίδιοι θα έχουν λείψει.

Αν το καλοσκεφτούμε, εκβιάζαμε με τον τρόπο μας να συμμετέχουν στη χαρά μας
άνθρωποι που το λιγότερο που θα ήθελαν είναι να μας προβληματίζει (αν όχι να
μας μελαγχολεί) το γεγονός ότι οι ίδιοι δεν θα υπάρχουν. Κι όσο αδιάφορο είναι
για κείνους που χαίρονται να εξαιρείσαι του κλίματος που δημιουργεί η χαρά
τους, άλλο τόσο βαρύ κι ασήκωτο είναι για κείνους που δοκιμάζονται να μη
συμμετέχει κανείς στη μελαγχολία ή την πίκρα τους. Και μάλιστα να μη
συμμετέχει γιατί τη χαρά την προκαλεί μια οργανωμένη φιέστα, με καθολική,
φαινομενικά, συμμετοχή.

H ανθρώπινη κοινότητα όμως, όταν έστω κι ένας «λογαριάσει» χωρίς τη συνολική
της παρουσία, θα τον «εκδικηθεί» οπωσδήποτε κάποια στιγμή. Επειδή, κατά βάθος,
όλοι οι άνθρωποι, όποιο όνομα κι αν φέρουν, είναι στην πραγματικότητα
«ανώνυμοι», τη σύμβαση της «επωνυμίας» την καταγγέλλει πάντα η ίδια η ζωή με
τον πιο δραματικό τρόπο. H μελαγχολία που αφήνουν τα μεγάλα γεγονότα αμέσως
μετά τη λήξη τους, δεν είναι γιατί δεν πρόλαβαν να αντικατασταθούν με εξίσου
μεγάλα γεγονότα. Είναι γιατί όταν παραληρούσαμε στον σχεδιασμό τους, συνειδητά
ή ασύνειδα, αγνοούσαμε τους ανθρώπους που, αν και δίπλα μας την ώρα εκείνη, θα
«απουσίαζαν» όταν τα γεγονότα αυτά θα γίνονταν πράξη.

Γιατί δεν μας προβληματίζει το γεγονός ότι οι κουβέντες των ανθρώπων γύρω μας,
όσον αφορά τους Παραολυμπιακούς, είναι πιο ουσιαστικές, πιο «ανθρώπινες», πιο
συνεκτικές, σε τελευταία ανάλυση, με την ουσία της ζωής. Ενώ (μην κρυβόμαστε
πίσω από το δάχτυλό μας) η ξέφρενη χαρά με τους Ολυμπιακούς, όταν μέναμε μόνοι
μας κάποιο μούδιασμα το είχαμε μέσα μας. Είναι γιατί στους Παραολυμπιακούς
υπάρχει πρόβλημα (πρόβλημα ανθρώπων) και το πρόβλημα είναι πάντα πιο αρμόδια
έκφραση της ζωής απ’ ό,τι η αλόγιστη χαρά.

«Οι πεθαμένοι με τους πεθαμένους κι οι ζωντανοί με τους ζωντανούς». Φαίνεται
μια φράση εντελώς λανθασμένη, αν σκεφτούμε ότι ως μακρινή ανάμνηση τα μεγάλα
γεγονότα τα ζούμε πληρέστερα, γιατί τότε δεν διαχωρίζονται από τους
πεθαμένους.

Ο Θανάσης Θ. Νιάρχος είναι ποιητής, συνεκδότης του περιοδικού «Λέξη».