Mεταολυμπιακή κρίση στις κατασκευές

Τα πρώτα συμπτώματα της επικείμενης ύφεσης στην ελληνική κατασκευαστική αγορά
έχουν ήδη εκδηλωθεί και δεκάδες χιλιάδες εργαζόμενοι στα Ολυμπιακά έργα έχουν
απολυθεί, λόγω έλλειψης κατασκευαστικού έργου. Στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι
ο τζίρος των εταιρειών του κλάδου θα συρρικνωθεί τουλάχιστον 20% κατά μέσον
όρο από τους πρώτους κιόλας μήνες της μεταολυμπιακής εποχής. Μάλιστα, δεν
είναι λίγοι αυτοί που εκτιμούν ότι το πρώτο εξάμηνο του 2005 θα είναι μία από
τις χειρότερες περιόδους στην κατασκευαστική αγορά, καθώς δεν προβλέπεται να
«βγουν στον αέρα» παρά ελάχιστα μεγάλα δημόσια έργα.

Στην ανεργία

Το τίμημα της διαφαινόμενης ύφεσης δεν θα καταγραφεί μόνο στα οικονομικά
αποτελέσματα των μεγάλων κατασκευαστικών ομίλων, αλλά και στην αγορά εργασίας,
όπου υπολογίζεται ότι περίπου 100.000 εργαζόμενοι στις κατασκευές θα μείνουν
χωρίς απασχόληση τους επόμενους μήνες. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι το μεγαλύτερο
μέρος των 1.200 εργαζομένων που απασχολήθηκαν για την κατασκευή της γέφυρας
Ρίου – Αντιρρίου έχουν ήδη περάσει στην ανεργία, ενώ τον ίδιο δρόμο έχουν
ακολουθήσει και πολλές άλλες χιλιάδες ανειδίκευτου και ειδικευμένου προσωπικού
που απασχολήθηκε στα Ολυμπιακά έργα.

Όπως επισημαίνει στέλεχος μεγάλου κατασκευαστικού ομίλου, οι θέσεις εργασίας
στον κλάδο θα συρρικνωθούν ακόμη περισσότερο, αν συνεχιστούν και οι ρυθμοί
μείωσης που παρουσιάζει η ιδιωτική οικοδομική δραστηριότητα. Επισημαίνεται ότι
τα Ολυμπιακά έργα, σε συνδυασμό με τα δημόσια έργα που χρηματοδοτούνται από το
Γ’ Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης και την έκρηξη της αγοράς κατασκευής ιδιωτικών
κατοικιών, εκτίναξαν τα τελευταία χρόνια τον αριθμό των απασχολουμένων στην
κατασκευαστική αγορά σε 350.000.

Αρχή του τέλους

Εκτός όμως από τις απώλειες θέσεων εργασίας, η μεταολυμπιακή εποχή μπορεί να
σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους για τις πλέον ευάλωτες εταιρείες του κλάδου.
Πρόκειται για εταιρείες που μένοντας χωρίς κατασκευαστικό έργο για τουλάχιστον
ένα εξάμηνο θα βρεθούν αντιμέτωπες με σοβαρά προβλήματα ρευστότητας και
αδυναμία εξυπηρέτησης των μεγάλων τραπεζικών δανείων που έχουν πάρει κατά το
παρελθόν.

Σε κάθε περίπτωση, υποστηρίζει στέλεχος της αγοράς, «η Ελλάδα είναι μικρή χώρα
για να μπορέσει να χωρέσει 14 μεγάλους ομίλους με πτυχίο της ανώτερης τάξης
και πολλές άλλες δεκάδες εταιρειών κατωτέρων τάξεων». Παράλληλα επισημαίνει
ότι ο κατακερματισμός της ελληνικής αγοράς δεν συναντάται σε καμία άλλη
ευρωπαϊκή χώρα. Στη Γαλλία υπάρχουν μόνον επτά, στη Γερμανία οκτώ, στη M.
Βρετανία τέσσερις, στη Σουηδία δύο, όσοι και στην Ιταλία και στην Ισπανία, ενώ
στην Ολλανδία μόνον ένας.

Ανακατατάξεις

Οι δυσκολίες επιβίωσης στο μεταολυμπιακό περιβάλλον εκτιμάται ότι θα φέρουν
νέες ανακατατάξεις στον επιχειρηματικό χάρτη των κατασκευών. Κάποιες από τις
ασθενέστερες εταιρείες του κλάδου θα αναγκαστούν να μπουν κάτω από την
«ομπρέλα» μεγάλων ομίλων, ενώ δεν θα πρέπει να αποκλειστεί και το ενδεχόμενο
επιχειρηματικών γάμων μεταξύ ομίλων της ανώτερης τάξης. Οι πρώτες
διαπραγματεύσεις για επιχειρηματικές συνεργασίες έχουν ήδη αρχίσει και
αναμένεται να πυκνώσουν ακόμη περισσότερο το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα.

Συνεργασίες με τράπεζες

Σύμφωνα με στελέχη της αγοράς, στον επιχειρηματικό χάρτη του ελληνικού
κατασκευαστικού κλάδου θα δρομολογηθούν στο αμέσως προσεχές διάστημα
σημαντικές αλλαγές, μια από τις οποίες θα είναι και η στενότερη συνεργασία
ανάμεσα στους μεγάλους κατασκευαστικούς ομίλους και τις τράπεζες. H συνεργασία
αυτή θα βασιστεί στην ανάγκη των εταιρειών για μεγαλύτερη κεφαλαιακή επάρκεια,
απαραίτητη για τη συμμετοχή τους στα μεγάλα αυτοχρηματοδοτούμενα έργα που θα
διαδεχθούν τα Ολυμπιακά.

H συνεργασία αυτή, σε ορισμένες περιπτώσεις, δεν αποκλείεται να πάρει ακόμη
και τη μορφή της μετοχικής συμμετοχής των τραπεζών σε μεγάλες κατασκευαστικές
εταιρείες, όπως άλλωστε συμβαίνει και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες.

Θα μειωθεί η ζήτηση προϊόντων μετάλλου

Στους μεγάλους κερδισμένους των Ολυμπιακών έργων συγκαταλέγονται οι ελληνικές
εταιρείες, που δραστηριοποιούνται τόσο στην παραγωγή χαλυβουργικών προϊόντων
όσο και στον τομέα των μεταλλικών κατασκευών. Χαλυβουργίες όπως η Σιδενόρ, η
Χαλυβουργική, η Χαλυβουργία Θεσσαλίας και η Ελληνική Χαλυβουργία, εταιρείες
προϊόντων αλουμινίου όπως η ETEM και η Αλουμύλ, η εταιρεία μεταλλικών
Κατασκευών Μέτκα, αλλά και εταιρείες επεξεργασίας χάλυβα όπως ο όμιλος
Μπήτρου, αύξησαν σημαντικά τους τζίρους τους μέσω της συμμετοχής τους στην
κατασκευή αθλητικών Ολυμπιακών έργων – και όχι μόνο.

Τουλάχιστον 10%

Σύμφωνα με τα επιτελεία των εταιρειών του ευρύτερου κλάδου της μεταλλουργίας,
η μετά τους Ολυμπιακούς εποχή θα είναι τελείως διαφορετική, με τον ανταγωνισμό
να γίνεται σκληρός λόγω του περιορισμού της ζήτησης.

Εκτιμάται ότι η ζήτηση χαλυβουργικών προϊόντων και μετάλλων για βαριές
κατασκευές θα μειωθεί, στην καλύτερη περίπτωση, κατά 10% περίπου, χωρίς να
αποκλείεται η μείωση αυτή να ξεπεράσει ακόμη και το 15%.

Τα σχέδια

Στο ερώτημα ποια είναι τα σχέδια των χαλυβουργικών εταιρειών για τη μετά τους
Ολυμπιακούς εποχή, η απάντηση που δίνεται είναι ότι «δίπλα μας βρίσκονται οι
παρθένες αγορές των χωρών της Βαλκανικής και της Ανατολικής Ευρώπης, οι οποίες
θα καλύψουν τα κενά που θα προκύψουν στην ελληνική αγορά».

Ωστόσο, τα πράγματα ως προς τις εξαγωγικές δυνατότητες της ελληνικής
χαλυβουργίας δεν είναι τόσο απλά, καθώς οι επιχειρήσεις έχουν να
αντιμετωπίσουν τον ισχυρό ανταγωνισμό των τουρκικών και ιταλικών ομοειδών
εταιρειών. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι η Σιδενόρ, μέλος του ομίλου της
Βιοχάλκο, δραστηριοποιείται και παραγωγικά στην ίδια τη βαλκανική αγορά μέσω
της θυγατρικής της εταιρείας Stomana Industrie στη Βουλγαρία, όπου μόνο το
2003 πραγματοποίησε επενδύσεις εκσυγχρονισμού αξίας 53 εκατ. ευρώ.

Το στοίχημα των εξαγωγών – φυσικά, και της ελληνικής αγοράς – αισιοδοξεί ότι
θα κερδίσει και η Χαλυβουργική, βασιζόμενη στις επενδύσεις εκσυγχρονισμού και
επέκτασης του παραγωγικού δυναμικού της, τις οποίες ολοκλήρωσε πριν από
μερικούς μήνες και υπερβαίνουν τα 100 εκατ. ευρώ.

Έξι μεγάλα οδικά έργα με συγχρηματοδότηση

Στην αγορά δεν λείπουν και οι αισιόδοξοι που υποστηρίζουν ότι η πίτα των
μεγάλων έργων δεν έχει ακόμη «φαγωθεί». Φοβούνται όμως ότι θα αργήσει η
διανομή της και μέχρι τότε κάποιοι δεν θα αντέξουν. Επιπλέον, οι εταιρείες που
δεν έχουν καλές σχέσεις με τις τράπεζες δεν θα μπορέσουν να βρουν την
απαραίτητη ρευστότητα για τη συμμετοχή τους σε νέους διαγωνισμούς, καθώς τα
περισσότερα από τα μεγάλα έργα που έχουν προγραμματιστεί θα κατασκευαστούν με
τη μέθοδο της συγχρηματοδότησης.

Πρόκειται για μεγάλα οδικά έργα – έξι τον αριθμό – για τα οποία λόγω του
μεγάλου τους κόστους θα απαιτηθούν και ιδιωτικά κεφάλαια. Τα κοινοπρακτικά
σχήματα που έχουν εκδηλώσει ενδιαφέρον ήδη έχουν προεπιλεγεί, αλλά οι τελικές
φάσεις των διαγωνισμών που θα ακολουθήσουν δεν φαίνονται στον ορίζοντα.

Παράλληλα, στελέχη της κατασκευαστικής αγοράς επισημαίνουν ότι η κατασκευή και
των έξι οδικών αξόνων με τη μέθοδο της συγχρηματοδότησης – κατά το παράδειγμα
της Αττικής Οδού – δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένη. Πολλά θα εξαρτηθούν από
τους όρους κατασκευής, και εκμετάλλευσης στη συνέχεια, των συγκεκριμένων
έργων.

Τα κοινοπρακτικά σχήματα που ήδη έχουν προεπιλεγεί, αλλά και οι τράπεζες που
θα τα χρηματοδοτήσουν, αξιολογούν τα κυκλοφοριακά φορτία κάθε οδικού άξονα
ξεχωριστά και καταρτίζουν τα πρώτα σχέδια για τις προϋποθέσεις συμμετοχής τους
στους διαγωνισμούς. Μάλιστα, εκτός από το ύψος των διοδίων και το κυκλοφοριακό
φόρτος τών υπό κατασκευήν οδικών αξόνων, εξετάζουν και το ενδεχόμενο να
ζητήσουν πρόσθετες παροχές, όπως είναι η εκμετάλλευση υφιστάμενων ήδη αξόνων,
στην περίπτωση που μετά την ολοκλήρωση του έργου η συμμετοχή τους αποδειχθεί ζημιογόνος.