XAPHΣ KΟNTΟΣΦYPHΣ Mια ελληνική παγόδα στη Bραζιλία!

«Πιστεύω πως θα καταφέρουμε να μιλήσουμε σε όλους τους πολιτισμούς, σε όλους τους ανθρώπους», λέει ο Χάρης Κοντοσφύρης λίγες ημέρες προτού εκπροσωπήσει με το έργο του «Αθήνα – Πεκίνο» την Ελλάδα στην Μπιενάλε του Σάο Πάολο

Πρόκληση πρώτη: Μυρωδιές από την εξωτική Ανατολή «τυλίγουν» μια τεράστια
τσιμεντένια παγόδα, που αναδύεται από τη σκιά με λιγοστές «φωτεινές» πινελιές
σε μπλε και κόκκινους τόνους υπό τους ήχους ηλεκτρικής μουσικής και ποιημάτων
σε μια γλώσσα εσπεράντος. Πρόκληση δεύτερη: Λάμψεις και βαριές οσμές
μαγειρικής, φως και σκιά σε πρώτο πλάνο. Μια δεύτερη ματιά όμως αφήνει να
αποκαλυφθούν στο βάθος τους είκοσι διαφορετικά πρόσωπα με φόντο τα κτίρια της
Πλατείας Συντάγματος. Είναι οι στάσεις της διαδρομής «Αθήνα – Πεκίνο». Μιας
εικαστικής διαδρομής την οποία καλείται ο θεατής να διανύσει μέσα από την
εντυπωσιακή διαδραστική εγκατάσταση που υπογράφει ο καλλιτέχνης Χάρης
Κοντοσφύρης. Και με τις οποίες η Ελλάδα συμμετέχει στην 26η Μπιενάλε του Σάο
Πάολο με θέμα «Λαθρέμποροι εικόνων σε μια ελεύθερη περιοχή» – τη σημαντικότερη
έπειτα από εκείνη της Βενετίας – υπό την επιμέλεια της ιστορικού τέχνης
Ειρήνης Σαββανή.

Κεντρικό θέμα της ιδέας, που γεννήθηκε πριν από 12 χρόνια, είναι «ο απόδημος,
ο άνθρωπος που έχει παγκόσμια συνείδηση και θέλει να ζήσει την περιπέτεια σε
μια χώρα που έχει διαλέξει», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο ζωγράφος, μετανάστης στη Νότιο
Αφρική και απόδημος αργότερα στην Ελλάδα, Χάρης Κοντοσφύρης. Στην «Κιβωτό του
Απόδημου», όπως τιτλοφορείται η παγόδα, «ειρωνεύομαι την εικόνα που έχουμε για
τους αποδήμους», διευκρινίζει. «Θεωρούμε, οι Κινέζοι, για παράδειγμα, ότι
κρύβουν μέσα τους μια παγόδα, κάτι που δεν ισχύει», εξηγεί ο καλλιτέχνης. Στην
«Καρδιά του Σκότους» (τη δεύτερη εγκατάσταση) οι υπαρκτοί πρωταγωνιστές, όλοι
τους απόδημοι από το Κουρδιστάν έως την Αργεντινή, «χαραγμένοι» πάνω στην
ατσάλινη επιφάνεια μήκους 10 μ., έχουν επιλέξει ο καθένας μια πόζα από τα
πρόσωπα που απεικονίζονται στη «Νυχτερινή περίπολο» του Ρέμπραντ.

Γιατί όμως τον πρωταγωνιστικό ρόλο ανέλαβε η Κίνα και οι παγόδες της στο έργο
της ελληνικής συμμετοχής; «Επειδή πρόκειται για μία πολύ οργανωμένη κοινότητα
με εμπορικό χαρακτήρα, που παράγει το δικό της οικονομικό μοντέλο»,
διευκρινίζει ο Χάρης Κοντοσφύρης. «Όταν εμφανίζονται σε μια ευρωπαϊκή κοινωνία
υιοθετούν ευρωπαϊκό προφίλ και στη συνέχεια επιβάλλουν τον δικό τους
χαρακτήρα».

Πίσω όμως από το «Αθήνα – Πεκίνο» κρύβονται ακόμη τρεις δημιουργοί εκτός από
τον καλλιτέχνη. Ο συνθέτης Βασίλης Κόκκας, που «ντύνει» με τις συνθέσεις του
την εγκατάσταση με «ήχους χαμηλούς που παραπέμπουν άλλοτε στη γοητεία και τον
κίνδυνο του οράματος και άλλοτε στην αναρχική αρμονία», ο ποιητής Παναγιώτης
Μποσνάκης που καταθέτει τις δικές του γλωσσικές διαπολιτισμικές προτάσεις και
ο βιολόγος Ορέστης Δαβίας, που «πάντρεψε» μυρωδιές από σμύρνα και σπόρους
μοσχοσίταρου «σαν ένα πείραμα» για να διερευνήσει τη σχέση οσμών και εικόνων.

Εκατόν σαράντα καλλιτέχνες από 60 διαφορετικές χώρες συμμετέχουν στη φετινή
Μπιενάλε, που επιμελείται καλλιτεχνικά ο Alfons Hug, ενώ για πρώτη φορά φέτος
στα 25.000 τ.μ. του Pavilhao Ciccilio Matarazzo, όπου θα φιλοξενηθεί η
διοργάνωση, οι εικαστικές προτάσεις των εθνικών συμμετοχών θα «μπερδευτούν» με
εκείνες των καλεσμένων καλλιτεχνών. Γι’ αυτό και θα συναντήσει κανείς την
εγκατάσταση «Αθήνα – Πεκίνο» σε έναν χώρο 180 τ.μ. στον τρίτο όροφο του
κτιρίου, δίπλα στις προτάσεις καλλιτεχνών από το Βέλγιο, την Κολομβία και τη
Γερμανία.

«Λαθρέμποροι» εικόνων

«Στη Μπιενάλε του Σάο Πάολο εξετάζεται φέτος εάν και κατά πόσον οι καλλιτέχνες
της εποχής μας μπορούν ως λαθρέμποροι να “εισαγάγουν” κρυφά στοιχεία
διαφορετικών πολιτισμών, έτσι ώστε να δημιουργήσουν μέσω της τέχνης ελεύθερες
περιοχές επικοινωνίας. Μέσα από τη διαδραστική εγκατάσταση του Χάρη Κοντοσφύρη
διερευνώνται βασικά ζητήματα της ανθρώπινης επικοινωνίας και αυτογνωσίας μέσω
της μελέτης των θεμάτων της αποδήμησης και της μετανάστευσης», εξηγεί στα
«NEA» η εθνική επίτροπος Ειρήνη Σαββανή. H ελληνική συμμετοχή υπολογίζεται να
κοστίσει στο υπουργείο Πολιτισμού περί τις 140.000 ευρώ.

INFO

H 26η Μπιενάλε του Σάο Πάολο από τις 25 Σεπτεμβρίου έως τις 19 Δεκεμβρίου στο
Pavilhao Ciccilio Matarazzo. Ίντερνετ: http: //www.bienalsaopaulo.org.br