Οι επιστημονικές έρευνες μας… αφήνουν νηστικούς!

Ιστορίες διατροφικής… τρέλας κατακλύζουν καθημερινά τη ζωή μας. Όλο και
πιο συχνά έρχονται στο φως επιστημονικές μελέτες που ενοχοποιούν τις
περισσότερες κατηγορίες τροφών για πολλά… δεινά: τους κινδύνους που –
σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα – εγκυμονεί η κατανάλωση διαφόρων τροφίμων
πρωταγωνιστεί ο καρκίνος, ενώ δεν λείπουν τα καρδιαγγειακά νοσήματα, ο
διαβήτης και γενικά τα λεγόμενα νοσήματα φθοράς.

Τη μερίδα του λέοντος όσον αφορά τους κινδύνους κατέχουν πάντα οι
τυποποιημένες τροφές κάθε κατηγορίας ενώ από τον κατάλογο των βλαπτικών τροφών
δεn λείπουν τα φρούτα και τα λαχανικά, εφόσον περιέχουν φυτοφάρμακα και τα
ψάρια αν είναι… εμπλουτισμένα με βαρέα μέταλλα!

Μπροστά στο «κίνδυνος-θάνατος από τις τροφές», κορυφαίοι Έλληνες επιστήμονες
συνιστούν ψυχραιμία και υπενθυμίζουν πως τα τελευταία χρόνια η θνησιμότητα
στην Ευρώπη μειώνεται, ενώ και ορισμένες μορφές καρκίνου ακολουθούν φθίνουσα
πορεία.

Εκτιμήσεις. «Ο φόβος μας για τις πιθανές επιπτώσεις από τα χημικά
πρόσθετα και τα συντηρητικά στα τρόφιμα είναι υπερβολικός. Κι αυτό, γιατί ενώ
για τα ευνοϊκά αποτελέσματα που έχει η κατανάλωση ορισμένων τροφών υπάρχουν
άμεσες επιστημονικές ενδείξεις, για τα αρνητικά και τους κινδύνους, οι
ενδείξεις βασίζονται σε εκτιμήσεις κατά προσέγγιση και αφορούν συνήθως σε
μεγάλες περιεκτικότητες ουσιών και συστατικών», αναφέρει ο καθηγητής
Επιδημιολογίας στα Πανεπιστήμια του Χάρβαρντ και των Αθηνών κ. Δημήτρης
Τριχόπουλος.

Όπως εξηγεί ο καθηγητής, «προφανώς ο σολομός που τρώγαμε κάποτε και προερχόταν
από τον ωκεανό δεν έχει την ίδια διατροφική αξία με τον σολομό που τρώμε
σήμερα και ο οποίος παράγεται σε ιχθυοτροφείο. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι
αυτομάτως θα πρέπει να ενοχοποιήσουμε τα ψάρια και να τα αφαιρέσουμε από τη
διατροφή μας».

Αντίστοιχα, όπως αναφέρει ο κ. Τριχόπουλος, «η κατανάλωση τυποποιημένου
κρέατος και ζωικού λίπους συνδέεται με κάποιες χρόνιες παθήσεις. Δεν έχει
τεκμηριωθεί όμως ότι τέτοιες τροφές περιέχουν δηλητήρια. Απλά, η κατανάλωσή
τους θα πρέπει να γίνεται με μέτρο και προσοχή».

Τα τυποποιημένα. Τα συντηρητικά και τα χημικά πρόσθετα στα τυποποιημένα
τρόφιμα που αγοράζει κανείς από το σούπερ μάρκετ και τα οποία κερδίζουν
συνεχώς έδαφος στην καθημερινή διατροφή των Ελλήνων μπαίνουν όλο και συχνότερα
στο στόχαστρο των επιστημόνων και οι μελέτες για πιθανή καρκινογόνο δράση τους
αυξάνονται με ραγδαίους ρυθμούς.

Κατά καιρούς, επιστήμονες από όλο τον κόσμο μελετούν τις πιθανές βλαπτικές
επιπτώσεις που έχουν τέτοιες ουσίες οι οποίες συναντώνται σχεδόν σε όλες τις
κατηγορίες τροφών!

Έτσι, το ψωμί έχει κατηγορηθεί ότι μπορεί να περιέχει πρόσθετα, τροποποιητές
γεύσης και συντηρητικά, ενώ μπορεί να είναι επιβαρημένος και ο τρόπος
παραγωγής του σιταριού με φυτοφάρμακα ή εντομοκτόνα.

Παράλληλα, τα φρούτα καταγγέλλεται κατά καιρούς ότι μπορεί να έχουν παραχθεί
με αλόγιστη χρήση φυτοφαρμάκων ή να προέρχονται από μεταλλαγμένες ποικιλίες,
ενώ ο κίνδυνος από τα λαχανικά κρύβεται επίσης στα φυτοφάρμακα ή στην πιθανή
μόλυνση του υδροφόρου ορίζοντα.

«Δεν καταγράφονται». «Υπάρχουν πραγματικοί κίνδυνοι, αλλά μέχρι
ορισμένου σημείου. Άλλωστε, ειδικά στην Ελλάδα οι αιτίες του καρκίνου δεν
είναι ξεκάθαρες καθώς δεν καταγράφονται. Είναι όμως βέβαιο ότι τα περισσότερα
κρούσματα σχετίζονται με την αλλαγή του τρόπου ζωής και τις διατροφικές
συνήθειες και όχι με τις τροφές καθαυτές», αναφέρει ο δρ Γιώργος Παυλάκης,
επικεφαλής του Τομέα Ανθρώπινου Ρετροϊού στο Εθνικό Ίδρυμα Καρκίνου του
Φρέντερικ στην Πολιτεία Μέριλαντ των ΗΠΑ.

Εξάλλου, σύμφωνα με τον καθηγητή Τριχόπουλο, «παρ’ ότι έχουμε συνηθίσει να
είμαστε “εχθρικοί” απέναντι στα τυποποιημένα τρόφιμα και κυρίως τα εισαγόμενα,
η κατανάλωσή τους δεν απαγορεύεται ρητά. Κι αυτό γιατί οι έλεγχοι στις
εταιρείες που παρασκευάζουν τέτοιες τροφές γίνονται όλο και πιο αυστηροί. Κάθε
φορά που εντοπίζεται κάποια επικίνδυνη ουσία, αυτή αμέσως αφαιρείται από την
παρασκευή. Άλλωστε, η αθροιστική σημασία που έχει η χρήση τους στον οργανισμό
δεν έχει ακόμη τεκμηριωθεί επιστημονικά. H λύση βρίσκεται κάπου στη μέση:
καταναλώνουμε με μέτρο τυποποιημένες τροφές, χωρίς να ξεχνάμε τη μεγάλη
ωφέλεια που μας εξασφαλίζουν τα φρέσκα φρούτα, τα λαχανικά, τα όσπρια».

Μείωση κρουσμάτων. Το κατ’ εξοχήν όργανο που δέχεται άμεσα και σε
μεγάλη ποσότητα τις χημικές ουσίες που περιέχουν τα τρόφιμα είναι το στομάχι.
Μόνο που, όπως αναφέρει, ο καθηγητής Τριχόπουλος «τα κρούσματα καρκίνου του
στομάχου μειώνονται κατακόρυφα». Σύμφωνα με διεθνή επιδημιολογικά δεδομένα,
ενώ πριν από μερικές δεκαετίες τα περιστατικά καρκίνου του στομάχου άγγιζαν τα
40 ανά 100.000 πληθυσμού, σήμερα έχουν μειωθεί στα 10.

Το κάπνισμα. Την ίδια ώρα, σταθερή είναι η επιδημιολογική εμφάνιση των
περισσότερων μορφών καρκίνου από το 1930 μέχρι σήμερα. Σύμφωνα με τους
επιστήμονες, παράγοντες όπως η εισπνοή χημικών ουσιών αλλά κυρίως το κάπνισμα
είναι επιστημονικά βέβαιο ότι προκαλούν καρκίνο, κάτι που δεν ισχύει απόλυτα
για τα τρόφιμα.

Επιπλέον, η μέση θνησιμότητα στην Ευρωπαϊκή Ένωση ακολουθεί σταθερά πτωτική
τάση, τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες. Υπολογίζεται ότι κάθε χρόνο η
θνησιμότητα μειώνεται από 1%. Έτσι, ενώ το 1975 καταγράφονταν ετησίως 1.360
θάνατοι ανδρών και 880 γυναικών (ανά 100.000), το 2000 η αναλογία έπεσε στους
900 και 540 θανάτους, αντίστοιχα.

«Ακόμη και τα γλυκά είναι απαραίτητα στη σωστή διατροφή»

H προστατευτική δράση ορισμένων τροφών ενάντια στον καρκίνο είναι πλέον μια
υπόθεση που δεν χωρά αμφιβολία, από την πλευρά των επιστημόνων.

Τα λαχανικά και τα φρούτα προστατεύουν από όλες σχεδόν τις μορφές καρκίνου,
ενώ οι βιταμίνες A και C – που τις περιέχουν αρκετές τροφές – «θωρακίζουν» τον
οργανισμό απέναντι στον καρκίνο του στομάχου. Αντίστοιχα, τα όσπρια θεωρούνται
βασικά για την προστασία από τον καρκίνο του παγκρέατος.

Όπως αναφέρει η δρ Αγγελική Τσαρούχη, διευθύντρια του Τμήματος Διατροφής στο
Σισμανόγλειο Νοσοκομείο, «αρκεί κανείς να προσέχει κάποια βασικά σημεία στη
διατροφή του για να εξασφαλίζει τα θετικά αποτελέσματα και να ελαχιστοποιεί τα
αρνητικά. Για παράδειγμα, το ελαιόλαδο μπορεί να αντικαταστήσει όλα τα λίπη,
χρησιμοποιούμενο ωμό ή στη μαγειρική, ενώ η μεγάλη κατανάλωση φρέσκων φρούτων
και λαχανικών δεν έχει ουσιαστικά κανέναν κίνδυνο. Το κρέας και τα αυγά
μπορούν να γίνουν σημαντικές πηγές πρωτεϊνών, αρκεί η κατανάλωσή τους να μη
φτάνει στην υπερβολή. Ακόμη και τα γλυκά είναι απαραίτητα στη σωστή διατροφή».

H παχυσαρκία αυξάνει τις πιθανότητες καρκίνου

Τρεις στις 10 περιπτώσεις καρκίνου συνδέονται με τη διατροφή.

H κατανάλωση κόκκινου κρέατος και τα κεκορεσμένα λίπη έχουν συνδεθεί με αύξηση
του κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου, του προστάτη και του νεφρού.

Αντίστοιχα, ουσίες όπως τα νιτρώδη, τοξίνες μυκήτων, οι τεχνητές γλυκαντικές
ουσίες και τα χρωστικά σχετίζονται με διάφορες μορφές της νόσου, όπως ο
καρκίνος του οισοφάγου, του ήπατος κ.ά.

Πάντως, σύμφωνα με εργασία που πραγματοποίησαν από κοινού η Σχολή Δημόσιας
Υγείας του Χάρβαρντ και το Τμήμα Επιδημιολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, δεν
έχει ακόμη εντοπιστεί με ακρίβεια ο μηχανισμός καρκινογένεσης μέσω της
κατανάλωσης συγκεκριμένων τροφών.

Ωστόσο, όπως προκύπτει από την ίδια εργασία (η οποία περιλαμβάνεται στη διεθνή
Εγκυκλοπαίδεια Επιστημών της Διατροφής), είναι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο
πως η διατροφή συνδέεται με τον καρκίνο όχι από τις τροφές καθαυτές αλλά από
την παχυσαρκία!

Το υπερβολικό σωματικό βάρος αυξάνει τις πιθανότητες καρκίνου της χοληδόχου
κύστης, του νεφρού, του προστάτη αλλά και του παχέος εντέρου και του
παγκρέατος. Ιδιαίτερα στις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, η παχυσαρκία
εντείνει τον κίνδυνο εκδήλωσης καρκίνου του μαστού αλλά και του ενδομητρίου.