H κρίση των τριάντα

AN ΔΕΙ ΚΑΝΕΙΣ το θέμα με όρους ηλικίας, η ερμηνεία είναι απλή. Από πλευράς
ανάπτυξης ενηλίκων, το ΠΑΣΟΚ περνάει τη γνωστή «κρίση των τριάντα». H συναυλία
της 3ης Σεπτεμβρίου είναι σαν το λαμπερό πάρτι γενεθλίων που κάνει κάποιος
μπαίνοντας στην τρίτη δεκαετία της ζωής του, ενώ μέσα του πάσχει από
αμφιβολίες και τάση για κατάθλιψη.

H εξήγηση αυτή ταιριάζει και με τη συμπεριφορά του Γιώργου Παπανδρέου. Σε
αρκετές περιπτώσεις, έχει κανείς την αίσθηση ότι ο νέος αρχηγός αντιμετωπίζει
το κόμμα του – ιδίως τα στελέχη κορυφής – περισσότερο σαν ψυχολόγος, παρά σαν
πολιτικός.

Στις συσκέψεις του τελευταίου δεκαημέρου, ο Παπανδρέου δείχνει κατανόηση για
την αδημονία κάποιων μεγαλο-Πασόκων για μια φθινοπωρινή αντιπολιτευτική
αντεπίθεση. Επισημαίνει ότι ως «εντολοδόχος» ενός εκατομμυρίου και βάλε που
τον εξέλεξαν αρχηγό και του 40% και βάλε που ψήφισε το ΠΑΣΟΚ στις βουλευτικές
εκλογές, έχει κάθε λόγο να θέλει να δει την N.Δ. εκτός εξουσίας. Παρ’ όλα
αυτά, ο Παπανδρέου «φρενάρει» τους αδημονούντες για διαρκείς πολιτικές
αψιμαχίες. Τα ίδια είπε δημοσίως και στη συνέντευξη Τύπου του Ζαππείου.

ΠΑΡΑ THN ΕΥΓΕΝΕΙΑ και τα χαμόγελα, ο Παπανδρέου παραμένει ένας αρχηγός
συμπαγής. Επί πολύ καιρό πολλά από τα στελέχη του Κινήματος δυσκολεύονταν να
διαβάσουν τις προθέσεις του.

Ωστόσο, οκτώ μήνες μετά τη θριαμβευτική άνοδό του στην ηγεσία, καθίσταται
πλέον σαφές ότι ο νέος αρχηγός θεωρεί ότι το ΠΑΣΟΚ που παρέλαβε τον περασμένο
Φεβρουάριο είχε ημερομηνία λήξης την 7η Μαρτίου.

Είναι φανερό ότι ο Παπανδρέου δεν πιστεύει ότι αυτό το ΠΑΣΟΚ θα μπορούσε και
πάλι να έρθει στην εξουσία. Ο νέος αρχηγός εκτιμά ότι, παρά το έργο της
οκταετίας, η σχέση του Κινήματος με την κοινωνία έχει διαρραγεί, κυρίως λόγω
του καθεστωτισμού που ανέπτυξε στην ύστερη φάση του. H διαπίστωση αφορά δομές
και πρόσωπα – και είναι αδιαπραγμάτευτη.

Οι περισσότεροι από τους λεγόμενους «πρωτοκλασάτους», αλλά και αρκετοί
«εκσυγχρονιστές» έχουν πλέον αρχίσει να υποψιάζονται βάσιμα ότι στο ΠΑΣΟΚ που
έχει στο βάθος του μυαλού του ο Παπανδρέου δεν υπάρχει θέση για αυτούς. Άλλοι
κλείνονται στον εαυτό τους και μένουν στο περιθώριο, περιμένοντας ότι ο
αρχηγός θα τους τηλεφωνήσει, όταν μελλοντικά θα βρεθεί σε δυσκολίες – κάτι που
θεωρούν βέβαιο. Άλλοι αρχίζουν σιγά-σιγά να συνομιλούν μεταξύ τους σε κατ’
ιδίαν συναντήσεις. Οι προσωπικές φιλοδοξίες δεν αφήνουν, πάντως, περιθώρια για
συγκλίσεις προς το παρόν. Το «όλοι για έναν και ένας για όλους» των
σωματοφυλάκων του Αλέξανδρου Δουμά απέχει από το να ισχύει.

Ο ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ δεν αισθάνεται πάντως να απειλείται από την εσωκομματική
γκρίνια. H οικογενειακή πολιτική του αυτοπεποίθηση παραμένει ακλόνητη. Όταν ο
Κώστας Λαλιώτης μιλούσε προ μερικών ετών για «ιδιοκτήτες και ενοικιαστές» στο
ΠΑΣΟΚ, δεν θα μπορούσε να αντιληφθεί ποιο πολιτικό τζίνι έβγαζε ερήμην του από
το μπουκάλι.

Ο νέος αρχηγός δεν βιάζεται να τελειώσουν οι προσυνεδριακές διαδικασίες, οι
οποίες τείνουν να λάβουν χαώδη χαρακτήρα. Σε συγκεκριμένες ομάδες – όπως αυτή
που ασχολείται με τη διακήρυξη – η δυναμική είναι δυσάρεστη και χαρακτηρίζεται
ήδη από προσωπικές αντιπαραθέσεις, με τον Ευάγγελο Βενιζέλο να λειτουργεί ως
εσωκομματικό αλεξικέραυνο.

Στο μεταξύ η μετάθεση του συνεδρίου για τις 20 Ιανουαρίου ενισχύει την
εντύπωση ότι δεν αποκλείεται αυτό να είναι κυλιόμενο, ανάλογα με τις
εξελίξεις. Την ίδια ευελιξία δείχνει ο Παπανδρέου και σε επιμέρους θέματα.
Όταν η γκρίνια γίνεται υπερβολική, ο αρχηγός κάνει μια μικρή παραχώρηση. Κάπως
έτσι αναγόρευσε τους συντονιστές σε πολιτικό όργανο, για να εκτονώσει τις
απαιτήσεις.

Στην πραγματικότητα, ο νέος αρχηγός δεν έχει εκχωρήσει τίποτε από την εξουσία
του. Ούτε επιτρέπει σε κανέναν να τον κηδεμονεύσει πολιτικά. Ούτε αλλάζει τη
βασική γραμμή του, σύμφωνα με την οποία «το ΠΑΣΟΚ των τριάντα» πρέπει να
υποστεί ομαδική προσυνεδριακή ψυχοθεραπεία, ώστε να μετασχηματισθεί. Το
«γκρουπ θέραπι» αναμένεται να συνεχιστεί – και όποιος αντέξει!