«H Pωσία άνοιξε τον δρόμο της βίας»

Ως μια τραγικά αναπόφευκτη συνέπεια της ρωσικής πολιτικής στην Τσετσενία
βλέπει την ομηρεία των παιδιών στη Βόρεια Οσετία, ο Γάλλος ειδικός σε θέματα
του Καυκάσου Αλεξάντρ Τουμάρκιν, τονίζοντας ότι, δυστυχώς, όσοι γνωρίζουν καλά
το τσετσενικό ζήτημα δεν εκπλήσσονται από την ωμότητα της πράξης των Τσετσένων
τρομοκρατών.

«H Ρωσία με την πολιτική της καλλιέργησε το έδαφος για την ωμή τρομοκρατία και
τον ριζοσπαστισμό, και η ομηρεία των παιδιών στη Βόρεια Οσετία είναι,
δυστυχώς, μια αναπόφευκτη κλιμάκωση στη «λογική» της τσετσενικής κρίσης –
χωρίς αυτό βεβαίως να τη δικαιολογεί», είπε στα «NEA» ο Τουμάρκιν, ερευνητής
του Γαλλικού Ινστιτούτου Ανατολικών Σπουδών στην Κωνσταντινούπολη και στο
Πανεπιστήμιο του Γαλατάσαραϊ.

H κλιμάκωση αυτή και οι τραγικές της συνέπειες είχαν ήδη αρχίσει να
διαφαίνονται από τον δεύτερο πόλεμο στην Τσετσενία, το 1999. Σε αντίθεση με
τον πρώτο πόλεμο, το 1994-96, ο δεύτερος αυτός πόλεμος είχε χάσει πια τη
«ρομαντική» του όψη. Εγκληματικά και ριζοσπαστικά ισλαμικά στοιχεία άρχισαν να
εμφανίζονται στην περιοχή.

Έτσι, ο δεύτερος αυτός πόλεμος, όπως και η ομηρεία στη Βόρεια Οσετία αλλά και
οι τρομοκρατικές επιθέσεις στη Μόσχα, βοηθούν τη Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν να
επιβάλει την άποψή της ότι η τσετσενική κρίση είναι ένα αμάλγαμα τρομοκρατίας,
ριζοσπαστικού Ισλάμ και εθνικού αυτονομισμού, συνεχίζει ο Γάλλος ειδικός. Όπως
τονίζει, όμως, το Ισλάμ δεν είναι αρκετό για να εξηγήσει τον ριζοσπαστισμό των
Τσετσένων τρομοκρατών.

Αρχές του 19ου αιώνα

Από τις αρχές του 19ου αιώνα, οι Τσετσένοι μάχονται σκληρά κατά της τσαρικής
Ρωσίας και ο αγώνας τους θα συνεχιστεί και κατά τα πρώτα χρόνια της Σοβιετικής
Ένωσης. Ο Στάλιν θα τους ξεριζώσει μαζικά από τον Καύκασο κατά τον Δεύτερο
Παγκόσμιο Πόλεμο, φοβούμενος ότι θα συνεργαστούν με τους Γερμανούς, και θα
τους οδηγήσει σε είκοσι σκληρά χρόνια εξορίας στην Κεντρική Ασία.

Οι Τσετσένοι θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους επί Χρουστσώφ, τη δεκαετία του
’60. Θα παραμείνουν όμως ένας «σπασμένος λαός», λέει ο Τουμάρκιν. Για να
κατανοήσει κανείς την ουσία του τσετσενικού προβλήματος, πρέπει να λάβει υπόψη
του την ομαδική αυτή τραγωδία.

Παράλληλα, συνεχίζει ο Γάλλος ειδικός, η Μόσχα δεν καταβάλλει καμία σοβαρή
προσπάθεια για να επιλύσει την τσετσενική κρίση. Και η ομηρεία στη Βόρεια
Οσετία, όποια και αν είναι η έκβασή της, στηρίζει ουσιαστικά τη σκληρή και
αυταρχική πολιτική του Πούτιν. «H Ρωσία ποτέ δεν μπόρεσε να παράγει πολιτικές
λύσεις στα προβλήματά της. Και η χρήση ωμής βίας έχει σήμερα καταστρέψει τα
μετριοπαθή στοιχεία στην Τσετσενία, που έχει ουσιαστικά χωριστεί στα δύο: σε
αυτούς που συνεργάζονται με τους Ρώσους, όπως οι κατά καιρούς πρόεδροι της
Τσετσενίας, και στους ριζοσπάστες τρομοκράτες. Ο ρόλος των παραδοσιακών
μαχητών-αυτονομιστών είναι πλέον ιδιαίτερα περιορισμένος».

Εμπλοκή της Αλ Κάιντα υπάρχει: ο ισχυρισμός αυτός εντάσσεται στην προπαγάνδα
του Πούτιν προκειμένου να δείξει ότι είναι κι αυτός θύμα της παγκόσμιας
τρομοκρατίας. «Ουδείς πρέπει να αμφιβάλει ότι ριζοσπαστικές ισλαμικές
οργανώσεις, βαχαμπίτες ως επί το πλείστον, ενεπλάκησαν ενεργά στην περιοχή,
κυρίως στον δεύτερο τσετσενικό πόλεμο. Οι ωμότητες όμως των Ρώσων διέλυσαν
κάθε όριο κοινωνικής δομής και συμπεριφοράς ανοίγοντας τον δρόμο των άκρων.
Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι, όπως φάνηκε κατά την τραγική ομηρεία στο θέατρο
της Μόσχας, οι περισσότεροι τρομοκράτες ήταν άγνωστοι στις ρωσικές αρχές καθώς
δεν είχαν στο παρελθόν πολεμήσει κατά των Ρώσων».

Οι «Μαύρες Χήρες»

Οι τρομοκράτες αυτοί προέρχονταν από οικογένειες που είχαν βασανιστεί και
δολοφονηθεί κάτω από άγριες συνθήκες από τους Ρώσους, λέει ο Τουμάρκιν. Όσο
για τις περίφημες «Μαύρες Χήρες», η λέξη που έχει σημασία είναι η λέξη
«Χήρες», που σημαίνει ότι όποιοι και αν βρίσκονται πίσω από την ομάδα αυτή
έχουν δικούς τους ανθρώπους που έχουν δολοφονηθεί από τους Ρώσους.

«Οι Τσετσένοι δεν είχαν ανάγκη από ισλαμιστικά κινήματα και ισλαμιστική
ιδεολογία για να φτάσουν στα άκρα», επισημαίνει ο Τουμάρκιν. Παρά τον πόλεμο
στο Ιράκ, την κατάληψη του Αφγανιστάν από τους Αμερικανούς και τη μειωμένη, σε
σχέση με τη δεκαετία του ’90, δυνατότητα των ριζοσπαστικών αραβικών χωρών να
διακινούν χρήματα και μαχητές, οι Τσετσένοι επιλέγουν όλο και πιο ακραίες
μεθόδους για να διεκδικήσουν τα δικαιώματά τους.

Ο Αλεξάντρ Τουμάρκιν είναι απαισιόδοξος: «Δυστυχώς, όπως και στη Μέση Ανατολή,
η κατάσταση που έχει δημιουργηθεί στην Τσετσενία και η παντελής ουσιαστική
βούληση για εξεύρεση μιας πολιτικής λύσης δεν έχουν τη δυναμική της ειρήνης
αλλά της κλιμάκωσης». Το ίδιο πιστεύουν άλλωστε και οι περισσότεροι Ρώσοι
ειδικοί.