Tο… ψωμί, «οδηγός» για την Παιδεία

Στην κορυφή των προτιμήσεων των υποψηφίων αναδείχθηκαν και φέτος τα
Παιδαγωγικά Τμήματα Δασκάλων, τα Τμήματα Μηχανικών αλλά και τα Στρατιωτικά και
Αστυνομικά Τμήματα, με αποτέλεσμα να παρουσιάσουν άνοδο των βάσεών τους εν
μέσω γενικής πτώσης.

Το γεγονός αυτό συνοδεύτηκε από δηλώσεις του ΥΠΕΠΘ, σύμφωνα με τις οποίες
«κύριο χαρακτηριστικό των φετινών αποτελεσμάτων είναι ότι οι προτιμήσεις
των υποψηφίων συνδέονται πλέον και με τις ευκαιρίες που έχουν να βρουν δουλειά
αμέσως μόλις τελειώσουν τις σπουδές τους».

Ωστόσο, αυτή η τάση των υποψηφίων δεν είναι πρωτόγνωρη, γεγονός που
αποδεικνύεται αν ξετυλίξουμε το «κουβάρι» των επιλογών των υποψηφίων.

H προτίμηση σε σχολές που θεωρείται πως εξασφαλίζουν επαγγελματική
αποκατάσταση έχει τόσο μακρά ιστορία όσο και οι πανεπιστημιακές σπουδές. Οι
προτιμήσεις αυτές μάλιστα διαφοροποιούνται κάθε φορά που μεταβάλλονται οι
τάσεις στην αγορά εργασίας.

Το ’70. Έτσι, μέχρι τη δεκαετία του ’70, που ήταν περίοδος έντονης
οικοδόμησης της χώρας, οι πολυτεχνικές σπουδές με επίκεντρο τις Σχολές των
Πολιτικών Μηχανικών, των Αρχιτεκτόνων και των Μηχανολόγων – Ηλεκτρολόγων,
συγκέντρωναν τις περισσότερες «πρώτες» προτιμήσεις των υποψηφίων. Το υψηλό
εισόδημα καθώς και το κύρος και το γόητρο που εξασφάλιζαν την εποχή εκείνη τα
αντίστοιχα επαγγέλματα ήταν ο μαγνήτης για την επιλογή των σπουδών που
οδηγούσαν σ’ αυτά.

Το 1978, με κριτήριο το ύψος των βάσεων, οι Σχολές Μεταλλειολόγων, Ναυπηγών
βρίσκονταν μεταξύ των 6 πρώτων περιζήτητων Σχολών. Εδώ και αρκετά χρόνια δεν
βρίσκονται ούτε στην πρώτη 50άδα των επιλογών των υποψηφίων. Οι λόγοι είναι
προφανείς και για την πρώτη περίπτωση και για τη δεύτερη και συνδέονται με τις
αλλαγές στην οικονομικοκοινωνική και επαγγελματική δομή στη χώρα μας. Λίγα
χρόνια πριν στα ψιλά των εφημερίδων «χάνεται» μια είδηση, η οποία δείχνει
καθαρά την αλλαγή του τοπίου: η πρώτη στη Σχολή Μεταλλειολόγων – Μηχανικών του
ΕΜΠ Ελπίδα Κυπραίου προτιμά τη Σχολή Αστυνομίας καθώς όπως δηλώνει «οι
Σχολές της Αστυνομίας όπως και του Στρατού εξασφαλίζουν στους νέους σίγουρο
μέλλον και επαγγελματική αποκατάσταση. H ανεργία των πτυχιούχων είναι
πλέον πραγματικότητα».

Το 1985 τις περισσότερες πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων συγκεντρώνει το
Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου και μάλιστα σε τέτοια ένταση
και έκταση, που οι πιθανότητες ικανοποίησης να επιτυχίας να μην ξεπερνούν το
3%! Το «φαινόμενο» εξηγείται από τη δυνατότητα αστραπιαίας απορρόφησης των
κοινωνιολόγων στη δημόσια εκπαίδευση. Λίγα χρόνια μετά, αυτή η δυνατότητα
παύει να υφίσταται και η Κοινωνιολογία χάνει πια τη δημοφιλία της.

Αργότερα, την περίοδο 1994-96 τα Τμήματα MME ήταν τα Τμήματα με τις
περισσότερες πρώτες προτιμήσεις απολαμβάνοντας πολύ υψηλές βάσεις. Πίσω από
αυτή την «αγάπη» των υποψηφίων βρισκόταν το άνοιγμα των ιδιωτικών MME που
στρατολογούσαν πλήθος πτυχιούχων. Με τον καιρό, η αυξημένη ανεργία των
πτυχιούχων των προαναφερθέντων Τμημάτων άρχισε να οδηγεί προς τα κάτω τις
πρώτες προτιμήσεις των υποψηφίων,

Το χρηματιστήριο. Στα τέλη της δεκαετίας του ’90 παίρνουν «κεφάλι» τα
χρηματοοικονομικά Τμήματα που συνδέονται επαγγελματικά με τη «χρηματιστηριακή
άνθηση». Λίγο αργότερα το χρηματιστηριακό μπουμ παρασύρει το μεγαλύτερο μέρος
των φανατικών οπαδών τους.

Τα δύο τελευταία χρόνια έχουμε στροφή των υποψηφίων στα Παιδαγωγικά Τμήματα
δασκάλων, γεγονός που συνδέεται και αυτό άμεσα με το άνοιγμα της αγοράς
εργασίας σε πτυχιούχους δασκάλους. H ιστορία ωστόσο αποδεικνύει ότι το
«άνοιγμα» της αγοράς στο επάγγελμα του δασκάλου είναι άνοιγμα συγκυρίας, αφού
η υπερπληθώρα πτυχιούχων σε μερικά χρόνια από σήμερα θα είναι υπερδιπλάσια των
προσλήψεων. Φυσικά αυτό θα επηρεάσει, μακροχρόνια αλλά σταθερά και τις
προτιμήσεις των υποψηφίων στις αντίστοιχες σπουδές.

«Ακύρωση». Πάντως, οι «οβιδιακές» και ασταθείς μεταβολές στην αγορά
εργασίας δεν θα έπρεπε να αποτελούν «οδηγό» στην κατεύθυνση των
πανεπιστημιακών σπουδών. H ρητορική που αναπτύσσεται τελευταία και υπονοεί,
χωρίς να το εκφράζει άμεσα, την καθυπόταξη των λειτουργιών του Πανεπιστημίου
στις δυνάμεις της αγοράς, έχει μονοδιάστατο προσανατολισμό και θέτει σε
κίνδυνο τον ακαδημαϊκό χαρακτήρα της μάθησης, θέτει υπό αμφισβήτηση το
βαθύτερο νόημα της εκπαιδευτικής διαδικασίας στο Πανεπιστήμιο και ακυρώνει τη
βασική αποστολή του. Παράλληλα, ο κίνδυνος της απαξίωσης του πτυχίου και της
ανεργίας των πτυχιούχων επανέρχεται από άλλες παρακαμπτηρίους.