«Πρώτο θέμα» η Tουρκία

H αυριανή συνάντηση του Κώστα Καραμανλή με τον Αμερικανό υπουργό
Εξωτερικών, Κόλιν Πάουελ, ο οποίος προσέρχεται στην Αθήνα για την Τελετή Λήξης
των Ολυμπιακών Αγώνων, θα έχει ένα χαρακτηριστικό που δεν διέκρινε καμία
προηγούμενη ελληνοαμερικανική συνάντηση: το Κυπριακό ή δεν θα υπάρξει καθόλου
στην ατζέντα ή θα είναι πολύ χαμηλά.

Το γεγονός αυτό το γνωρίζει και η ελληνική αλλά και η κυπριακή πλευρά, ότι,
δηλαδή, η Ουάσιγκτον, και κατ’ επέκταση και οι Ευρωπαίοι και τα Ηνωμένα Έθνη
έχουν διαγράψει από τις προτεραιότητές τους την επίλυση του Κυπριακού, μετά
την άρνηση των Ελληνοκυπρίων να υιοθετήσουν στο δημοψήφισμα το σχέδιο Ανάν.

Αντιθέτως, πολύ ψηλά στην ατζέντα όλων είναι η ευρωπαϊκή προοπτική της
Τουρκίας – εάν δηλαδή θα πάρει τον Δεκέμβριο ημερομηνία έναρξης των ενταξιακών
της διαπραγματεύσεων με την Ένωση ή όχι. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Πάουελ ασφαλώς
θα ζητήσει από τον κ. Καραμανλή να στηρίξει το τουρκικό αίτημα – κάτι που έτσι
κι αλλιώς προτίθεται να κάνει η ελληνική κυβέρνηση – αλλά και να ασκήσει την
όποια επιρροή του προς άλλους Ευρωπαίους εταίρους που διακατέχονται από
σκεπτικισμό.

Αλλαγή… σκηνικού. H ανησυχία του κ. Πάουελ για την προστατευομένη των
Αμερικανών είναι απολύτως δικαιολογημένη. Ενώ μέχρι πριν από λίγο καιρό η
έγκριση του τουρκικού αιτήματος εθεωρείτο περίπου δεδομένη, τώρα τα πράγματα
έχουν αρχίσει να αλλάζουν, για πολλούς και ποικίλους λόγους. Ένας από αυτούς
είναι το λεγόμενο «γαλλικό αίνιγμα»: ο μεν Ζακ Σιράκ υποστηρίζει τους
Τούρκους, η κυβέρνησή του όμως είναι αντίθετη. Τα πράγματα περιπλέκονται ακόμη
περισσότερο εάν λάβει κανείς υπόψη του ότι στο επόμενο διάστημα πρέπει να
εγκριθεί από τις 25 χώρες-μέλη η νέα συνταγματική συνθήκη – σε ορισμένες εάν
όχι στις περισσότερες περιπτώσεις με δημοψήφισμα – και εκ των πραγμάτων τα
ζητήματα «Τουρκία» και «συνθήκη» έχουν ισχυρή διαπλοκή.

Έτσι, στις Βρυξέλλες δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η ημερομηνία
πρέπει να δοθεί μεν, αλλά να μην είναι χρονικά κοντά – να ορίζεται, λόγου
χάρη, ότι οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις της Τουρκίας θα αρχίσουν «εντός των
επόμενων 24 μηνών».

«Ειδική σχέση». Ένα άλλο σενάριο για να μπορέσει να περάσει το αίτημα
της Τουρκίας είναι να υπάρχει ο προσδιορισμός μιας «ειδικής σχέσης» της
Άγκυρας με την Ένωση, μια διαφοροποίηση, δηλαδή, από τις άλλες υποψήφιες
χώρες. Και αυτό το σενάριο ενοχλεί τον κ. Ερντογάν, αλλά αρέσει πάρα πολύ
στους Ευρωπαίους Χριστιανοδημοκράτες και στο Βατικανό.

Το πρώτο «σημάδι» για το τι θα γίνει τον Δεκέμβριο αναμένεται να δοθεί στα
τέλη Σεπτεμβρίου, όταν η Κομισιόν θα δώσει στη δημοσιότητα την έκθεσή της για
την πρόοδο της Τουρκίας.

H Κομισιόν, ωστόσο, αντιλαμβανόμενη την περιπλοκότητα του ζητήματος, θα κάνει
και δύο κινήσεις πρωτοφανείς για έκθεση προόδου υποψήφιας χώρας. Πρώτον, δεν
θα υποβάλει απευθείας την έκθεση στο Συμβούλιο, αλλά θα την κοινοποιήσει
προηγουμένως σε κάθε χώρα-μέλος χωριστά. Και δεύτερον, θα συνοδεύσει την
έκθεσή της από μια άλλη έκθεση, που έχει συντάξει μια άτυπη Επιτροπή Σοφών,
για τις επιπτώσεις στην Ευρώπη από την τουρκική ένταξη – μια σαφής κίνηση
κατευνασμού της ευρωπαϊκής κοινής γνώμης, που στην πλειονότητά της είναι
αντίθετη με την ευρωτουρκική προσέγγιση.