Aποκαλύπτουν τα μυστικά των καταιγίδων

Στο μικροσκόπιο ενός στόλου επίγειων, δορυφορικών και αερομεταφερόμενων
αισθητήρων έχουν μπει οι αστραπές των καλοκαιρινών καταιγίδων στην Ελλάδα!
Ειδικοί επιστήμονες επιχειρούν να λύσουν το παζλ ενός συχνού φαινομένου του
κλίματος της χώρας μας, το οποίο ωστόσο κρύβει πολλά μυστικά.

Όπως εξηγεί ο μετεωρολόγος του Αστεροσκοπείου Αθηνών κ. Κώστας Λαγουβάρδος η
μέτρηση της αστραπής από το Διάστημα αποτελεί ένα εξαιρετικά σημαντικό
επιστημονικό γεγονός. «Οι φημισμένες δορυφορικές ψηφιακές τηλεοπτικές μηχανές
είναι ουσιαστικά αυτές που κάνουν τη διαφορά. Ένα από τα μοναδικά
χαρακτηριστικά τους είναι η δυνατότητα να ανιχνευθεί η αστραπή κατά τη
διάρκεια της ημέρας όταν δεν μπορεί να την αισθανθεί το ανθρώπινο μάτι»,
επισημαίνει. Ήδη τα πρώτα στοιχεία για τις καταιγίδες του φετινού καλοκαιριού
είναι στη διάθεση των επιστημόνων.

Τοπικές. Σύμφωνα με αυτά, φέτος το καλοκαίρι οι καταιγίδες εμφανίστηκαν
στην Ελλάδα τις θερμές ώρες της ημέρας (μεσημέρι και απόγευμα) και η εμφάνισή
τους είχε συνήθως τοπικό χαρακτήρα.

H μεγαλύτερη συχνότητα εμφάνισης θερινών καταιγίδων παρουσιάστηκε σε περιοχές
της Βόρειας και Κεντρικής Ελλάδας.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του φετινού καλοκαιριού ήταν ότι οι καταιγίδες
δημιουργήθηκαν από ασυνήθιστα μεγάλα σύννεφα, με μήκος που ξεπέρναγε τα 10
χιλιόμετρα, ενώ το ύψος τους επίσης έφτασε σε μια περίπτωση τα 10 χιλιόμετρα.
Το βάρος των νεφών κυμάνθηκε από 500.000.000 (πεντακόσια εκατομμύρια) ώς
1.000.000.000 (ένα δισεκατομμύριο) τόνους.

Και τις σταγόνες. Μία ισχυρή καλοκαιρινή καταιγίδα, όπως αυτές που
καταγράφηκαν στις 13 και στις 17 Ιουνίου στην Βόρεια Ελλάδα, παράγουν περίπου
3.000 κυβικά μέτρα βροχής ανά δευτερόλεπτο.

H μέση διάρκεια βροχόπτωσης ήταν περίπου 15 έως 20 λεπτά της ώρας και
παράχθηκαν 3.000.000 κυβικά μέτρα νερό τη φορά (το ισοδύναμο του νερού που
καταναλώνουν οι κάτοικοι στο Λεκανοπέδιο σε 2 ημέρες). Φυσικά το συντριπτικά
μεγαλύτερο μέρος του νερού αυτού χάθηκε στη θάλασσα από μικρούς χειμάρρους που
δημιουργήθηκαν. Υπολογίστηκε μέχρι και η ταχύτητα πτώσης των σταγόνων αυτών
των καταιγίδων: 20 με 30 χιλιόμετρα την ώρα!

Όπως εξηγεί ο κ. Λαγουβάρδος στο τελικό στάδιο ζωής μιας καταιγίδας
δημιουργούνται ισχυρά καθοδικά ρεύματα αέρα από τη βάση του νέφους προς το
έδαφος.

Τα καθοδικά αυτά ρεύματα είναι εξαιρετικά επικίνδυνα για τα αεροπλάνα τα οποία
βρίσκονται σε χαμηλό ύψος (φάση προσγείωσης ή απογείωσης) ενώ πάνω από
θαλάσσιες περιοχές δημιουργούν τοπικά ισχυρό κυματισμό, με κίνδυνο για μικρά
πλοία και βάρκες (καλοκαιρινά μπουρίνια).

Πώς θα προφυλαχθεί ο πολίτης την ώρα της καταιγίδας

Αν βρίσκεται σε εσωτερικό χώρο

– Δεν πρέπει να κρατάει ηλεκτρικές συσκευές ή το τηλέφωνο, γιατί ο κεραυνός
μπορεί να περάσει μέσα από τα καλώδια. Οι συσκευές τηλεόρασης είναι ιδιαίτερα
επικίνδυνες σ’ αυτές τις περιπτώσεις και προτείνεται να αποσυνδέονται από την
κεραία και την παροχή ηλεκτρικού ρεύματος.

Εάν βρίσκεται σε εξωτερικό χώρο

– Πρέπει να προσπαθήσει να βρει καταφύγιο σε κτίριο ή σε αμάξι.

– Πρέπει να αποφύγει ψηλές κατασκευές, όπως πυλώνες, ψηλά δέντρα, φράκτες,
τηλεφωνικές γραμμές και γραμμές μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος.

– Καλό είναι να απομακρύνεται από ποτάμια, λίμνες ή άλλες μάζες νερού.

– Δεν πρέπει να κρατάει κινητό τηλέφωνο στο χέρι.

Εάν βρίσκεται σε αυτοκίνητο

– Πρέπει να σταματήσει το αυτοκίνητο στην άκρη του δρόμου και μακριά από
δέντρα τα οποία μπορεί να πέσουν στο αυτοκίνητο.

– Αν βρίσκεται μέσα στη θάλασσα, καλό είναι να βγει αμέσως έξω.

– Να αποφύγει τους πλημμυρισμένους δρόμους.

Εργαλείο για άμεση μετεωρολογική πρόγνωση

Το σύστημα ανίχνευσης αστραπών του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών αποτελείται
από ανιχνευτές οι οποίοι έχουν τοποθετηθεί σε αντίστοιχες θέσεις, τόσο στην
Ευρώπη (Δανία, M. Βρετανία, Πορτογαλία, Ρουμανία, Κύπρο) όσο και σε
διαστημικούς δορυφόρους. Οι ανιχνευτές αυτοί μετρούν τα ραδιοκύματα που
εκπέμπονται από κάθε αστραπή την οποία εντοπίζουν και στο χώρο. Από όσο
περισσότερους ανιχνευτές τόσο στη Γη όσο και στο διάστημα ανιχνευθεί μία
αστραπή, τόσο ακριβέστερη είναι και η εκτίμηση της θέσης της, εξηγεί η
ερευνήτρια του Αστεροσκοπείου κ. Βάσω Κοτρώνη.

«Οι επιστήμονες ελπίζουν να χρησιμοποιήσουν αυτή την τεχνική για να βελτιώσουν
τις προβλέψεις τους για τον καιρό», εξηγεί ο μετεωρολόγος του Αστεροσκοπείου
κ. Κώστας Λαγουβάρδος.

Αποτελεί βασικό εργαλείο για την «άμεση» μετεωρολογική πρόγνωση. Με βάση
δηλαδή την γνώση της παρούσας καταιγιδοφόρου δραστηριότητας μπορεί κανείς με
μεγαλύτερη ασφάλεια και ακρίβεια να προγνώσει προς πια κατεύθυνση θα
μετακινηθούν οι καταιγίδες για τις προσεχείς λίγες ώρες. «H ακριβέστερη και
έγκαιρη πρόβλεψη μιας καλοκαιρινής καταιγίδας, θα βοηθούσε στον καλύτερο
σχεδιασμό των διαδρόμων της πολιτικής αεροπορίας για τα αεροπλάνα και θα
ελάττωνε αρκετά τις πιθανότητες δασικών πυρκαγιών εξ αιτίας των κεραυνών – που
ούτως ή άλλως είναι πολλές και έντονες αυτή την περίοδο».