Στο ράφι τα εξωτερικά λόγω Ολυμπιακών

Το 1997, όταν στην Ελλάδα ανετέθη η διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων,
επικράτησε στην τότε κυβέρνηση Σημίτη μια ευφορία, την οποία ενίσχυαν και οι
δημοσκοπήσεις που διαπίστωναν έντονες προσδοκίες εκ μέρους του εκλογικού
σώματος – για την ΟΝΕ, πρωτίστως.

Παρότι ο κ. Σημίτης προσωπικά ήταν κατά της ανάληψης των Αγώνων, δέχθηκε τις
θετικές προεκτάσεις που θα μπορούσαν να έχουν για τη χώρα. H ευφορία των
Αγώνων και της ΟΝΕ έκαναν την κυβέρνηση Σημιτη να ολιγωρήσει σε τομείς της
εξωτερικής πολιτικής. Δύο χρόνια μετά, το 1999, όταν «έσκασε» η υπόθεση
Οτζαλάν, ο τότε πρωθυπουργός συνειδητοποίησε το κόστος αυτής της ολιγωρίας και
ακολούθησε η ελληνοτουρκική προσέγγιση και η αλλαγή πλεύσης.

H κυβέρνηση Καραμανλή, επίσης νέα τώρα, κινδυνεύει από το ίδιο σύνδρομο: να
παρασυρθεί από τη χαρούμενη ατμόσφαιρα των Ολυμπιακών Αγώνων και τη
«χαλαρότητα» των ψηφοφόρων εξ αυτού και να αφήσει «στην άκρη» εκκρεμότητες και
προβλήματα.

Μια πρώτη συνέπεια αυτής της στάσης – που πέρασε στα ψιλά – ήταν και το ζήτημα
της κατανομής αρμοδιοτήτων στα μέλη της νέας Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Μολονότι ο
πρόεδρος της Κομισιόν κ. Μπαρόζο όχι μόνον ανήκει στον ίδιο πολιτικό
σχηματισμό με τον κ. Καραμανλή, αλλά έχει και προσωπική σχέση μαζί του, έδωσε
στην Ελλάδα και τον Έλληνα επίτροπο, Σταύρο Δήμα, ένα από τα πλέον ασήμαντα
χαρτοφυλάκια της Επιτροπής, αυτό του Περιβάλλοντος. Ένα χαρτοφυλάκιο που
διαχειρίζεται ασήμαντα ποσά και σίγουρα δεν αποτελεί προτεραιότητα της Ένωσης.

Ευθύνες στην κυβέρνηση. H ευθύνη ασφαλώς δεν είναι του κ. Δήμα. H αιτία
θα πρέπει να αναζητηθεί στην ελληνική κυβέρνηση, η οποία, στα μάτια των
Ευρωπαίων, είναι καινούργια και αδοκίμαστη, ενώ όλες οι ενδείξεις οδηγούν στο
συμπέρασμα πως θα περάσει δύσκολες ημέρες όσον αφορά την οικονομία της, λόγω
και των Ολυμπιακών, υπερβαίνοντας σαφώς το όριο του 3% στο έλλειμμα. Με αυτά
τα δεδομένα, μονάχα μια έντονη κινητοποίηση του κ. Καραμανλή προσωπικά θα
μπορούσε να χαρίσει στη χώρα ένα καλό χαρτοφυλάκιο. Αξίζει να θυμηθούμε πως
όταν η κ. Διαμαντοπούλου πήρε το σημαντικό χαρτοφυλάκιο των κοινωνικών
υποθέσεων, ο κ. Σημίτης ήταν ένας δοκιμασμένος πρωθυπουργός, που οδηγούσε
σταθερά τη χώρα στην ΟΝΕ και είχε τη λαϊκή ετυμηγορία δύο φορές.

Μια αντίστοιχη ολιγωρία, σε επίπεδο κινήσεων τουλάχιστον, φαίνεται να
διακρίνει και την εξωτερική πολιτική στο ζήτημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων. H
κυβέρνηση βασίσθηκε στην προσωπική σχέση του κ. Καραμανλή με τον Τούρκο
Πρωθυπουργό, Ταγίπ Ερντογάν, και έσπευσε να πει το «ναι» στο αίτημα της
Τουρκίας για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ένωση – αίτημα που δεν
πρόκειται να κριθεί παρά τον Δεκέμβριο στη Σύνοδο Κορυφής.

Χάθηκαν ανταλλάγματα. Μολονότι ουδείς αμφισβητεί ότι μια ευρωπαϊκή
Τουρκία είναι προς όφελος της Ελλάδας, η εσπευσμένη κατάφαση της Αθήνας είχε –
και έχει – δύο μειονεκτήματα. Το ένα είναι ότι εξαλείφει τα περιθώρια
εξασφάλισης ανταλλαγμάτων στις διμερείς σχέσεις και στο Αιγαίο, στέλνοντας στο
ράφι τα κεκτημένα του Ελσίνκι. Το δεύτερο μειονέκτημα είναι ότι αντιστοίχως
αφαιρέθηκε η δυνατότητα εξασφάλισης ανταλλαγμάτων από τους υπέρμαχους της
τουρκικής ένταξης – Αμερικανούς πρωτίστως, καθώς και κάποιους εταίρους μας
στην Ευρώπη.

Επιπλέον, με την πολιτική αυτή της άνευ όρων υποστήριξης την ένταξης της
Τουρκίας στην Ένωση μένει έκθετη η ελληνική κυβέρνηση όταν η Άγκυρα δείχνει
τον παλαιό… καλό εαυτό της, όπως γίνεται στην περίπτωση των σωρηδόν
παραβιάσεων και παραβάσεων. Βρίσκεται έτσι η Αθήνα στη δυσάρεστη θέση να έχει
τον Πρωθυπουργό της να υπερασπίζεται το αίτημα της Τουρκίας σε όλες του τις
συνεντεύξεις – στη «Μοντ», την «Μπιλντ» και αλλού – και ταυτοχρόνως τα
τουρκικά F-16 να κάνουν υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά για να
«δοκιμάζουν» – λέει – την ελληνική αμυντική ικανότητα.

H συνάντηση με Ερντογάν. H παραδοξότητα αυτή είναι που ώθησε πολλούς
και στο υπουργείο Εξωτερικών και στο Μέγαρο Μαξίμου να εισηγούνται στον
Πρωθυπουργό να μη συναντηθεί αυτές τις ημέρες κατ’ ιδίαν με τον κ. Ερντογάν,
εισήγηση την οποία τελικώς ο κ. Καραμανλής δέχθηκε και αποφάσισε να έχει μια
απλή εθιμοτυπική συνάντηση με τον Τούρκο ομόλογό του χθες. Χωρίς δηλαδή
ουσιαστικές συνομιλίες για τα ελληνοτουρκικά και τις διαφορές που παραμένουν
αγεφύρωτες.

Βέβαια, μόλις σβήσει η λάμψη των προβολέων των Ολυμπιακών Αγώνων, τα
προβλήματα θα αναδυθούν και η Αθήνα θα πρέπει να πληροφορηθεί με κάποιο τρόπο,
μέχρι τον Δεκέμβριο, τι ακριβώς προτίθεται να κάνει η Τουρκία στα
ελληνοτουρκικά και το Αιγαίο. Έτσι μονάχα θα μπορεί και να δικαιολογήσει το
«ναι» της στο αίτημα για έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Αυτό, εκτός
απροόπτου, θα γίνει σε μια μίνι σύνοδο κορυφής των κ.κ. Καραμανλή και
Ερντογάν.