TPITH AΠOΨH Tις πταίει;

Πότε θα με βγάλουν από τον τάφο όπου μ’ έχουν παραχώσει ζωντανό;

Ντε Σαντ, Ο Δήμιος και το Θύμα του

Ο (όποιος) διάλογος – με κινητά, με e-mail, με σλόγκαν – στη χώρα μας γίνεται
από (και για) τους διανοούμενους. Αυτοί «κάνουν παιχνίδι», αυτοί διαμορφώνουν
την κοινή γνώμη, αυτοί θέτουν τις διαχωριστικές γραμμές. Ουδέποτε όμως
αναλαμβάνουν οι ίδιοι τις ευθύνες για μια λαθεμένη εκτίμηση ή απόφαση.

Το ίδιο ισχύει – τηρουμένων των αναλογιών – με τους πολιτικούς. Κι αυτοί
ηθικολογούν, καθοδηγούν, επηρεάζουν, επιβάλλουν, όμως τη δύσκολη ώρα του
απολογισμού κρύβονται πίσω από συλλογικές αποφάσεις ή κακές /απρόβλεπτες
συγκυρίες.

Επειδή όμως ο κοινωνικός και τηλεοπτικός Μινώταυρος δεν επιβιώνει αν δεν
καταβροχθίσει «ανθρώπινη σάρκα», και οι μεν και οι δε συμμαχούν για να
επιλέξουν από κοινού τα εξιλαστήρια θύματα των δικών τους σφαλμάτων
(ιδεολογημάτων και στερεοτύπων).

Τα θύματα αυτά σε πρώτη φάση «εκπροσωπούν» επαγγελματικές κατηγορίες και σε
δεύτερη φάση αποκτούν πρόσωπο και ονοματεπώνυμο. Από τη γενικευμένη καχυποψία
απέναντι σε ορισμένους δημόσιους λειτουργούς (την οποία καλλιεργούν οι
πολιτικοί και οι διανοούμενοι προκειμένου ν’ αποσείσουν από πάνω τους
οποιαδήποτε ευθύνη) μέχρι τον εξατομικευμένο στιγματισμό η απόσταση είναι τόσο
μικρή όσο ένα αμφίσημο και υπαινικτικό ρεπορτάζ στα MME (διάρκειας ολίγων
δευτερολέπτων) του τύπου: «Ως γνωστόν όλοι οι… χρηματίζονται».

Έτσι η κοινή γνώμη πιστεύει ότι η Αστυνομία δεν είναι αποτελεσματική διότι οι
αστυνόμοι τα «πιάνουν», ότι οι φυλακές είναι σάπιες διότι οι σωφρονιστικοί
υπάλληλοι διακινούν ναρκωτικά, ότι τα νοσοκομεία γέμισαν ράντσα διότι οι
γιατροί παίρνουν φακελάκια κ.ο.κ. Πόσο όμως αληθεύουν αυτές οι κατευθυνόμενες
φήμες και κατασκευασμένες αντιλήψεις;

Έχοντας ως δεδομένο ότι σε κάθε επαγγελματικό ή επιστημονικό ή πολιτικό χώρο
θα υπάρχει ένα ποσοστό επίορκων, ανέντιμων, διεφθαρμένων, πρέπει να εξετάσουμε
ποιο ρόλο και με ποια μέσα και με ποιες εντολές καλούνται να εκτελέσουν τα
καθήκοντά τους οι υπόλοιποι ώστε να μην απαξιωθεί ολόκληρος ο θεσμός.

Το κρίσιμο συνεπώς ερώτημα δεν είναι γιατί υπάρχουν – στον α’ ή β’ δημόσιο
τομέα – «κακοφορμισμένοι υπάλληλοι», αλλά γιατί αυτοί δεν αποβάλλονται
αυτόματα από τον συγκεκριμένο χώρο και γιατί αφήνονται να μολύνουν και να
στιγματίζουν όλο το σώμα στο οποίο υπηρετούν.

H απάντηση δεν μπορεί παρά να εμπεριέχει στον κεντρικό της πυρήνα τη λογική
της εξουσίας. Μιας εξουσίας που έχει – δυστυχώς – μάθει ν’ απλώνει τα πλοκάμια
της σε κάθε πτυχή της ανθρώπινης /κοινωνικής δραστηριότητας και η οποία
χρησιμοποιεί στη διαβρωτική αυτή – για τη δημοκρατία – επιχείρηση όσα «βρώμικα
χέρια και μυαλά» μπορεί να επιστρατεύσει. Καλοί αγωγοί μιας κακιάς εξουσίας
δεν μπορεί να είναι άλλοι από τους διεφθαρμένους (δημόσιους) «υπηρέτες του
λαού».

Αυτή η διαπλοκή δεν αφήνει περιθώριο για κάθαρση, καθώς τα υποχείρια κρατούν
κι αυτά κρυμμένα ντοκουμέντα με τα οποία εκβιάζουν τους αφέντες.

M’ αυτά και μ’ αυτά οι εν λόγω υπάλληλοι με τις εν λόγω άνωθεν εντολές και με
τον εν λόγω αμαρτωλό ρόλο χρωματίζουν όλο τον κλάδο και – χωρίς να το
καταλάβουν – ανοίγουν ένα μεγάλο λάκκο μέσα στον οποίο – αργά ή γρήγορα – θα
τους ρίξουν οι διανοούμενοι και οι πολιτικοί (αφού δεν θα είναι πλέον χρήσιμοι
στην εξουσία τους).

Αντί λοιπόν να ψάχνουμε στα τυφλά να βρούμε πόσοι (και ποιοι) διευθυντές
φυλακών, αστυνομικοί δίωξης ναρκωτικών, γιατροί νοσοκομείων έχουν προσβληθεί
από τον ιό της διαφθοράς, θα ήταν προσφορότερο και πλέον αποκαλυπτικό να
διερευνούσαμε τις στρατηγικές συμμαχίες, τους πολιτικούς σχεδιασμούς και τους
προσωπικούς στόχους της (εκάστοτε) πολιτικής ηγεσίας των χώρων αυτών, οι
οποίες επωφελούμενες από τη συμ-παιγνία ή την αφέλεια των διανοουμένων και την
άγνοια του κόσμου μετακυλίουν τις δικές τους ευθύνες στην πλάτη των ανεύθυνων
εργαζομένων για να μπορούν – άσπιλοι και άμωμοι – να συνεχίσουν το άνετο
ταξίδι τους στη χώρα των MME-φάγων.

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.