Aνάσα στον προϋπολογισμό η… τελετή λήξης

Σε τρία μέτωπα βασίζεται το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για να
περιορίσει το έλλειμμα του προϋπολογισμού του 2005 οριακά κάτω από 3% του ΑΕΠ
και να ικανοποιήσει, έτσι, τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πρόκειται για
τις δαπάνες των Ολυμπιακών έργων, που δεν θα συνεχισθούν τον επόμενο χρόνο,
για τις πρωτογενείς δαπάνες του προϋπολογισμού, καθώς και για τα έκτακτα έσοδα
που θα αποφέρει το μέτρο της περαίωσης των ανέλεγκτων υποθέσεων των
επαγγελματιών και επιχειρήσεων.

Την περασμένη εβδομάδα, στελέχη του οικονομικού επιτελείου προεξόφλησαν ότι το
έλλειμμα του προϋπολογισμού του 2004 θα κινηθεί πλέον στο 4%, ενώ αντίστοιχα
θα διαμορφωθεί αναδρομικά και το έλλειμμα του 2003. H νέα αυτή αναθεώρηση προς
τα πάνω βασίζεται στην εκτίμηση ότι ο επικείμενος έλεγχος από την Ευρωπαϊκή
Στατιστική Υπηρεσία για τα πλεονάσματα των ασφαλιστικών οργανισμών (η λεγόμενη
«άσπρη τρύπα») και για τις επενδύσεις της άμυνας θα επιβαρύνει το έλλειμμα με
μία ποσοστιαία μονάδα περίπου. Έτσι, το ποσοστό 3,2%, στο οποίο είχε
διαμορφωθεί το έλλειμμα του 2003 μετά την απογραφή και οδήγησε στις συστάσεις
της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα φθάσει, ίσως και θα ξεπεράσει κατά τι, το 4%.
Αντίστοιχα θα επηρεασθεί και το μέγεθος του ελλείμματος του 2004, το οποίο
επιπλέον επιβαρύνεται από τις υπερβάσεις δαπανών για τα Ολυμπιακά έργα.

Πρόσκαιρο πρόβλημα

Στην πραγματικότητα, το θέμα του ελλείμματος, έτσι όπως το εμφανίζει τώρα η
κυβέρνηση, χάνει τον δραματικό χαρακτήρα που του είχε προσδώσει στην αρχή και
αποκτά χαρακτηριστικά πρόσκαιρου προβλήματος, το οποίο μπορεί να
αντιμετωπισθεί σε μεγάλο βαθμό με δυο-τρεις διορθωτικές κινήσεις. Και αυτό
γιατί η υπέρβαση του ελλείμματος, έναντι του 1,2% που είχε προβλεφθεί στον
προϋπολογισμό, ερμηνεύεται τώρα από την ίδια την κυβέρνηση κυρίως από τις
υπερβάσεις των δαπανών των Ολυμπιακών έργων (που το επιβαρύνουν κατά 1% του
ΑΕΠ) και από τη νέα αναθεώρηση της Ευρωπαϊκής Στατιστικής Υπηρεσίας (κατά 1%
του ΑΕΠ). Έτσι, το οικονομικό επιτελείο μπορεί εύκολα να ισχυρισθεί ότι θα
μειώσει το έλλειμμα το 2005, χωρίς ιδιαιτέρως επώδυνα μέτρα.

1,5 δισ. ευρώ

Στο πρώτο μέτωπο, των Ολυμπιακών έργων, και μόνο η περικοπή του 1,5 δισ. ευρώ
των υπερβάσεων που υποστηρίζει ότι σημειώθηκαν, αρκεί για να μειώσει το
έλλειμμα κατά 1% του ΑΕΠ. Το υπόλοιπο 1,5 δισ. ευρώ που προέβλεπε ο
προϋπολογισμός για τα έργα, πιθανότατα δεν θα περικοπεί στο σύνολό του, αλλά
θα διατεθεί για άλλες επενδύσεις, ώστε να μην επηρεασθεί δραματικά ο ρυθμός
ανάπτυξης. Σύμφωνα με πηγές του οικονομικού επιτελείου, πάντως, το μεγαλύτερο
μέρος του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων το 2005 θα αφορά έργα
συγχρηματοδοτούμενα από το Κοινοτικό Πλαίσιο Στήριξης, ενώ στο εθνικό σκέλος
θα επιδιωχθεί η κατάρτιση μακροχρόνιου προγράμματος, με κανόνες και στόχους
αντίστοιχους του ΚΠΣ.

Επίσης, τουλάχιστον 1% του ΑΕΠ θα αποφέρουν στον προϋπολογισμό του 2005 τα
έκτακτα έσοδα από την περαίωση των ανέλεγκτων υποθέσεων των επαγγελματιών, που
θεσπίστηκε πρόσφατα. H ρύθμιση για τα ληξιπρόθεσμα χρέη θα επηρεάσει ευνοϊκά,
κυρίως το 2004.

«Σφικτή πολιτική»

Στο τρίτο μέτωπο, των πρωτογενών δαπανών, θα επιχειρήσει να εξασκήσει η
κυβέρνηση την όποια «εξυγιαντική» πολιτική της. Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος
της είναι να αυξηθούν οι πρωτογενείς δαπάνες πάνω από τον πληθωρισμό, δηλαδή
3%-3,5%, αλλά κάτω από την αύξηση του ονομαστικού ΑΕΠ, δηλαδή κάτω από 7%. «Θα
ασκήσουμε σφικτή πολιτική στις πρωτογενείς δαπάνες», υποστηρίζουν τα
κυβερνητικά στελέχη. Για τους μισθούς, που απορροφούν σχεδόν το ήμισυ των
πρωτογενών δαπανών, αυτό σημαίνει ότι οι αυξήσεις θα είναι ελαφρώς πάνω από
τον πληθωρισμό, πιθανότατα κοντά στο 4%, ώστε το σύνολο των μισθολογικών
δαπανών του Δημοσίου, που επιβαρύνεται επιπλέον με νέες προσλήψεις, να αυξηθεί
κατά περίπου 5%. Προφανώς, δεν πρέπει να αναμένονται αυξήσεις ανάλογες με
αυτές που δόθηκαν το 2003 και το 2004 με το νέο μισθολόγιο.

«Ετεροχρονισμός»

Στις κοινωνικές παροχές που έχει υποσχεθεί η κυβέρνηση, ο «ετεροχρονισμός»
πρέπει να θεωρείται δεδομένος. Πάντως, ο πρωθυπουργός θα εξαγγείλει μια πρώτη
δόση για το 2005 και θα υποσχεθεί ότι όταν το επιτρέψει ο προϋπολογισμός, θα
δοθούν και τα επόμενα: νέες αυξήσεις στο ΕΚΑΣ, στις συντάξεις του ΟΓΑ, αλλά
και στους μισθούς και τις συντάξεις του Δημοσίου.

Στο σκέλος των εσόδων, η κυβέρνηση αποκλείει να υπάρξει επιβάρυνση με νέους
φόρους, υποστηρίζοντας ότι το φορολογικό νομοσχέδιο θα είναι ουδέτερο σε ό,τι
αφορά τα έσοδα. Καθώς όμως οι ελαφρύνσεις θα δοθούν κατά κύριο λόγο στις
επιχειρήσεις, οι μισθωτοί θα επωμισθούν οπωσδήποτε κάποιες επιβαρύνσεις. Το
φορολογικό νομοσχέδιο θα αποκαλύψει τον τρόπο με τον οποίο θα γίνει αυτό.

Τολμηρά μέτρα ζητεί η E.E.

Την εξαγγελία διαρθρωτικών μέτρων και όχι μόνον εφ’ άπαξ παρεμβάσεις, όπως
είναι η περαίωση, αναμένει από την ελληνική κυβέρνηση η Ευρωπαϊκή Ένωση. H
κυβέρνηση θα επιχειρήσει να την πείσει γι’ αυτό εμφανίζοντας περικοπές σε
επιμέρους πρωτογενείς δαπάνες, όπου θεωρεί ότι υπάρχει περιθώριο και ότι έως
τώρα γίνονταν σπατάλες. Επίσης, θα επιχειρήσει να την πείσει ότι θα προχωρήσει
με αποφασιστικό τρόπο στις αποκρατικοποιήσεις, ώστε να μειωθεί το δημόσιο
χρέος, το οποίο αποτελεί μεγάλο αγκάθι.

H κυβέρνηση βασίζει, ακόμη, ελπίδες για καλύτερες δημοσιονομικές επιδόσεις στο
μέγεθος της ανάπτυξης. Τα στελέχη της λένε τώρα ότι η πρόβλεψη για ρυθμό 3,5%
το 2005 είναι μάλλον μετριοπαθής και πως στην πραγματικότητα μπορεί να φθάσει
υψηλότερα, επιτρέποντας έτσι ένα «μαξιλάρι» πρόσθετων εσόδων.