Ο δεινόσαυρος πετούσε σαν πουλί

Πετάει, πετάει. Αυτό αποδείχτηκε ύστερα από μια πολύ κοντινή ματιά στον
εγκέφαλο του αρχαιότερου πουλιού του κόσμου. Ο αρχαιοπτέρυξ είχε τη δυνατότητα
να πετάει.

Ο «φτερωτός δεινόσαυρος», που έζησε πριν από 147 εκατομμύρια χρόνια, είχε τη
δυνατότητα να πετάει σαν πουλί, απέδειξε πρόσφατη έρευνα. Τα ευρήματα θα
μπορούσαν να βάλουν ένα τέλος στην επιστημονική διαμάχη που μαίνεται έως τις
ημέρες μας από τότε που το πρώτο απολίθωμα αρχαιοπτέρυγος ανακαλύφθηκε σε
ασβεστολιθικό πέτρωμα της Γερμανίας, μόλις δύο χρόνια μετά τη δημοσίευση της
«Καταγωγής των ειδών» από τον Κάρολο Δαρβίνο το 1859. Λεπτομερής σάρωση του
κρανιακού θόλου του αρχαιοπτέρυγος αποκάλυψε ότι ο εγκέφαλός του ήταν αρκετά
μεγάλος, όσο χρειαζόταν για να κατευθύνει το ζώο σε συνθήκες κανονικής πτήσης.

Ο αρχαιοπτέρυξ είχε πολλά κοινά σκελετικά χαρακτηριστικά με τους δεινοσαύρους
– σαγόνια με δόντια και πόδια με νύχια – αλλά είχε επίσης και μερικά μοναδικά
γνωρίσματα των πουλιών, φτερούγες και το χαρακτηριστικό κόκαλο («γιάντες») που
έχουν στο στέρνο τα πουλιά.

Ιατρική σάρωση

Στο επίκεντρο της επιστημονικής διαμάχης βρισκόταν πάντα το ερώτημα αν ο
αρχαιοπτέρυξ μπορούσε πραγματικά να πετάει όπως πετούν τα πουλιά ή αν απλώς
χρησιμοποιούσε τις φτερούγες του και τη μακριά φτερωτή ουρά του για να κάνει
μακρινά πηδήματα, όπως κάνει σήμερα ο «ιπτάμενος» σκίουρος.

Διεθνής ομάδα ερευνητών χρησιμοποίησε μια εξελιγμένη μέθοδο ιατρικής σάρωσης
για να κοιτάξει στο εσωτερικό του κρανιακού θόλου του ζώου προκειμένου να
διαπιστώσει αν είχε τη δυνατότητα να επεξεργάζεται οπτικά δεδομένα (εικόνες) –
προϋπόθεση που θεωρείται απαραίτητη για την πραγματοποίηση πτήσεων. Στα
συμπεράσματά τους, που δημοσιεύονται στο επιστημονικό περιοδικό «Nature», οι
ερευνητές διαπιστώνουν ότι ο αρχαιοπτέρυξ διέθετε εγκέφαλο που έμοιαζε πολύ με
τον εγκέφαλο το γνώριμού μας σπουργίτη, του παπαγάλου ή του αετού – πράγμα που
αποδεικνύει για πρώτη φορά ότι το ζώο μπορούσε να πετάει.

Απογειώθηκαν… νωρίτερα

Από αυτή την έρευνα προκύπτει εμμέσως και ένα άλλο συμπέρασμα: ότι τα
πουλιά άρχισαν να πετούν πολύ νωρίτερα από ό,τι νομίζαμε μέχρι σήμερα, αμέσως
μόλις εξελίχθηκαν από τους κοντινούς τους προγόνους, τους φτερωτούς
δεινοσαύρους. H Άντζελα Μίλνερ, ειδικός δεινοσαύρων στο Μουσείο Φυσικής
Ιστορίας του Λονδίνου, λέει ότι η λεπτομερής σάρωση του έσω ωτός του
αρχαιοπτέρυγος έδειξε επίσης ότι διέθετε εξελιγμένα όργανα ισορροπίας, τα
οποία είναι και αυτά απαραίτητα για την πραγματοποίηση πτήσεων. «Τώρα που
ξέρουμε ότι ο αρχαιοπτέρυξ είχε τη δυνατότητα να ελέγχει την περίπλοκη
διαδικασία της πτήσης, εγείρονται νέα ερωτηματικά», λέει η δόκτωρ Μίλνερ. «Αν
η υπόθεση της πτήσης ήταν τόσο προχωρημένη την εποχή του αρχαιοπτέρυγος, τότε
μήπως τα πουλιά ήδη πετούσαν εκατομμύρια χρόνια νωρίτερα από όσο πιστεύουμε;».

LINKS:

* www.nature.ca/notebooks/english/archaeo.htm

* www.talkorigins.org/faqs/archaeopteryx/info.html

Επιμέλεια: Ρούσσος Βρανάς