Δρόμοι

H δημοσιογράφος…

… της «Χέραλντ Τρίμπιουν» Κατρίν Μπένχολντ προσπαθούσε να βρει τον δρόμο της
μέσα στο αεροδρόμιο της Κοπεγχάγης ανάμεσα σε ένα βουνό από βαλίτσες και ένα
τσούρμο από παιδιά. Ολόκληρη η Δανία έμοιαζε σαν να είχε πάει για διακοπές.
«Στην Ευρώπη μάς αρέσουν οι καλοκαιρινές διακοπές», της εξήγησε μια Δανή, που
όπως της είπε προτιμούσε να έχει μερική απασχόληση για να της μένει ελεύθερος
χρόνος. Αυτή η εικόνα της ανέμελης Ευρώπης αντιμετωπίζεται με κάποια
περιφρόνηση από τις άλλες μεγάλες οικονομικές δυνάμεις. Άραγε η Ευρώπη είναι
καταδικασμένη να υστερεί στην ανάπτυξη έναντι της Αμερικής – θύμα της εμμονής
της στον ελεύθερο χρόνο και στο γενναιόδωρο κράτος πρόνοιας;

Ας πούμε…

… ότι είναι. Είναι κακό αυτό; αναρωτιέται η Κατρίν Μπένχολντ. Μερικοί
οικονομολόγοι υποστηρίζουν ότι η Ευρώπη έχει κάπως μικρότερη οικονομική
ανάπτυξη επειδή επιλέγει να δίνει προτεραιότητα στον ελεύθερο χρόνο και την
ισότητα παρά στην αύξηση του πλούτου. «Το να αποδέχεσαι μικρότερη ανάπτυξη για
περισσότερο κράτος πρόνοιας είναι μια απόλυτα ορθολογική πολιτική», λέει ο
Νίκολας Μπαρ, καθηγητής στην Οικονομική Σχολή του Λονδίνου. Για τους
Ευρωπαίους, η οικονομική ανάπτυξη είναι εργαλείο, δεν είναι αυτοσκοπός. Αν οι
Ευρωπαίοι εξακολουθούν να είναι φτωχότεροι από τους Αμερικανούς, αυτό
συμβαίνει επειδή λιγότεροι από αυτούς εργάζονται και όσοι εργάζονται
περιορίζουν βαθμιαία τον εργάσιμο χρόνο τους. Οι Αμερικανοί ήταν πάντα
απρόθυμοι να περιορίσουν τον εργάσιμο χρόνο τους: τα τελευταία 10 χρόνια
εργάζονται το ίδιο, παρά την ισχυρή ανάπτυξη. «Εδώ θα πρέπει να αναρωτηθούμε
ποιος έχει δίκιο», λέει ο Κέβιν Ντέιλι, οικονομολόγος της εταιρείας αναλύσεων
Γκόλντμαν Σακς. «Ο ελεύθερος χρόνος είναι και αυτός ένα αγαθό όπως τα άλλα και
η οικονομική θεωρία λέει πως όσο γίνεσαι πλουσιότερος τόσο περισσότερα αγαθά
καταναλώνεις».

Έρευνες…

… δείχνουν ότι οι Ευρωπαίοι πληρώνουν ευχαρίστως υψηλούς φόρους με
αντάλλαγμα κοινωνικές παροχές. Και η έννοια της ευημερίας στην Ευρώπη
συνδέεται λιγότερο με τα υλικά πλούτη από ό,τι στις ΗΠΑ. Ένα γενναιόδωρο
κράτος πρόνοιας δεν έχει μόνο κόστος. H Ευρώπη έχει λιγότερη παιδική φτώχεια,
λιγότερο αναλφαβητισμό και μικρότερο πληθυσμό φυλακισμένων από ό,τι οι ΗΠΑ,
σύμφωνα με στοιχεία του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης.
Σύμφωνα με έρευνες του ολλανδικού Πανεπιστημίου Εράσμους για την ευτυχία των
ανθρώπων, οι κάτοικοι πολλών ευρωπαϊκών χωρών είναι πιο ικανοποιημένοι από τη
ζωή τους από ό,τι οι Αμερικανοί ή οι Ιάπωνες, δυο λαοί που ξεθεώνονται στη
δουλειά.

Οι δείκτες…

… της ευτυχίας στην Αμερική και την Ιαπωνία παραμένουν στάσιμοι τα τελευταία
30 χρόνια, ενώ ανέρχονται στις περισσότερες χώρες της Δυτικής Ευρώπης. «H
βασική διαφορά με την Αμερική», λέει ο Γιόργκεν Ρόνεστ, διευθυντής της
Συνομοσπονδίας Εργοδοτών της Δανίας, «είναι ότι περνάμε περισσότερο χρόνο
απολαμβάνοντας τη ζωή».