Διαστάσεις Tο μάθημα του Xώκινγκ

Οι μαύρες τρύπες δεν λειτουργούν όπως υποστήριζε ο Χώκινγκ

H είδηση δημοσιεύθηκε στις εφημερίδες, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό: θα έπρεπε
να αποτελέσει πρώτο θέμα στα δελτία ειδήσεων, θα έπρεπε να συζητείται στα
σπίτια και στα καφενεία, θα έπρεπε να διδάσκεται στα σχολεία και να είναι ήδη
θέμα διδακτορικών διατριβών στα Πανεπιστήμια. Ο Στήβεν Χώκινγκ παραδέχθηκε ότι
η θεωρία που ανέπτυξε τη δεκαετία του ’70 για τις μαύρες τρύπες είναι
εσφαλμένη και προτίθεται να λάβει προσεχώς μέρος σε ένα επιστημονικό συνέδριο
για να προβεί στις αναγκαίες διορθώσεις.

Το ζήτημα δεν είναι τόσο οι μαύρες τρύπες, τις οποίες λίγοι έχουν μελετήσει κι
ακόμη λιγότεροι έχουν κατανοήσει. H σημασία της ανακοίνωσης του διάσημου
Βρετανού αστροφυσικού, σημειώνει ο Ουμπέρτο Έκο στο Εσπρέσσο, έγκειται στην
επιβεβαίωση της ικανότητας της επιστήμης να ανοίγει δρόμους διορθώνοντας
συνεχώς τον εαυτό της. Στους χαλεπούς καιρούς μας, όπου υποστηρίζεται ότι η
οικονομική ανάπτυξη μιας κοινωνίας εξαρτάται μεταξύ άλλων από το πόσο πιστεύει
στην… Κόλαση, η επιστήμη θεωρείται υπεύθυνη για όλα τα δεινά: για τους
πυρηνικούς εξοπλισμούς, για την τρύπα του όζοντος, για την τήξη των πάγων και
για τις ανισότητες της παγκοσμιοποίησης. Δεν τη συγχέουν μόνο με την
τεχνολογία. Την ταυτίζουν και με ορισμένες ιδεαλιστικές φιλοσοφίες του 19ου
αιώνα, σύμφωνα με τις οποίες η Ιστορία προχωρεί διαρκώς προς την πρόοδο, ο
θρίαμβος του Καλού είναι αναπόφευκτος.

Υπάρχουν βέβαια κι εκείνοι που προπαγανδίζουν την αντίστροφη άποψη, ότι δηλαδή
δεν είμαστε εμείς που πλησιάζουμε συνεχώς προς την Αλήθεια, αφού όλα όσα
έπρεπε να έχουν κατανοηθεί τα κατανόησαν οι αρχαίοι πολιτισμοί, κι έτσι ο
μόνος τρόπος να συμφιλιωθούμε με τον εαυτό μας και το πεπρωμένο μας είναι να
στραφούμε με σεμνότητα και ταπεινοφροσύνη προς αυτόν τον παραδοσιακό και
αμετάβλητο θησαυρό.

Απέναντι σ’ αυτές τις μυστικιστικές θεωρίες, χάρις στις οποίες πολλοί
μαθητευόμενοι φιλόσοφοι βγάζουν το ψωμί τους, ο Χώκινγκ έρχεται να θυμίσει την
πραγματική αποστολή της επιστήμης: όχι να υποστηρίζει ότι το Καινούργιο έχει
πάντα δίκιο, αλλά να αναζητεί απαντήσεις στα ερωτήματα διατυπώνοντας και
δοκιμάζοντας υποθέσεις. H σύγχρονη επιστήμη δεν φοβάται να παραδεχθεί τα λάθη
της, γιατί πιστεύει ότι ένα πείραμα που απέτυχε είναι το ίδιο χρήσιμο με ένα
πείραμα που πέτυχε, τα συμπεράσματα είναι πολύτιμα και στις δύο περιπτώσεις. H
Αλήθεια δεν είναι κάπου γραμμένη, αναζητείται διαρκώς, και μια θεωρία η οποία
δεν επαληθεύεται από τη λογική και την εμπειρία εγκαταλείπεται για να πάρει τη
θέση της μία άλλη. Trial and error, δοκιμή και πλάνη: αυτή είναι η απάντηση σε
κάθε φονταμενταλισμό, σε κάθε δογματισμό, σε κάθε σχολαστική ερμηνεία ιερών
κειμένων. Αυτή είναι η «φιλοσοφία» που πρέπει να διδάσκεται στα σχολεία.