«Kιβωτός» με DΝΑ σπάνιων ζώων

Όταν ο Θεός αποφάσισε να καταστρέψει με κατακλυσμό την αμαρτωλή
ανθρωπότητα, επέλεξε να διασώσει τον δίκαιο Νώε· αυτός με τη σειρά του, και
την κιβωτό του, φρόντισε για τη διαιώνιση όλων των ζωικών ειδών. Τώρα που ο
άνθρωπος καταστρέφει τη φύση, κάποιοι σύγχρονοι Νώε προσπαθούν να μιμηθούν το
βιβλικό παράδειγμα…

Ονομάζεται Παγωμένη Κιβωτός και τα πρώτα οκτώ είδη έχουν ήδη «μπει» μέσα σε
αυτήν. Έχει τη βάση της στο βρετανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας καθώς και τον
Ζωολογικό Κήπο του Λονδίνου, και φιλοδοξεί να «διασώσει» και τα 5.500 (3.500
σπονδυλωτά και 2.000 ασπόνδυλα) είδη που περιλαμβάνονται στην Κόκκινη Λίστα
της Ένωσης Συντήρησης του Κόσμου (World Conservation Union) ως απειλούμενα με
εξαφάνιση. Όπως ακριβώς το βιβλικό ισοδύναμό της, έτσι και η Παγωμένη Κιβωτός
θα «φιλοξενήσει» ένα ζεύγος από κάθε είδος ζώου. Μοναδική αλλά ειδοποιός
διαφορά, πως θα φιλοξενεί (μόνο) τη γενετική υπογραφή τους, δείγματα DNA τους
– κι αυτό σε θερμοκρασία -80 βαθμών Κελσίου.

Οι επιστήμονες

Το σχέδιο Παγωμένη Κιβωτός εγκαινιάστηκε μόλις πρόσφατα, σε μια εποχή που
ολοένα και περισσότερα στοιχεία θέλουν τον κόσμο στο χείλος του έκτου μαζικού
αφανισμού. Μέσα στα επόμενα 30 χρόνια, οι ειδικοί περιμένουν πως θα
εξαφανιστούν 1.130 είδη θηλαστικών (το 24% του συνόλου) και 1.183 είδη πουλιών
(το 12% του συνόλου). «Χωρίς να συνυπολογίζουμε τις φυσικές καταστροφές, ο
ρυθμός της εξαφάνισης ζωικών ειδών είναι σήμερα υψηλότερος από ό,τι υπήρξε
ποτέ στην ιστορία της Γης», λέει στους «Τάιμς» ο καθηγητής Φιλ Ρέινμποου,
φύλακας Ζωολογίας στο βρετανικό Μουσείο Φυσικής Ιστορίας.

«Ο λόγος για τον οποίο ξεκινήσαμε την Παγωμένη Κιβωτό είναι ότι δεν θέλουμε να
πουν οι επιστήμονες σε πενήντα χρόνια από σήμερα: Αχ, αν το είχαν κάνει προτού
χαθούν όλα αυτά τα είδη… Θέλουμε να διασφαλίσουμε ότι ο ιστός και το DNA
τους θα διασωθούν και θα συντηρηθούν διότι η πρόοδος της μοριακής βιολογίας
είναι τόσο γοργή, που δεν μπορούμε να προβλέψουμε τι φοβερά πράγματα θα είναι
δυνατά μέσα στις επόμενες δεκαετίες. Αν σε αυτά περιλαμβάνεται και η
κλωνοποίηση, ας είναι. Για τους βιολόγους και τους οικολόγους του μέλλοντος,
το παγκόσμιο αυτό δίκτυο θα έχει ανυπολόγιστη αξία».

Δικαίωμα «εισόδου»

Παγκόσμιο δίκτυο, πράγματι. Ο δρ Ρέινμποου και η ομάδα του έχουν απευθύνει μια
παγκόσμια έκκληση για δείγματα DNA. Προτεραιότητα έχουν τα ζώα που απαντούν
πλέον μόνο σε συνθήκες αιχμαλωσίας ή που απειλούνται με εξαφάνιση μέσα στην
επόμενη πενταετία. Δικαίωμα «εισόδου» στην Παγωμένη Κιβωτό, όμως, έχουν όλα τα
είδη – θηλαστικά, πτηνά, έντομα, ερπετά – που βλέπουν τον πληθυσμό τους να
αποδεκατίζεται. Πολλοί επιστήμονες πιστεύουν πως η πρόοδος της τεχνολογίας θα
επιτρέψει μια μέρα την ασφαλή κλωνοποίηση των επαπειλούμενων, ακόμα και των
εκλιπόντων ειδών, αρκεί να υπάρχει ως πρώτη ύλη καλής ποιότητας DNA.

«H προοπτική τού να χαθεί ένα είδος χωρίς να έχει έστω αφήσει πίσω το γενετικό
του ίχνος μού φαινόταν ανέκαθεν εξαιρετικά λυπηρή», λέει η δρ Αν Μακλάρεν,
επικεφαλής τής επιτροπής διαχείρισης του σχεδίου. «Νομίζω πως ο Νώε θα ήταν
πολύ υπερήφανος για την Παγωμένη Κιβωτό». Θα ήταν πάντως πιο υπερήφανος αν
είχαμε φροντίσει να μη φτάσουμε ώς εδώ.