Nα χωριστεί τώρα η Eκκλησία από το Kράτος

Να αφήσουμε την πολιτεία ήσυχη να δει πώς θα εκφράσει τις συνταγματικές της
υποχρεώσεις, ζητεί ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων κ. Θεόκλητος

Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Δεν αναφέρθηκε σ’ αυτό η χριστιανική Ευρώπη, βλάπτεται
η Εκκλησία;

Ιωαννίνων Θεόκλητος. «Δεν πιστεύω στην εκκλησιαστική αντιπολίτευση. Θεωρώ ότι συνιστά αίρεση μια τέτοια πρακτική. Οι κοσμικοί όροι δεν έχουν θέση στη λειτουργία του μυστηρίου της Εκκλησίας, όροι όπως αντιπολίτευση και συμπολίτευση»

Γιατί να βλάπτεται; Επειδή κάποιοι το ήθελαν; Τι θα ωφελούσε την Εκκλησία, δεν
το καταλαβαίνω…, αν ωφελείτο η πολιτεία είναι δικό τους πρόβλημα, ας το
κοιτάξει στο μέλλον. Πιστεύω ότι η Ευρώπη υπέφερε και υποφέρει από τον
χριστιανικό κατακερματισμό. Ξεχνάμε τους θρησκευτικούς πόλεμους; Τις
αιματοχυσίες; το πρόσφατο τείχος στο Μπέλφαστ; Ξεχνούμε ότι οι άνθρωποι της
Εκκλησίας έχουν στην πλάτη τους τον Μεσαίωνα; Την άρνηση στις επιστήμες;
Εθελοτυφλούμε όταν σαν Ευρώπη γίναμε γνωστοί στον κόσμο με το σπαθί, στη λαβή
του οποίου είχαμε τον Σταύρο με πολύτιμες πέτρες, ενώ σφάζαμε και σφάζουμε,
τους μη χριστιανούς αλλά και τους χριστιανούς, «σφάχτε τους όλους και ο Θεός
γνωρίζει ποιοι είναι οι δικοί του», αυτό το σύνθημα εξακολουθεί να ισχύει…!
Στο πολιτικό οικοδόμημα της Ενωμένης Ευρώπης, που δημιούργησαν οι πολιτικοί,
εμείς οι εκκλησιαστικοί θέλουμε να βάλουμε ένα σταυρό, γιατί; Ας κάνουμε
πράξη, αφού θέλουμε, τη δική μας ευθύνη, να ενώσουμε τους λαούς της Ευρώπης
εκκλησιαστικά, γιατί το αρνούμεθα;

Χωρισμός Εκκλησίας – Κράτους.

Λέω, απερίφραστα, ναι. Είναι καιρός να συνταχθούμε με το δικό μας Σύνταγμα, το
εκκλησιαστικό, και να αφήσουμε την πολιτεία ήσυχη και ήρεμη να δει πώς θα
εκφράσει τις συνταγματικές της υποχρεώσεις. Χωρισμός με ώριμη συζήτηση,
διάρκεια εναυγούς σοβαρότητας, προτάσεις δημιουργικής συνεργασίας, αμοιβαίο
σεβασμό, κοινωνική συνάρμοση. Πιστεύω σε ένα βελούδινο χωρισμό, που θα
συντελέσει σε δημιουργικές πορείες με όραμα στο μέλλον, που θα εμπεδώσει την
ενότητα του λαού, η οποία δοκιμάζεται σήμερα με την ύποπτη διάχυση ευθυνών και
προκαλεί αρρυθμίες στην κοινωνική συνοχή και ευρωστία, που στέκεται εμπόδιο
και στην Εκκλησία να πορεύεται την οδό της ομολογίας και της μαρτυρίας της
στον κόσμο. Θα είναι καλό να αρχίσει η συζήτηση, διαφορετικά, φοβάμαι ότι όσο
εθελοτυφλούμε τόσο πιο επώδυνος και βίαιος θα είναι ο χωρισμός. Εκεί
οδηγούμεθα, τελολογικά!

Οικουμενικός Πατριάρχης;

Ο Πατριάρχης «ου φαίνει, δηλοί»! Είναι ό,τι υψηλότερο έχουμε στην οικουμένη, ο
ύπατος εκκλησιαστικός ρόλος διακονίας του κοινού οικουμενικού μας πνεύματος.
Έχουμε την ευλογία από τον Θεό να έχουμε τον πρώτο διάκονο της Εκκλησίας, δεν
είναι πρόσωπο απλά ιερό, είναι «Αγία κληρονομιά», πρόσωπο που η ιστορία έστεψε
με αγιότητα. Να είμαστε υπερήφανοι και να το διαφυλάττουμε από κάθε επιβουλή,
κυρίως, των κατώτερων επιθυμιών μας.

Ο κ. Χριστόδουλος;

Ναι, είναι αναντίρρητα χαρισματικός. Άνθρωπος με πολλά χαρίσματα και
ικανότητες. Ευάλωτος στις συναισθηματικές φορτίσεις και στην πατρικότητά του,
γι’ αυτό και πρέπει να τον αγαπούν και να μην τον εκθέτουν όσοι αφειδώς
ευεργετούνται. Να τον αγαπούν με αλήθεια και να τον αληθεύουν με αγάπη.
Πιστεύω ότι του οφείλουν εκκλησιαστική αφοσίωση και όχι προσωπολατρική ή
συμφεροντολογική υπακοή. H Ιεραρχία επίσης πρέπει να του αποδώσει τα πρέποντα.
Φοβάμαι ότι τον φορτώνει, όπως έκανε και στους προκατόχους του, με ευθύνες που
δεν του ανήκουν και έτσι εύκολα μπορεί να τον εκθέτει. Αρνούμαι να του φορτώσω
τις ευθύνες μου και γι’ αυτό γίνομαι σκληρός. Γνωρίζω και κατανοώ την
«ιδιάζουσα μοναξιά του». Εύχομαι ο Θεός να τον έχει πάντα καλά, για την
Εκκλησία και την εκκλησιολογική καθαρότητά μας.

Τον αντιπολιτεύεστε;

Δεν πιστεύω στην εκκλησιαστική αντιπολίτευση. Θεωρώ ότι συνιστά αίρεση μια
τέτοια πρακτική. Εκφράζω τη δική μου πίστη για τα εκκλησιαστικά πράγματα,
γιατί αυτό υποχρεούμαι να καταθέτω στη σύναξη των επισκόπων, αυτό ορίζει η
Εκκλησία. Οι κοσμικοί όροι δεν έχουν θέση στη λειτουργία του μυστηρίου της
Εκκλησίας, όροι όπως αντιπολίτευση και συμπολίτευση. Όταν λειτουργούμε το
μυστήριο της Θείας Ευχαριστίας, στο οποίο συνέχεται και συγκροτείται το σώμα
της Εκκλησίας, δεν κοινωνούμε το σώμα του «αντιπολιτευόμενου Χριστού». Αν
κάποιοι εξυπηρετούνται από τέτοιους χαρακτηρισμούς για να πουλούν εκδούλευση,
το μόνο που δεν μπορούν να αποφύγουν είναι ο Θεός να τους αποδώσει τα
πρέποντα. Δεν με ενδιαφέρει πού με κατατάσσουν. Οι συνειδήσεις είναι χώρια και
χώρια θα κριθούμε.

Συνοδικό σύστημα ή του ενός ανδρός αρχή;

H Εκκλησία έχει συνοδικό σύστημα ποιμαντικής έκφρασης ως αποτέλεσμα του
ιεραρχικού πολιτεύματός της. Το συνοδικό σύστημα, από μόνο του, δεν
λειτουργεί. Συνοδικό σύστημα με εκτρωματική μετάθεση ευθύνης στον πρόεδρο
είναι προδοσία της αρχιερατικής αυτοσυνειδησίας. Για να είμαστε ειλικρινείς,
δεν είναι τωρινό φαινόμενο. Απλά, η κάθε εποχική εκτροπή επιφέρει και τις
μοιραίες ευθύνες. Είμαστε έτοιμοι να δούμε τα πράγματα ειλικρινά και να τα
διορθώσουμε; Δυστυχώς όχι. Ούτε χθες ήμασταν ούτε σήμερα είμαστε έτοιμοι.
Κατηγορούμε τους ρωμαιοκαθολικούς και το κατάκριμα είναι δικό μας. Όμως η
χαμένη εκκλησιολογία μας αναπτύσσει καρκινοπάθειες εκκλησιαστικής
παραμόρφωσης. Συνοδικό σύστημα δεν σημαίνει διοικητικές πράξεις, εκλογές και
εισηγήσεις μέσου κατηχητικού στους ιεράρχες. H Σύνοδος πρέπει να συνέρχεται
για να ακούει τις αγωνίες του κλήρου από ιερωμένους, του μοναχισμού από
μοναχούς, την ακαδημαϊκή κοινότητα και την προβληματική της, τους νέους που θα
μας λέγανε τα προβλήματά τους και τις αγωνίες τους. Σύνοδος σημαίνει σύναξη
μαθητείας, σπουδή στην αλήθεια, κατάθεση αγωνιών, εκμάθηση των επιστημονικών
επιτευγμάτων από ειδικούς κ.ο.κ. Μετά από αυτά, συζητούνται τα πάντα, αφού το
Άγιο Πνεύμα πνέει από τις καταθέσεις των καρδιών των μελών της Εκκλησίας. Δεν
χρειάζονται πάντα αποφάσεις. Έχουμε ανάγκη χρόνου ερμηνείας, κατανόησης και
παρουσίας του Αγίου Πνεύματος, μέσα σε μία σύνοδο που θα εκφράζεται η ενότητα
της πίστεως από την κοινωνία του Αγίου Πνεύματος.

Πρέπει να έχουν λόγο οι εκκλησιαστικές οργανώσεις;

Δεν είναι πρόβλημα οι εκκλησιαστικές οργανώσεις. Δεν είμαι υπέρ τους, όμως δεν
με ανησυχούν. Οι οργανώσεις κάνουν καλά τη δουλειά τους. H Εκκλησία τις
χρησιμοποίησε καταχρηστικά, και έκαναν δουλειά όταν εμείς, οι μη οργανωσιακοί,
κοιμόμασταν στη μακαριότητα της απραξίας. Με ανησυχεί ότι οργανώνουμε την
Εκκλησία με οργανωσιακά πρότυπα, τα οποία ξεπεράστηκαν. Ανησυχώ επίσης γιατί
χωρίσαμε την Εκκλησία σε οργανωσιακούς και καθαρούς εκκλησιαστικούς. Ο
χωρισμός δεν συνιστά έργω Εκκλησία. H αναγνώριση των οργανώσεων, και τυπικά
εσχάτως, είναι μία πονηρία που δεν ικανοποιεί κανέναν, δημιουργεί όμως
ψευδαισθήσεις ενότητος. Είμαστε ώριμοι να συζητήσουμε σοβαρά και χωρίς
πονηρίες πώς θα γίνουμε, όλοι, δίχως εξαιρέσεις, ενωμένο σώμα Χριστού, δηλαδή
Εκκλησία; Αυτό το άθλημα θέλει παίκτες με προπόνηση αλήθειας και αγάπης και
όχι πονηρούς εμπαίχτες του Θεού και της Εκκλησίας Του.

Μετρήσεις δημοτικότητας εκκλησιαστικών προσώπων, άνοιγμα της Εκκλησίας στις
κοινωνικές σκοπιμότητες;

Μη με προκαλείτε να γίνω κακός, δεν το θέλω. Λέω μόνο τούτο, λυπάμαι και
θλίβομαι. Δεν θέλω να πιστέψω ότι είναι φανερώσεις της απολελυμένης πατρότητός
μας. Πάντως μερικές φορές διερωτώμαι, μήπως προγευόμεθα την εκκοσμίκευση των
εσχάτων; Αν υποκύψουμε στούς αριθμούς, τότε θα αυτομολήσουμε απ’ την «αρένα
του μαρτυρίου» στις θέσεις των θεατών! Εύχομαι ο Θεός να μας προστατέψει από
τον δαιμονισμό των καταξιώσεων. Προστατέψτε μας κι εσείς.

Τι θα θέλατε να θυμούνται από την πορεία σας;

Δεν μπορώ να εκφράσω μια τέτοια βούληση, η οποία μάλιστα δεσμεύει το
αυτεξούσιον του εταίρου μου. Ποτέ δεν είχα καλές σχέσεις με την υστεροφημία,
ίσως γιατί έχω πιστέψει ότι εκεί όπου θα βρίσκομαι δεν θα μπορεί να μου
προσφέρει τίποτε. Θα παρακαλούσα να με μνημονεύουν στις προσευχές τους ιδίως
όσοι δεν με αγάπησαν, ίσως έτσι καταφέρουμε να βρεθούμε ενώπιον του Θεού στην
τελική κρίση, στο τέλειον τέλος. Αυτό είναι μια ανάγκη μέσα από μια παράκληση.

Εκλογή Μητροπολιτών με κλήρωση

«H Ιεραρχία από κατάλογο να εκλέγει πέντε ή έξι, με υποχρέωσή της, τουλάχιστον οι δύο να προέρχονται από την προς πλήρωση Μητρόπολη. Μετά, ας αφήσουμε στον Θεό έναν έσχατο ρόλο, διά κληρώσεως να αναδειχθεί ο Επίσκοπος», πιστεύει ο Ιωαννίνων για την διαδικασία εκλογής Μητροπολιτών

«H παρακμή έχει, ουσιαστικά, διαβάλλει το παρόν νομικίζον σύστημα εκλογής.
Ναι, χρειάζεται, συντομότατα, αλλαγή, ριζική και γενναία αλλαγή», πιστεύει ο
κ. Θεόκλητος.

Να αλλάξει ο τρόπος εκλογής των Μητροπολιτών;

Ο κλήρος και ο λαός συμμετέχουν με τον ουσιαστικότερο, πιστεύω, τρόπο, εάν
επιτρέψουμε στον Θεό να έχει τον τελευταίο, τουλάχιστον, λόγο. Εξηγούμαι, η
Ιεραρχία από τον κατάλογο να εκλέγει τους πέντε ή έξι, με υποχρέωσή της,
τουλάχιστον οι δύο να προέρχονται από την προς πλήρωση Μητρόπολη. Μετά, ας
αφήσουμε στον Θεό έναν έσχατο ρόλο, διά κληρώσεως να αναδειχθεί ο Επίσκοπος.
Θα διασώζαμε, ίσως, τον μυστηριακό χαρακτήρα της εκλογής, την επιδοκιμασία από
όλους μας του θελήματος του Θεού και τέλος θα σταματούσαν οι γνωστές
μεθοδεύσεις των αντιεκκλησιολογικών ομάδων και των αυλών τους.

Οι Επίσκοποι, ελεύθεροι από ευγνώμονες υποταγές και επιβαλλόμενες σιωπές, ίσως
διακονούσαν καλύτερα την ευγνωμοσύνη τους στον Θεό με ευθύνη στον λαό, που
είναι του Θεού, και όχι δικός μας. Ας πούμε, επιτέλους, εμπράκτως το «έδοξε τω
Αγίω Πνεύματι» και ας αποδεχθούμε «… τη λαχούση μοι επαρχία…».

Κανένα μυστήριο δεν «στέλνει» κανέναν στον Παράδεισο μόνο επειδή τελέστηκε

Να απαιτήσει η Εκκλησία από την Πολιτεία τη θέσπιση ακόμη και της πολιτικής
κηδείας, προτείνει ο Μητροπολίτης Ιωαννίνων.

Πολιτική κηδεία, μνημόσυνα, πολιτικός γάμος. H θέση της Εκκλησίας;

Όλα αυτά θα έπρεπε να τα είχαμε ήδη θέσει στην Πολιτεία και να συζητούσαμε ή
και να απαιτούσαμε ακόμα – ακόμα, να τα θεσπίσει. Έχει δικαίωμα ο καθένας να
μη μας θέλει. Αλλά και όταν δέχεται εν μέρει τα της Εκκλησίας και αφορά
τελετές, ε μη νομίζετε πως με τις νεκρώσιμες ακολουθίες και τα μνημόσυνα
επιβάλλουμε στον Θεό τη σωτηρία και μοιράζουμε θέσεις στον Παράδεισο. Κανένα
μυστήριο και καμία ακολουθία δεν «στέλνει», επειδή τελέστηκε και μόνο, κανέναν
στον Παράδεισο. Υπάρχουν πράγματα που θα μπορούσαμε να δούμε με φιλάνθρωπη
οικονομία, όπως ασκούμε την οικονομία για εμάς και για όσους την έχουν ανάγκη.
Ας δούμε ότι η ανάγκη είναι και των άλλων που αβίαστα απορρίπτουμε. Πρέπει να
καταλάβουμε ότι η κανονική παράδοση της Εκκλησίας δεν σταματά και ότι στην
πορεία προς τα έσχατα η Εκκλησία οφείλει να ανοίγει δρόμους πλατύτερους, με
φιλάνθρωπο τρόπο, χωρίς να θίγεται το δόγμα.

H διδασκαλία των Θρησκευτικών στα σχολεία;

Εδώ ζούμε ένα δράμα. Ακούστε την τραγική μας κατάληξη: αναθέσαμε στο κράτος να
διδάσκει στα νέα παιδιά θρησκευτικές πεποιθήσεις! Μετά ελέγχουμε το κράτος
γιατί δεν κάνει καλά τη δική μας δουλειά. Εμείς, ούτε ζητήσαμε να αναλάβουμε
ευθύνες ούτε καθήσαμε να συζητήσουμε με το κράτος, τις Θεολογικές Σχολές, το
Παιδαγωγικό Ινστιτούτο και άλλους αρμόδιους φορείς της κοινωνίας, ποιο είναι
και πώς πρέπει να γίνεται το καλύτερο, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις νέες συνθήκες
που έχουν διαμορφωθεί, δηλαδή τον νομικό πολιτισμό, τις παιδαγωγικές ανάγκες,
τα κοινωνικά ζητούμενα και ότι, εν πάση περιπτώσει, είναι παρόν ως πρόβλημα
και πρέπει να το δούμε σοβαρά. Το αποτέλεσμα; Αν μιλήσουμε έξω από τα δόντια,
τότε το μάθημα δεν ενδιαφέρει. Πώς να γίνεται, τι να διδάσκεται, ποιοι και πώς
να το διδάσκουν, ποιοι και πώς να συμμετέχουν, αν πρέπει να είναι υποχρεωτικό,
αν πρέπει να βαθμολογείται η γνώση, έστω, της πίστης, και άλλα πολλά, μας
περιμένουν στη γωνία. Όσο και αν κρυβόμαστε με τέχνη και πονηρία, θα τα
συναντήσουμε όλα αυτά, αργά ή γρήγορα. H προτίμηση στο αργά, δημιουργεί λόγω
απώθησης μεγαλύτερες πιέσεις και καλλιέργεια συνδρόμων, τα οποία δεν θα
συμβάλουν στην ήρεμη και σοβαρή επίλυση του προβλήματος. Φαίνεται
επαναπαυόμαστε με την ψευδαίσθηση ότι όλα θα περάσουν και όταν θα ‘ρθουν, ε
τότε θα το δούμε. Ευτυχώς ο κόσμος προχωρά, δεν καταλαβαίνουμε ότι μας
προσπερνά αδιάφορος; Στο κάτω κάτω της γραφής, ας μην τον πικραίνουμε
αναμοχλεύοντάς τον με τις φοβικές υστερίες μας.