Διαστάσεις H καινούργια – παλιά γέφυρα

«Ουδείς θα έπρεπε να αυταπατάται με όνειρα ανοικοδόμησης χαμένων κοινοτήτων
επάνω σε αρχιτεκτονικά σχέδια. Ζήτω η καινούργια-παλιά γέφυρα. Είναι ένα
όμορφο αντίγραφο. Δεν θα φέρει όμως πίσω το παλιό Μόσταρ».

Λίγο πριν από τα εγκαίνια. Τα αποκαλυπτήρια της ρέπλικας της παλιάς γέφυρας του Μόσταρ έχουν προγραμματιστεί για τις 23 Ιουλίου

Αυτή, όπως τη διατύπωσε στην εφημερίδα «Ιντιπέντεντ» ο Μάρκους Τάνερ,
διευθυντής του Ινστιτούτου Δημοσιογραφικής Κάλυψης του Πολέμου και της Ειρήνης
(IWPR), είναι η μία άποψη. Υπάρχει και η άλλη: «Μεγάλωσα με την παλιά γέφυρα,
έζησα μαζί της, τη ζωγράφισα. Εδώ ήμουν και όταν καταστράφηκε. Με κατέστρεψε
αυτό κι εμένα… Είμαι τόσο ευτυχισμένος που έφτιαξαν στη θέση της μια
καινούργια. Κοιτάξτε πόσο όμορφη είναι. Ξέρω πως είναι καινούργια, αλλά για
μένα είναι η ίδια και αυτή η πόλη είναι ξανά πολύ περισσότερο Μόσταρ».

Οι τοίχοι στην γκαλερί του 48χρονου Αλίκα Τζακίροβιτς, στην Παλιά
(χρονολογούμενη από την οθωμανική περίοδο) Πόλη του Μόσταρ, στη Βοσνία,
επιβεβαιώνουν τα λεγόμενά του: δεκάδες ελαιογραφίες και υδατογραφίες
απεικονίζουν τη διάσημη παλιά γέφυρα του Μόσταρ, που άντεξε αιώνες πολέμων και
εισβολών (ολοκληρώθηκε το 1566) για να γίνει σύμβολο της εθνοτικής και
πολιτισμικής ποικιλότητας της πόλης – και να υποκύψει στο τέλος, πριν από
έντεκα χρόνια, στους όλμους των τεθωρακισμένων των Κροατών της Βοσνίας.

Παρ’ όλο που η γέφυρα βρισκόταν στο ανατολικό, μουσουλμανικό τμήμα του Μόσταρ,
η καταστροφή της σφράγισε συμβολικά τον διαχωρισμό ανάμεσα στους
Ρωμαιοκαθολικούς Κροάτες και τους Βόσνιους μουσουλμάνους της πόλης, οι οποίοι
είχαν ξεκινήσει τον πόλεμο της Βοσνίας (1992-1995) ως σύμμαχοι εναντίον των
ορθόδοξων Σέρβων. Μία νέα γέφυρα θα αποκαλυφθεί την ερχόμενη Παρασκευή στο
ίδιο ακριβώς σημείο. Οι εργασίες ξεκίνησαν το 1997. Τα τελευταία τέσσερα
χρόνια, δαπανήθηκαν συνολικά για το σχέδιο αυτό περίπου 15 εκατομμύρια ευρώ –
επικεφαλής ήταν η UNESCO και πολύτιμοι χρηματοδότες το Μόσταρ, η Παγκόσμια
Τράπεζα, η Τουρκία, η Κροατία, η Ιταλία, η Γαλλία, η Ολλανδία και το Συμβούλιο
της Ευρώπης. Χρησιμοποιήθηκαν μάρμαρα από το πρωτότυπο, κοντινό λατομείο και
ένα μείγμα παλιών τεχνικών και νέας τεχνολογίας προκειμένου να κατασκευαστεί
ένα ακριβές αντίγραφο. Παράλληλα, θα εφαρμοστεί ένας νέος νομοθετικός κώδικας
βάσει του οποίου οι τρεις μουσουλμανικοί και οι τρεις κροατικοί δήμοι, καθώς
και το δημοτικό συμβούλιο, θα συγχωνευτούν σε μία και μοναδική μονάδα και
διοίκηση.

Κάποιοι, όπως ο Μάρκους Τάνερ, αμφιβάλλουν για το κατά πόσο η νέα γέφυρα του
Μόσταρ και ο νέος νομοθετικός κώδικας θα βοηθήσουν στην αποκατάσταση των
δεσμών ανάμεσα στις κοινότητες της πόλης. Οι Βόσνιοι μουσουλμάνοι και οι
Κροάτες εξακολουθούν να παρακολουθούν διαφορετικούς τηλεοπτικούς σταθμούς και
να υποστηρίζουν διαφορετικές ποδοσφαιρικές ομάδες. Τα παιδιά τους εξακολουθούν
να πηγαίνουν σε διαφορετικά σχολεία. Οι εθνοτικές εντάσεις, ωστόσο, έχουν
μειωθεί. Και πολλοί θεωρούν τη νέα γέφυρα του Μόσταρ ως ένα καλό σημείο
εκκίνησης προς ένα καλύτερο μέλλον.