TPITH AΠOΨH Δύο μορφές «επανίδρυσης»

Από μια περίεργη – όχι όμως παράλογη – σύμπτωση, το φετινό καλοκαίρι
αναγγέλλεται άκρως «αναγεννησιακό» για τα τρία από τα τέσσερα κόμματα της
ελληνικής Βουλής. Κι αν ένα μόνον από αυτά, ο Συνασπισμός, βρίσκεται σε
αναζήτηση νέας ηγεσίας, τα δύο μεγαλύτερα επιχειρούν πιο έμμεσα να
κεφαλαιοποιήσουν ή να ανατρέψουν, τις συνέπειες των δύο πρόσφατων εκλογικών
αναμετρήσεων. H διαφορά στη θέση και τη δυναμική του καθενός δικαιολογεί
απόσταση στις μεθόδους και τη στόχευση. Αποκαλύπτει όμως, παράλληλα, βαθιές
διαφορές στην πολιτική λογική και το πολιτικό ήθος.

Οι εκλογικές ήττες, οι δυσκολίες άσκησης αντιπολίτευσης έναντι μιας κυβέρνησης
που αποφεύγει συνειδητά τις πράξεις και τις επιλογές, η ψυχική απομάκρυνση
μιας σημαντικής μερίδας της παραδοσιακής κοινωνικής βάσης του, έχουν φέρει το
ΠΑΣΟΚ σε κατάσταση άμυνας. Με αυτά τα δεδομένα, η φυγή προς τα εμπρός
εμφανίζεται σχεδόν ως μονόδρομος – όχι όμως ο τρόπος της. Οι κίνδυνοι για το
στοίχημα της εσωκομματικής ανασυγκρότησης μέσω ενός διαλόγου ανοιχτού και μη
περιοριζόμενου στα μέλη του κόμματος είναι ορατοί: απλή «αναδιάταξη υλικών»
χωρίς ουσιαστική πολιτική αναμόρφωση, γλίστρημα στον οργανωτισμό, διαμόρφωση
νέων συσχετισμών προσώπων χωρίς, ή σε βάρος, της αντίστοιχης πολιτικής
αναδιάταξης, σύγχυση μεταξύ «ανοιχτού» και ασπόνδυλου κόμματος, επίταση της
αίσθησης εσωστρέφειας στα μάτια του κοινωνικού σώματος. Ωστόσο, κατά τη γνώμη
μου – και σ’ αυτό εξάλλου οφείλεται και η προσωπική συμμετοχή μου – το
εγχείρημα διακρίνεται από έναν αρκετά υψηλό βαθμό γενναιότητας. Δεν θα ήταν
καθόλου λίγο, ούτε για το ΠΑΣΟΚ ούτε για το ελληνικό κομματικό σύστημα, να
συζητηθούν, με τον τρόπο που προτείνεται να συζητηθούν, ζητήματα ιδεολογικής
ταυτότητας, οργανωτικής διαφάνειας, αντιστοίχησης με τις ανάγκες της εποχής,
διαμόρφωσης καινοτόμων θέσεων για τα κοινωνικά προβλήματα, ούτε να ληφθούν επ’
αυτών αποφάσεις από ένα ευρύ, αυθεντικό και ακηδεμόνευτο συνεδριακό σώμα.

Οι έγνοιες της Νέας Δημοκρατίας είναι άλλες – παρά το ότι το δικό της Συνέδριο
είναι πιο κοντά. Κυβερνά και επιδιώκει να εδραιώσει την πολιτική κυριαρχία της
– μέχρις εδώ τίποτα το μεμπτόν. Όταν όμως αφήνει να διαφανεί το πραγματικό της
πρόσωπο, όπως έγινε με το πρόσφατο σχέδιο νόμου για την «αναμόρφωση» του
δημόσιου τομέα, τα πράγματα αλλάζουν: με την παύση όλων των υπηρετούντων
υψηλόβαθμων στελεχών της Διοίκησης, συνδυαζόμενη με την κατάργηση των νόμιμων
υπηρεσιακών συμβουλίων και τη (συμπτωματική ασφαλώς) θέσπιση θητείας όσο
χρειάζεται μικρότερης από την κυβερνητική (ώστε και οι νέοι διορισμοί να
γίνουν υπό τον παρόντα συσχετισμό δυνάμεων), η κυβέρνηση δίνει παράδειγμα
υποκρισίας και θεσμικής ασέβειας. Υποτίθεται ότι λόγος της αλλαγής είναι η
«αξιοκρατία», ενώ αυτή κομματικοποιείται ευθέως. Προβάλλεται ότι κάθε
κυβέρνηση έχει δικαίωμα να στηρίζεται στους «ανθρώπους» της, καταπατώντας έτσι
τη συνέχεια του κράτους και τις ίδιες τις προεκλογικές δεσμεύσεις του
κυβερνώντος κόμματος (ή μήπως η πραγματική δέσμευση ήταν τελικά εκείνη του
κυρίου Πολύδωρα;). Επιβάλλεται το εκβιαστικό δίλημμα «παραιτήσου και φύγε με
τον βαθμό ή μείνε και χάσε τα δικαιώματά σου». Δημιουργείται, στο εσωτερικό
της Δημόσιας Διοίκησης, ένα κλίμα διχασμού και διώξεων. Σε όσους δε, οψίμως
επικαλούνται αντίστοιχες πρακτικές του ΠΑΣΟΚ, θα πρέπει να υπενθυμισθεί ότι:
τα πιθανά λάθη μιας κυβέρνησης δεν δικαιολογούν ίδια και μεγαλύτερα της
επόμενης· το ΠΑΣΟΚ ποτέ δεν κατήργησε θέσεις και δεν στέρησε δικαιώματα· η
τελική ρύθμιση της κατάστασης έγινε με γενική αναμόρφωση του υπαλληλικού
κώδικα και όχι με αποσπασματικό νόμο σε Τμήμα διακοπών. Ύστερα απ’ όλα αυτά
δεν αποκλείεται οι ίδιες οι διακοπές ν’ αποδειχθούν θερμότερες απ’ όσο
αναμενόταν.

Ο Κώστας Μποτόπουλος είναι διδάκτωρ Συνταγματικού Δικαίου.