Πάνω απ’ όλα η… τάξη

H δομή της οικογένειας και η κατάσταση της γυναίκας είναι διαφορετικές από
χώρα σε χώρα. Όπως δείχνει όμως μια μεγάλη έρευνα για τις οικογενειακές αξίες
που έγινε σε 81 χώρες, οι οποίες αντιπροσωπεύουν το 85% του παγκόσμιου
πληθυσμού, το παραδοσιακό μοντέλο αλλάζει δραστικά, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά
τον ρόλο της γυναίκας.

Μουσουλμάνος προσεύχεται. Στο ερώτημα που αφορά την εμπιστοσύνη σε διάφορους θεσμούς, η θρησκεία έρχεται πρώτη

H έρευνα έγινε από το Τμήμα Πολιτικών Επιστημών του Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν
και βασίστηκε σε 200.000 συνεντεύξεις την περίοδο 1999 – 2002. Αξιοσημείωτες
είναι οι διαφορές ανάμεσα σε χώρες και σε κουλτούρες αναφορικά με τη γυναικεία
εργασία, όταν τίθεται το ερώτημα κατά πόσον οι άνδρες έχουν μεγαλύτερο
δικαίωμα στην εργασία από τις γυναίκες στην περίπτωση που οι θέσεις εργασίας
δεν είναι αρκετές. Το 90% των Αιγυπτίων συμφωνούν με αυτή τη θέση, ενώ το
αντίστοιχο ποσοστό στη Σουηδία είναι 2% και στην Ελλάδα 20%.

Ο ρόλος της γυναίκας

Οι πληθυσμοί των πλουσίων χωρών διάκεινται πολύ ευνοϊκότερα απέναντι στην
ισότητα των δύο φύλων από τις κοινωνίες με χαμηλά εισοδήματα. Στην Αφρική,
στην Ασία και κυρίως στις ισλαμικές χώρες, ένα μεγάλο ποσοστό των ερωτηθέντων
(που μερικές φορές είναι η απόλυτη πλειοψηφία) πιστεύει ότι οι άνδρες έχουν
περισσότερα δικαιώματα στην εργασία από τις γυναίκες. Στις καθολικές χώρες της
Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής, αντίθετα, ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού
πιστεύει ότι οι άνδρες δεν πρέπει να έχουν ευνοϊκότερη μεταχείριση. Και το
ποσοστό αυτό φτάνει σε μεγάλα ύψη στις Ηνωμένες Πολιτείες (82%), στον Καναδά
(79%) και στη Βόρεια Ευρώπη (Σουηδία: 93%).

Ενδιαφέροντα είναι τα συμπεράσματα και στο κεφάλαιο για τη θρησκεία. Οι πιο
φτωχές κοινωνίες δίνουν προτεραιότητα σε αυτή την αξία: «μεγάλη ή πολύ μεγάλη»
εμπιστοσύνη στη θρησκεία έχει το 82% του πληθυσμού στην Ινδία, το 84% στην
Αίγυπτο, το 89% στην Ουγκάντα, το 93% στην Τανζανία και το 97% στο Μαρόκο. Τα
ποσοστά αρχίζουν να μειώνονται όσο πηγαίνουμε στις ανεπτυγμένες βιομηχανικές
χώρες, όπως η Γαλλία (46%), η Ισπανία (42%), η Αυστρία (39%) και η Βρετανία
(34%). Το αντίστοιχο ποσοστό στην Ελλάδα είναι 55%, αρκετά κάτω από τον μέσο
όρο των 81 χωρών που φτάνει το 64%.

Οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι πιο θρήσκες από τους άνδρες, ενώ οι άνω των
50 ετών δίνουν δύο ώς τέσσερις φορές μεγαλύτερη έμφαση στη θρησκεία από τους
κάτω των 30 ετών. Στο ερώτημα που αφορά την εμπιστοσύνη σε διάφορους θεσμούς,
η θρησκεία έρχεται πρώτη: «αρκετή ή μεγάλη» εμπιστοσύνη στα πολιτικά κόμματα
έχει το 30%, στο Κοινοβούλιο το 41%, στον Τύπο το 44%, στις μεγάλες
επιχειρήσεις το 47%, στην κυβέρνηση το 50%, στις ένοπλες δυνάμεις το 61%, ενώ
στη θρησκεία -όπως προαναφέρθηκε -το 64%.

H ευημερία

Σε ποιες αξίες δίνουν σημασία οι πολίτες; Όπως δείχνει η παγκόσμια έρευνα του
Πανεπιστημίου του Μίσιγκαν, η σχετική πλειοψηφία του παγκόσμιου πληθυσμού
θεωρεί σπουδαιότερο στόχο τη «διατήρηση της τάξης», ενώ ακολουθούν η απαίτηση
της συμμετοχής στη διαχείριση της κοινωνίας, ο αγώνας κατά των αυξήσεων στις
τιμές και η καταπολέμηση της διαφθοράς των πολιτικών. Ενδιαφέρον έχουν και εδώ
οι διαφορές ανάμεσα στις χώρες.

H ευημερία και η (σχετική) οικονομική ασφάλεια που έχουν επιτευχθεί στις
δυτικές χώρες έχουν στρέψει τους πολίτες τους να αναζητήσουν λιγότερο
υλιστικές απολαύσεις, όπως η ατομική έκφραση, η προσωπική αναγνώριση και η
ανεκτικότητα. Στο άλλο άκρο, οι κοινωνίες της Αφρικής και του ισλαμικού κόσμου
δίνουν έμφαση σε αξίες που συνδέονται με την προσωπική και οικονομική
ασφάλεια.

Σε γενικές γραμμές, σημειώνει η Ελ Παΐς, θα μπορούσε να πει κανείς ότι η
έρευνα επιβεβαιώνει κοινωνικούς επιστήμονες όπως ο Μαρξ (1818-1883) και ο Μαξ
Βέμπερ (1864-1920), που είχαν προβλέψει πως όταν σημειώνεται σε μια χώρα ένα
ικανοποιητικό επίπεδο ανάπτυξης, υπάρχει μια εμφανής στροφή από τις υλιστικές
στις μετα-υλιστικές αξίες.