Γυμνά και διαρροές στον μαραθώνιο «Zαρατούστρα»

Ο ένας από τους γυμνούς της παράστασης του Ηρωδείου επί σκηνής, λίγο πριν… ορμήσει στο κοινό

Τέσσερις ώρες παρά πέντε λεπτά – μαζί με το εικοσιπεντάλεπτο διάλειμμα
– κράτησε ο «Ζαρατούστρα» του Κρίστιαν Λούπα που παρουσίασε στο Ηρώδειο, στο
πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, το ηλικίας δύο αιώνων Θέατρο «Στάρι» της
Κρακοβίας.

Μια παράσταση μοντέρνα αλλά και στοχαστική από ένα μεγάλο θιασικό
σύνολο, διεθνούς εμβέλειας, που έκανε «παγκόσμια πρώτη» στο Ηρώδειο ως
συμπαραγωγή με το «Ελληνικό Φεστιβάλ», είναι σίγουρα ένα γεγονός για τα
θεατρικά μας πράγματα. Που δεν γέμισε, όπως αναμενόταν να μη γεμίσει, το
Ωδείον αλλά κατάφερε να συγκεντρώσει γύρω στα 1.500 με 2.000 άτομα.

Ένα σκηνικό κατά βάση απλό, «φτωχής» όψης, και «μπρεχτικής» άποψης, με
πόρτες και «κουτιά» και «ρολά», με τις πινελιές του κόκκινου να κυριαρχούν,
που στηριζόταν μετωπικά προς το κοίλον σε μια σκαλωσιά αλλά αποδείχτηκε
λειτουργικότατο, καθώς κομμάτια του αποσπώνταν και κινούνταν «μαλακά» πάνω σε
ροδάκια, με τα μεταλλικά στηρίγματα της σκηνής του Ηρωδείου εντελώς ορατά –
μια αίσθηση «εδώ κάνουμε θέατρο».

Με την αίσθηση αυτή, της ελευθερίας, άνοιξε και η παράσταση: οι
ηθοποιοί του θιάσου με τα «καθημερινά» τους να συζητούν στους διαδρόμους, στην
ορχήστρα και στη σκηνή όπου ανέβηκε και ο σκηνοθέτης Κρίστιαν Λούπα. Ύστερα,
τα φώτα χαμήλωσαν, ο Κρίστιαν Λούπα κατευθύνθηκε στο θώκο – μια γκραν κάσα κι
ένα «πιάτο» στερεωμένα εμπρός του μαζί με το κείμενο του έργου – και έδωσε το
«πάμε». Και από τη θέση του «διηύθυνε» σαν μαέστρος όλη την παράσταση δίνοντας
το ρυθμό με τα κρουστά.

Ένα δύσκολο, δύσληπτο για τους «αμύητους» φιλοσοφικό κείμενο – το «Τάδε
έφη Ζαρατούστρα» του Νίτσε -, υπέρτιτλοι ελληνικοί που προσπαθούσαν να
βοηθήσουν την κατάσταση, βίντεο πάνω στον τοίχο του Ηρωδείου ένας ακροβάτης –
ισορροπιστής που κυλάει και «τσακίζεται», σκηνές διακριτικά αισθησιακές με ένα
«σύνολο» τριών αντρών και δύο γυναικών, νύξεις ομοφυλοφιλικές και
αιμομικτικές, ένας γυμνός άντρας, που σαν σάτυρος, κι ενώ από το κοίλον
ακούγονταν γελάκια, ξεχύνεται από ένα διάδρομο ανάμεσα στο κοινό για να χαθεί
από το διάζωμα «καταδιωκόμενος», άλλα γυμνά…

Μουσικές ανάμεσα σε τζαζ και ηλεκτρονικά ακούσματα, υποκριτική απλή,
καθημερινή αλλά μεστή και θεατρικότατη, ρυθμοί αργοί – ενίοτε κουραστικά
αργοί… -, με κάποιες «εκρήξεις», ολόκληρες σκηνές χωρίς λόγια και ήχο,
βουτηγμένες στη σιωπή – συγκλονιστική, η πιο μεστή ίσως της παράστασης, αυτή
με τον άρρωστο Νίτσε που του κάνουν μπάνιο η μάνα και η αδελφή του -, εικόνες
που «μύριζαν» θέατρο…

Τρεις ηθοποιοί διαδοχικά στο ρόλο του Ζαρατούστρα, εκ των οποίων ο τρίτος –
στο δεύτερο μέρος, το βασισμένο στο έργο του Άιναρ Σλέεφ «Νίτσε. Τριλογία» το
οποίο αναφέρεται στις τελευταίες μέρες του ψυχασθενή Νίτσε – ταυτίζεται
απόλυτα με τον Νίτσε, στο τέλος, διά χειρός του ίδιου του Κρίστιαν Λούπα, μια
μεγάλη σκηνή στο σήμερα, με ένα συσσίτιο που μοιράζει στους προλετάριους σούπα
και με τις πόρνες ενός μπορντέλου…

«Έξοδος» μαζική…

Οι «διαρροές» από το κοίλον – δύσκολο κείμενο, μεγάλη διάρκεια… –
άρχισαν από το πρώτο τέταρτο της παράστασης, συνεχίστηκαν σε όλο το πρώτο
μέρος και πήραν μαζική μορφή στο διάλειμμα, όπου δεν έλειπαν οι δυσαρεστημένοι
που σχολίαζαν δυσμενώς, με αποτέλεσμα να μείνουμε περίπου οι μισοί. Το
χειροκρότημα όμως στο τέλος ήταν ιδιαίτερα θερμό και έφερε τους καλλιτέχνες
αρκετές φορές στη σκηνή.

Δεν έλειψε και το «ευτράπελον»: μια από τις ταξιθέτριες να κυνηγάει την
ώρα της παράστασης τον σκηνοθέτη τον οποίο δεν αναγνώρισε και που μετακινήθηκε
από το θώκο στην ακριανή κερκίδα, νομίζοντας ότι πρόκειται για «άτακτο» θεατή!