H μόδα δανείζεται πια την καθημερινότητά μας

Τα έθνικ στοιχεία από τα κοσμήματα των Μασάι και η καλλιτεχνία των πτυχώσεων της υψηλής ραπτικής συνδυάστηκαν σε αυτήν τη δημιουργία του John Galliano για τον οίκο Christian Dior, που αντανακλούν την παγκόσμια σχέση της μόδας με την τέχνη και την καθημερινότητα

Για πολλούς ανθρώπους η υπόθεση ρούχο και μόδα είναι μία περιττή συνήθεια
ματαιόδοξων κυρίως γυναικών. Για λιγότερους, το σύστημα της μόδας δηλώνει την
ανάγκη των ανθρώπων – και όχι μόνο των γυναικών – να εκφραστούν διαφορετικά.
Για τους πιο ειδικούς, και άρα παθιασμένους, η μόδα είναι ένα ολοκληρωμένο
σύστημα αξιών, ένας κόσμος δημιουργίας, μία κυψέλη ιδεών και απόψεων που
γίνονται πράξη μέσα από τα ρούχα. Και το μέλλον της, όπως και η έμπνευση
ύστερα από πειραματισμούς και ακρότητες, βρίσκεται στα στοιχεία της
καθημερινότητάς μας. Επίσης και το πολιτικό μήνυμα βρίσκεται εκεί: στο ρούχο
και τις πτυχές του.

Αυτή είναι και η άποψη που τυλίγεται γύρω από το σώμα της έκθεσης «Πτυχώσεις:
Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα» και αρχίζει από σήμερα
στο νέο κτίριο του Μουσείου Μπενάκη. Μία έκθεση με διεθνή ονόματα της υψηλής
ραπτικής, αρχαιοελληνικά θεμέλια, έθνικ στοιχεία, αλλά και δείγματα από το
μέλλον, που διοργανώνουν η Πολιτιστική Ολυμπιάδα και το Πελοποννησιακό
Λαογραφικό Ίδρυμα.

«Το ανθρώπινο σώμα είναι η βάση για τον σχεδιασμό οποιουδήποτε ρούχου.
Καθώς και για μια ριζικά νέα σχέση του ρούχου με το σώμα. Και το ρούχο δεν
μπορεί παρά να είναι η αντανάκλαση της καθημερινής ζωής», λέει ο Ιάπωνας
σχεδιαστής Ισέι Μιγιάκε, μέσω της εκπροσώπου του Τζουν Κανάι. H οποία μίλησε
στο τετραήμερο συνέδριο ενδυματολογίας και τέχνης που άρχισε παράλληλα με την
έκθεση των «Πτυχώσεων».

Καθηγητές ενδυματολογίας, διευθυντές μουσείων μόδας, ιστορικοί τέχνης,
εθνολόγοι και κοινωνιολόγοι απ’ όλον τον κόσμο βρέθηκαν στην Αθήνα για να
εξετάσουν την έννοια των πτυχώσεων στην τέχνη, τη μόδα και την κοινωνική
ιστορία.

Μέσα από αυτό το δέσιμο του ρούχου με την πραγματικότητα, η Τζουν Κανάι του
Miyake Design Studio αναφέρθηκε στο πώς οι πολύχρωμες σβούρες των παιδιών
έδωσαν στον Ισέι Μιγιάκε την ιδέα να δημιουργήσει τις μακριές φούστες με τους
χρωματιστούς ομόκεντρους κύκλους που χορεύουν σβουριχτά με την κίνηση του
σώματος. Αλλά και οι αιχμηρές λεπίδες των μαχαιριών που χρησιμοποιούν οι σεφ
των σούσι για να κόβουν σε λεπτές φέτες τα ψάρια τού έδωσαν την έμπνευση για
μία συλλογή ρούχων σε ίσια κοφτή γραμμή. «Το κυρίαρχο ερώτημά του όμως είναι
πάντα η βάση του ενδύματος. Δηλαδή πώς ένα κομμάτι ύφασμα, είτε μιλάμε για το
ιαπωνικό κιμονό είτε το ινδικό σάρι είτε τον αρχαιοελληνικό χιτώνα, αποκτά
κίνηση όταν τυλίγεται γύρω από το σώμα», εξήγησε η Τζουν Κανάι στα «NEA»,
μιλώντας για την αίσθηση ελευθερίας που επιθυμεί ο Ιάπωνας δημιουργός να
βγαίνει από τα ρούχα του.

Σε αυτό το πρωταρχικό κομμάτι ύφασμα αναφέρθηκε και η ιδρύτρια του
Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος Ιωάννα Παπαντωνίου, όταν σε ένα
ντοκιμαντέρ για τη φυλή των Μασάι εντόπισε την Εκκλησία του Δήμου στη
συγκέντρωση των γερόντων: «Τυλιγμένοι με ένα ιμάτιο κι ένα ραβδί στο χέρι να
εκφράζουν τη γνώμη τους. Οι πολεμιστές και οι γέροντες Μασάι ντυμένοι με
χλαμύδες! Σκέφθηκα λοιπόν ότι το φαινόμενο είναι παγκόσμιο. H έννοια του
πτυχωτού ενδύματος δεν δημιουργήθηκε στην Αρχαία Ελλάδα για να παγώσει πάνω
στις πτυχές των κλασικών αγαλμάτων. Επανέρχεται μέσα στον χρόνο σε διάφορα
σημεία».

H συνέχεια αυτής της σκέψης παρουσιάζεται στην αίθουσα του νέου μουσείου όπου
φιλοξενούνται οι τρεις μεγάλες ενότητες της έκθεσης: οι μαρμάρινες πτυχές από
τα αρχαία ελληνικά αγάλματα – δάνειο του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου -, οι
πτυχές του κόσμου, με πτυχωτά ενδύματα από διαφορετικούς πολιτισμούς (με
εκθέματα από το Μουσείο του Ανθρώπου του Παρισιού, τα Μουσεία Ενδύματος του
Κιότο, Μπενάκη, Βικτωρίας και Αλβέρτου, το Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας
Υόρκης κ.ά.), και οι πτυχές στη μόδα, με ενδύματα υψηλής ραπτικής και
δημιουργίες πρετ α πορτέ σύγχρονων σχεδιαστών μόδας.

Κοπή υφασμάτων με υπερηχητικά κύματα

Οι πτυχές ξεδιπλώνονται στο μέλλον, στον διαμορφωμένο χώρο (150 τ.μ.) από την
ομάδα του Miyake Design Studio, όπου παρουσιάζεται η συλλογή Fete – Αστερισμοί
του Ισέι Μιγιάκε. Ο οποίος χρησιμοποίησε την τεχνολογία των υπερηχητικών
κυμάτων που εκπέμπουν θερμικές δονήσεις για να κόβει το ύφασμα. «H κόμη της
Βερενίκης», «Ο χαμαιλέων», «Το πτηνόν» είναι φορέματα ανάλαφρα, με πολλές
καμπύλες και περίπλοκα σχήματα, που μεταδίδουν την αίσθηση της χαράς της
δημιουργίας.

Πολιτικά παιχνίδια με τις πτυχώσεις

Μπούστο και φούστα από ξύλο δεμένο με μεντεσέδες είναι το φόρεμα του Ιάπωνα δημιουργού Yohji Yamamoto, που παρουσιάζει στις «Πτυχώσεις» την έμπνευση της μόδας από στοιχεία (και υλικά!) της καθημερινότητας

«Το πτυχωτό ένδυμα, οι αναδιπλώσεις του υφάσματος πάνω στο σώμα δεν
εξαντλούνται μόνο στην αρχαιοελληνική γλυπτική, στους πίνακες των ρομαντικών
ζωγράφων ή στις δημιουργίες της υψηλής ραπτικής, προβάλλοντας την αισθητική
του πολιτισμού, της ευγένειας και της υψηλής κουλτούρας. Πίσω από τις
πτυχώσεις σε ένα σώμα, ανακαλύπτει κανείς και κοινωνικά ή πολιτικά θέματα»,
εξήγησε η Τζεν Ντόι, καθηγήτρια Αισθητικής στο Πανεπιστήμιο Μονφόρ, στο
Λίσεστερ, βασική ομιλήτρια στο συνέδριο, στο Ιωνικό Κέντρο (Λυσίου 8, Πλάκα).
Και εντόπισε στις διαφημίσεις γυναικείων αρωμάτων, τσιγάρων, στις φωτογραφίες
μόδας, στα πρότυπα του κινηματογράφου τον φετιχισμό του πτυχωμένου σώματος.

Στις ειδησεογραφικές φωτογραφίες των πρακτορείων είδε επίσης την πολιτική
χροιά στην ισλαμική μπούρκα, όπως και στα σάβανα των πτωμάτων που
συσσωρεύονταν στο Κόσοβο και στα άδεια στρώματα των αστέγων της Νέας Υόρκης.
«Οι πτυχές στα υφάσματα τώρα πια αποκαλύπτουν στο σύγχρονο μάτι πόνο, πένθος,
δυστυχία, εκμετάλλευση», εξήγησε στα «NEA».

Απενοχοποίηση της φουστανέλας!

Σε φόντο μπλε βαθύ, ένα βίντεο (παραγγελία του Πελοποννησιακού Λαογραφικού
Ιδρύματος) από τον καλλιτέχνη Μάρκους Τόμλινσον απενοχοποιεί συμβολικά (με
σταγόνες νερού) την ελληνική φουστανέλα. «Καθαρίζοντας» το ελληνικό σύμβολο
από το φολκλόρ. Καθώς, εκτός από τα ενδύματα, τα αγάλματα, οι φωτογραφίες και
οι προβολές βίντεο συμπληρώνουν την ιστορία που αποκαλύπτει η έκθεση
«Πτυχώσεις» για την αλήθεια της μόδας.

INFO

T«Πτυχώσεις. Από το αρχαίο ελληνικό ένδυμα στη μόδα του 21ου αιώνα», έως 17
Οκτωβρίου, στο Μουσείο Μπενάκη – Νέο κτίριο (Πειραιώς 138 και Ανδρονίκου).
Επιμέλεια: Ιωάννα Παπαντωνίου – Βασίλης Ζηδιανάκης. Πληροφορίες: τηλ. 210-8894.950/51.