TPITH AΠOΨH Mολυσματικές νόσοι

Ο κύκλος άρχιζε σιγά σιγά να σπάζει έχανε το σχήμα του, γινόταν ευθεία

Χρ. Παπαγεωργίου, Ο κύκλος ευθεία

Κι ενώ όλοι κοιτάζαμε προς τη μεριά της Ευρώπης των λαών, μας προέκυψε –
ανεπαισθήτως; – η Ευρώπη των υπόπτων, των ενταλμάτων και των συλλήψεων. Στην
(ημιτελική;) αναμέτρηση Δικαίου και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με τις
Euro-Raisons d’ etat μοιάζει να ηττηθήκαμε.

Ο προστατευόμενος χώρος ελευθερίας, ασφάλειας και δικαιοσύνης δεν ταυτίζεται
με μια κοινότητα (κρατών) δικαίου αλλά καθίσταται ένα πεδίο ανεξέλεγκτου
πανοπτισμού και επιτήρησης εκτός δημοκρατικού ελέγχου.

Ο ευρωπαϊκός δημόσιος χώρος αντί να ενδιαφερθεί για την καθιέρωση ελάχιστων
προϋποθέσεων προστασίας των κοινών νομικών αξιών, αρκείται στη λήψη
αστυνομικών / κατασταλτικών μέτρων.

H διαπίστωση ότι όλες οι χώρες της Ευρώπης (όπως άλλωστε και όλοι οι πολίτες)
είναι εκτεθειμένες σε κοινούς κινδύνους πρέπει να οδηγήσει σε κοινότητα
ανθρώπων (στην οποία τα δικαιώματα του ανθρώπου θα κατέχουν πρωτεύουσα θέση)
κι όχι σε ζώνες μη-δικαίου ή σε αντιτρομοκρατικά θεσμικά τερατουργήματα.

H ασταθής ισορροπία μεταξύ ελευθερίας και ασφάλειας συνιστά μια βαθιά σκιά που
γίνεται ακόμη πιο σκοτεινή αφού το παγκόσμιο νομικό δίχτυ ασφάλειας δεν αφήνει
έξω από τη νέα ρύθμιση καμία σχεδόν από τις ανθρώπινες δραστηριότητες και
ελευθερίες.

H κατάχρηση της ποινικής καταστολής (σ’ ευρωπαϊκό ή και παγκόσμιο επίπεδο)
μπορεί να συνδέεται με τον εκφοβισμό, τη χειραγώγηση και τον έλεγχο των
αντιφρονούντων αλλά ταυτόχρονα επενδύεται τον ευγενή στόχο της κατοχύρωσης της
ασφάλειας του πολίτη.

Το ευνομούμενο κράτος ταυτίζεται με την εδραίωση ασφαλούς περιβάλλοντος, με τη
μείωση της ανασφάλειας μέσω δρακόντειων νόμων και υπεραστυνόμευσης.

H (όποια) όμως ανασφάλεια των πολιτών δεν μειώνεται όταν το κράτος περιορίζει
«για λόγους εθνικής ασφάλειας» τις ατομικές ελευθερίες. Ούτε αναγκαστικά
συσπειρώνει τον φοβισμένο άνθρωπο δίπλα στην εξουσία για να νιώθει περισσότερο
ασφαλής (αφού οι ολοκληρωτικές πρακτικές απωθούν ακόμα κι όταν οι ανασφάλειες
και οι φοβίες καραδοκούν).

Ασφάλεια και ελευθερίες πρέπει να συν-υπάρχουν και να συν-οδοιπορούν. Ακόμα
και στη σχετική ασφάλεια του κοινωνικού χώρου πρέπει ν’ απαντήσουμε με πλήρη
ασφάλεια δικαίου ώστε η σχετικοποίηση των ελευθεριών (άποψη την οποία δυστυχώς
υποστηρίζουν και προοδευτικοί διανοούμενοι) να μη γίνει και ελαστική.

H κατασκευή του εχθρού και η συναφής πολιτική διαχείριση του φόβου (και μέσω
των τρομοκρατικών αντιτρομονόμων) αφενός διευρύνουν υπέρμετρα την ίδια την
έννοια του «εχθρού» (εσωτερικού ή εξωτερικού) κι αφετέρου προκαλούν boomerang
effect, στρέφονται δηλαδή εναντίον αυτού που τις χειρίστηκε ως πρόσχημα και ως
άλλοθι.

Όσα κράτη χρησιμοποιούν την τρομοκρατία για να μειώσουν τις ατομικές
ελευθερίες δεν υποπτεύονται καν ότι «ο κύκλος της βίας και του αίματος» μπορεί
να διευρυνθεί και σε άλλα στρώματα και σε άλλα θέματα; Δεν συνειδητοποιούν ότι
έτσι δικαιολογούν (αν δεν δικαιώνουν) την πολιτική βία των τυφλών φανατικών;

Το δικαίωμα προστασίας της ανοικτής και δημοκρατικής κοινωνίας από τις
τρομοκρατικές επιθέσεις έχει ένα έσχατο όριο, πέρα από το οποίο τα μέτρα
θωράκισης μετατρέπονται σε μέτρα βάρβαρης αντεκδίκησης ή σε «μεταδοτική»
πολιτική νόσο.

H «τρομονομία», με παράλληλη αποδυνάμωση των θεσμών του Κράτους Δικαίου, όσο
και αν ισχυρίζονται μερικοί ότι αποτελεί αναγκαίο κακό σ’ έναν οιονεί –
πόλεμο, θα συμπληρώσει τη βία «των κακών» (αφού οι καλοί θα βρεθούν σφηνωμένοι
ανάμεσα στην ανασφάλεια και την ανελευθερία) και τελικά θα μας μολύνει όλους.

ΥΓ: Αλήθεια, πιστεύει η νέα διακυβέρνηση ότι το 43% των Ελλήνων που
ψήφισε N.Δ. έχει ταχθεί υπέρ της Ευρώπης του φόβου και των φοβισμένων;

O Γιάννης Πανούσης είναι καθηγητής της Εγκληματολογίας στο Τμήμα
Επικοινωνίας και MME στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.