Δ. ANAΓNΩΣTOΠOΥΛOΣ «Δεν είναι καραμέλα η δυσλεξία»

«Είναι προτιμότερο οι γονείς να απευθυνθούν στον ειδικό και χωρίς να υπάρχει πρόβλημα, παρά να μιλούν για δυσλεξία και να ζητούν μόνο το χαρτί της απαλλαγής από το σχολείο», λέει ο παιδοψυχίατρος Δημήτρης Αναγνωστόπουλος

Ένα καλοκαίρι στην Τήνο, στο μοναδικό βιβλιοπωλείο, καθώς έψαχνε για τα βιβλία
των διακοπών, του ήρθε η ιδέα. «Σε κάθε ράφι, σε όλους τους εκδοτικούς οίκους,
υπήρχαν τίτλοι για τη δυσλεξία»… Αποφάσισε να γράψει κι εκείνος. Αλλά όχι
για τη δυσλεξία. «Για τις ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών
ικανοτήτων, όπως ονομάζονται πλέον διεθνώς. Αυτό που λέμε δυσλεξία είναι μία
μόνο απ’ αυτές τις διαταραχές, αυτή που σχετίζεται με την ανάγνωση – η ειδική
διαταραχή της ανάγνωσης».

Στο βιβλίο που συνυπογράφει με την ψυχοπαιδαγωγό Αναστασία Σίνη, ο Δημήτρης
Αναγνωστόπουλος επιχειρεί μια παρουσίαση των διαταραχών αυτών, με επιστημονικό
και ταυτόχρονα απλό τρόπο, «ώστε να μπορεί να το συμβουλευτεί όχι μόνο ο
ψυχίατρος και ο ειδικός παιδαγωγός, αλλά και ο γονιός που ανησυχεί για το
παιδί του».

«Από τότε που όσα παιδιά “δεν έπαιρναν τα γράμματα” έμπαιναν στη δουλειά του
πατέρα τους ή γίνονταν τεχνίτες, έχουν αλλάξει πολλά», γράφει ο υπεύθυνος της
Υπηρεσίας Ψυχικής Υγείας Παιδιών και Εφήβων στο Κοινοτικό Κέντρο Ψυχικής
Υγιεινής που έχει δημιουργήσει εδώ και χρόνια η Ψυχιατρική Κλινική του
Πανεπιστημίου Αθηνών στον Βύρωνα.

Αυτό που μάλλον δεν έχει αλλάξει, παρ’ όλο που έχουν περάσει πολλά
χρόνια από την αναγνώριση αυτών των προβλημάτων, είναι η… «καραμέλα» της
δυσλεξίας. «Γονείς, εκπαιδευτικοί, ειδικές υπηρεσίες στρέφονται γύρω από τον
άξονα της δυσλεξίας και της βεβαίωσης που θα απαλλάξει τα παιδιά από τις
γραπτές εξετάσεις του σχολείου. Μόνο που η βεβαίωση κουκουλώνει το πρόβλημα.
Δεν απαντά στο γιατί τού μαθητή, δεν του εξηγεί αν είναι αρρώστια να μην
ξέρεις να διαβάζεις, τι συμβαίνει και κολλάει το μυαλό σου, αν η αφηρημάδα
είναι ίωση και θα περάσει…».

Πάντως, αισιόδοξο είναι για τον Δημήτρη Αναγνωστόπουλο το γεγονός πως «σήμερα,
τόσο οι γονείς όσο και οι δάσκαλοι είναι πολύ ευαισθητοποιημένοι – καμιά φορά
και υπερβολικά – ώστε να απευθύνονται στους ειδικούς που θα αναγνωρίσουν αν
όντως υπάρχει κάποια διαταραχή και έχουν τον τρόπο να την αντιμετωπίσουν.
Είναι προτιμότερο να απευθυνθούν στον ειδικό και χωρίς να υπάρχει πρόβλημα,
παρά να μιλούν για δυσλεξία και να ζητούν μόνο το χαρτί της απαλλαγής».

Όπως περιγράφει στο βιβλίο του, οι ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των
σχολικών ικανοτήτων χωρίζονται σήμερα σε επτά κατηγορίες, ανάλογα με το πού
επικεντρώνεται το πρόβλημα – ανάγνωση, συλλαβισμό, αριθμητική κ.ά.

«Το να μην μπορεί να μιλήσει σωστά ένα παιδί του Νηπιαγωγείου, να δυσκολεύεται
να κουμπωθεί ή να δέσει τα παπούτσια του, μπορεί να είναι σημάδια κάποιας
διαταραχής. Μπορεί, όμως, και να μην είναι. Και στην πρώτη Δημοτικού, οι
αναστροφές των συλλαβών ή των γραμμάτων μπορεί να είναι απλώς φυσιολογικές»,
λέει ο Δ. Αναγνωστόπουλος. Γι’ αυτό και – εξηγεί – «η πραγματική διάγνωση των
διαταραχών αυτών γίνεται μετά την ηλικία των οκτώ χρόνων. Έως τότε παρατηρούμε
και καταγράφουμε τη συμπεριφορά του παιδιού, παίρνοντας υπόψη και άλλους
παράγοντες».

Το σίγουρο είναι ότι οι ειδικές αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών
ικανοτήτων δεν αποτελούν κανένα είδος νοητικής υστέρησης και αντιμετωπίζονται.
«Με ειδική ψυχοπαιδαγωγική βοήθεια, που δεν είναι παρά η εύρεση άλλων τρόπων.
Αν το παιδί δεν μπορεί να μάθει ανάγνωση ή αριθμητική με τον “παραδοσιακό”
τρόπο, βρίσκουμε άλλους. Όμως απαραίτητη είναι και η ψυχολογική υποστήριξη του
παιδιού αλλά και η δουλειά με τους γονείς. Και παρά το ότι η πραγματική αιτία
της διαταραχής δεν εξαφανίζεται, τα “συμπτώματα”, οι δυσκολίες υποχωρούν. Ο
μαθητής παρακολουθεί κανονικά το σχολείο και μπορεί να σπουδάσει και να
εργαστεί όπως όλοι οι υπόλοιποι».

«Το 20% των μαθητών αντιμετωπίζει δυσκολίες»

Ένα στα πέντε παιδιά παρουσιάζει κάποια δυσκολία στο σχολείο. Απ’ αυτά, όπως
δείχνουν τα διεθνή επιδημιολογικά στοιχεία, ένα 2%-10% παρουσιάζουν ειδική
διαταραχή της ανάγνωσης, τη γνωστή δυσλεξία. Το τι «φταίει» για ειδικές
αναπτυξιακές διαταραχές των σχολικών ικανοτήτων αναζητείται από τους
επιστήμονες σε διάφορους παράγοντες, όπως το οικογενειακό ιστορικό, διάφοροι
νευροβιολογικοί αλλά και γνωσιακοί παράγοντες.

Στη χώρα μας δεν υπάρχουν ακριβή επιδημιολογικά στοιχεία για τις διαταραχές
της μάθησης. Όπως αναφέρει ο Δ. Αναγνωστόπουλος, και στο ζήτημα της θεραπείας
έχουμε ακόμη πολλή δουλειά. Σε ολόκληρη την Αττική υπάρχουν μόλις 8
ιατροπαιδωγικά κέντρα με μεγάλες λίστες αναμονής, ενώ είναι προφανές ότι όσα
και να είναι τα στελέχη στα 2 Κέντρα Διάγνωσης, Αξιολόγησης και Υποστήριξης
Παιδιών με Ειδικές Ανάγκες δεν προλαβαίνουν να περάσουν από όλα τα σχολεία της
Αττικής για να αξιολογήσουν τα παιδιά!