ΣAΛBAΔOP TABOPA «H χαρά είναι συνυφασμένη με τη χυδαιότητα»

«Όταν μια παράσταση με κάνει να δακρύσω, απλά αφήνω το δάκρυ μου να κυλήσει χωρίς να ψάξω το πώς και το γιατί», λέει ο Σαλβαδόρ Τάβορα που μας φέρνει με το συγκρότημά του La Cuadra de Sevilla μια φαντασμαγορική (μέχρι και με δύο άλογα) χορευτική εκδοχή για τα «Κάρμινα Μπουράνα» του Καρλ Ορφ

Είναι λέει κάπου ανάμεσα 60 και 100 ετών, δεν διευκρινίζει ακριβώς πόσο. Το
γεγονός ότι έχει δισέγγονο δεν βοηθάει να προσδιορίσουμε εμείς την ηλικία του,
γιατί πρώτον παντρεύτηκε πριν από τα 20 και δεύτερον εξακολουθεί να σκηνοθετεί
και να περιοδεύει σε ανοιχτές σκηνές – σε λίγο θα τον (ξανα)δούμε κι εμείς
στον Λυκαβηττό, αυτήν τη φορά σε μια δική του, ανδαλουσιανή, εκδοχή των
«Κάρμινα Μπουράνα» του Καρλ Ορφ. Παρ’ όλα αυτά, ο Σαλβαδόρ Τάβορα δηλώνει
μονίμως θλιμμένος. «H χαρά είναι συνυφασμένη με τη χυδαιότητα», λέει. «H θλίψη
μου όμως δεν είναι ιδεολογική στάση, είναι ανθρώπινη και αθεράπευτη: είμαι
θλιμμένος άνθρωπος, ένας τυπικός Ανδαλουσιανός». Τουλάχιστον ως προς τη θλίψη.
Γιατί, κατά τα άλλα, ο Σεβιγιανός σκηνοθέτης συγκρούστηκε όλη του τη ζωή με τη
σημερινή Ανδαλουσία, προσπαθώντας να την επαναφέρει, καλλιτεχνικά τουλάχιστον,
σε ένα παρελθόν που φαίνεται να έχει απολέσει οριστικά.

«Μου προξενεί πόνο η σκέψη ότι στη χώρα μου για οκτώ αιώνες έζησαν αρμονικά
εβραίοι, χριστιανοί και μουσουλμάνοι. Το τελευταίο μου θέαμα, “Ανδαλουσιανές
Εικόνες για τα Κάρμινα Μπουράνα”, έχει να κάνει ακριβώς με αυτό. Είναι μια
προσπάθεια στοχασμού πάνω σε αυτήν τη σύγκρουση που χαρακτηρίζει εμάς τους
Ανδαλουσιανούς, που ενσωματώνουμε, έτσι κι αλλιώς, επιρροές από αυτές τις
τρεις κουλτούρες». Και δίνει το παράδειγμα των εικόνων που παρουσιάζουν την
Παναγία. «Οι Παναγίες του τόπου μας είναι περισσότερο γυναίκες παρά Παναγίες,
θαυμάζονται πιο πολύ για την ομορφιά τους παρά για τη θαυματουργική τους
ικανότητα, κι έχουν πίσω τους το μαυριτανικό φεγγάρι. Στην παράσταση η
τραγουδίστρια τραγουδά στην Παναγία: “H Μαρία κλαίει γιατί της πήραν το
φεγγάρι. Στη γη της Ανδαλουσίας αυτή είναι χριστιανή, Μαυριτανή και εβραϊκής
καταγωγής”».

Ήδη από την πρώτη του παράσταση, το «Παράπονο», ο Τάβορα προσπάθησε να
επιτεθεί στο φολκλόρ που επικρατούσε και που ήθελε τον ανδαλουσιανό χορό και
το τραγούδι να αποσκοπούν μόνο «στη διασκέδαση και στη χώνεψη». «Εμείς
αφαιρέσαμε από τον τραγουδιστή αυτά τα χαρακτηριστικά και βάλαμε τα τραγούδια
ανάμεσα στα καντήλια και τα μανουάλια όπου ανήκουν και κάναμε γνωστό ένα
άγνωστο πρόσωπο της Ανδαλουσίας: την κοινωνική κατάσταση που προκάλεσε τη
μαζική μετανάστευση της δεκαετίας του ’80». Το συγκρότημα La Cuadra de Sevilla
του Σαλβαδόρ Τάβορα το ξέραμε από τη δική του εκδοχή τής «Κάρμεν», όπως την
ερμήνευσε στον Λυκαβηττό το καλοκαίρι του 2002. Τώρα, στα «Κάρμινα Μπουράνα»,
τριάντα καλλιτέχνες επί σκηνής (μαζί με δύο ειδικά εκπαιδευμένα άλογα)
συγκροτούν ένα μουσικό, θεατρικό και χορευτικό σχήμα, που έχει στο ενεργητικό
του περί τις 3.500 παραστάσεις σε σαράντα χώρες.

Ο Ανδαλουσιανός σκηνοθέτης ξεκίνησε να δουλεύει στα 14 ως
ηλεκτροσυγκολλητής. Οι πρώτες του διακρίσεις δεν ήταν στο τραγούδι ή στη
δραματουργία, αλλά στις… ταυρομαχίες. Τον καιρό, πάντως, που ήταν παιδί δεν
είχε όνειρα να γίνει κάτι: «Στη γειτονιά μου, στο Θέρο ντελ Άγκιλα της
Σεβίλλης, στη διάρκεια της μεταπολεμικής περιόδου, πολύ λίγα σχέδια μπορούσες
να κάνεις για το μέλλον. Έπρεπε να αντιμετωπίσεις τις καθημερινές ανάγκες.
Αφήνεις τη ζωή να παίρνει τον δρόμο της και να οδηγεί τα βήματά σου. Εγώ δεν
ξέρω από ποιον δρόμο έφτασα στο θέατρο, όμως ποτέ δεν είχα σκεφτεί να γινόμουν
σκηνοθέτης, ούτε ταυρομάχος, ούτε ηλεκτρο-συγκολλητής σε εργοστάσιο. Τίποτα
από αυτά δεν υπήρξε σκοπός μου, αλλά όλα χάραξαν τον δρόμο που ακολουθώ.
Βαδίζω προς τα εμπρός, φορώντας πολύ παλιά παπούτσια».

Και όταν μιλάει για παλιά παπούτσια, μιλάει σχεδόν αποκλειστικά για την
εμπειρία: «Δεν προστρέχω στην ακαδημαϊκή γνώση, αλλά στα βιώματά μου. Με αυτά
έφτιαξα ένα αλφάβητο συμβόλων και ήχων, που έχουν τις ρίζες τους στην
ανδαλουσιανή κουλτούρα μου και στη γειτονιά μου. Οι παραστάσεις μου δεν είναι
καταπληκτικές, είναι ιδιαίτερες επειδή δεν έχω άλλον τρόπο έκφρασης από το να
ανατρέχω στα σύμβολα των βιωμάτων μου προτού αυτά γίνουν λέξεις».

Παρ’ όλα αυτά διάβασε αρκετό Μαρξ στα νιάτα του και δηλώνει ακόμα: «Μέσα από
μια αριστερή οπτική και μέσα από την καλλιτεχνική δραστηριότητα κάνω ό,τι
μπορώ για να καλυτερεύσω την κοινωνία». Ενώ ταυτόχρονα επιμένει σε «έναν
συνεχή διάλογο με τον θάνατο», που του προσφέρει «μια κλίμακα αξιών η οποία
δεν έχει καθόλου σχέση με εκείνη των διοικητών τραπεζών».

H γαλήνη του φεγγαριού

Σ’ αυτόν τον κόσμο, κατά τον Σαλβαδόρ Τάβορα, «υπάρχουν μόνο φεγγάρια». Το
φεγγάρι τού γαληνεύει τον νου. «Για εμένα υπάρχει ένα τρομακτικό διάστημα που
επαναλαμβάνεται καθημερινά και αυτό είναι όταν η ημέρα δεν έχει φύγει τελείως
και το φεγγάρι δεν έχει ακόμη βγει. Ποτέ δεν κατάφερα να νιώσω χαρά το
σούρουπο. Νιώθω ανήσυχος, φοβισμένος και αποφεύγω να με πετύχει στον δρόμο.
Ακόμη κι όταν με καλούν σε σημαντικές εκδηλώσεις, αν είναι το σούρουπο
αποφεύγω να πηγαίνω».

INFO

«Ανδαλουσιανές εικόνες για τα Κάρμινα Μπουράνα» από το συγκρότημα La Cuadra de
Sevilla, του Σαλβαντόρ Τάβορα. Στις 28-30 Ιουνίου, στο θέατρο Λυκαβηττού, με
τη στήριξη των «ΝΕΩΝ». (Πληροφορίες τηλ.: 210-7258.510).