Tουρίστες στο Nτιγιάρμπακιρ…

Οι μεταρρυθμίσεις που εισάγονται τον τελευταίο καιρό δίνουν ελπίδα στους Κούρδους της Τουρκίας (φωτό: Άρης Χατζηστεφάνου)

Την ώρα που η κυβέρνηση στην Άγκυρα προχωρά σε εντυπωσιακά βήματα όσον αφορά
το κουρδικό ζήτημα, με την αποφυλάκιση της Λεϊλά Ζανά και την έναρξη
ραδιοτηλεοπτικών εκπομπών στα κουρδικά, στη Νοτιοανατολική Τουρκία η ζωή έχει
μπει σε μια καινούργια -γεμάτη ελπίδες -περίοδο.

Το κλίμα τρόμου και απόγνωσης που επικρατούσε μέχρι πρότινος στις κουρδικές
περιοχές δίνει με γοργούς ρυθμούς τη θέση του στην ελπίδα για το μέλλον,
καταδεικνύοντας, μεταξύ άλλων, ότι η ευρύτερη τουρκική κοινωνία είναι σήμερα
έτοιμη να δεχθεί αυτές τις μεταρρυθμίσεις.

Σταυροδρόμι. Πριν από λίγες μέρες βρέθηκα στο Μάρντιν, μια πόλη που
βρίσκεται κοντά στα σύνορα με τη Συρία. «Είμαστε πραγματικά στο σταυροδρόμι
των πολιτισμών», λέει ένας ηλικιωμένος στο μικρό καφενείο δίπλα στο τζαμί.
«Άραβες, Τούρκοι, Κούρδοι, χριστιανοί… Το Μάρντιν ήταν και η έδρα των
Συροχαλδαίων, που μεταφέρθηκε πριν από τριάντα περίπου χρόνια στη Δαμασκό».

Ο πέτρινος λόφος υψώνεται επιβλητικός πάνω από τις ατελείωτες κοιλάδες, προς
τα σύνορα με τη Συρία. Στην παλιά πόλη, τα κτίρια κρατούν ακόμη τη
μεγαλοπρέπεια της σημαντικής αστικής τάξης που είχε αναπτυχθεί γύρω στα τέλη
του 19ου αιώνα. Χτισμένα με την καφετιά πέτρα της περιοχής, θυμίζουν το Αλέπι
ή τη Δαμασκό. Αμέτρητα, δαιδαλώδη σοκάκια γεμάτα μαγαζιά, εργαστήρια που
φτιάχνουν σαμάρια και τσίγκινα είδη.

Οι περισσότεροι κάτοικοι είναι αραβόφωνοι, οι γυναίκες ψηλόλιγνες και
μελαχρινές, οι άνδρες με παχιά μουστάκια.

Ο «πάνω δρόμος» αφήνει το Μάρντιν και κατευθύνεται ανατολικά προς τα σύνορα με
το Ιράκ, περνώντας από τα ατελείωτα οροπέδια της Νοτιοανατολικής Τουρκίας.

Πολλές φορές το αυτοκίνητο αναγκάζεται να σταματήσει για να περάσουν οι
νομάδες κτηνοτρόφοι, που έχουν αρχίσει το ετήσιο ταξίδι τους για τα βουνά.

«Πριν από λίγα χρόνια τα βουνά ήταν γεμάτα στρατό και αντάρτες. Τα αυτοκίνητα
δεν σταματούσαν για να περάσουν τα πρόβατα, αλλά για τους αμέτρητους ελέγχους
των δυνάμεων ασφαλείας ή για τα τεθωρακισμένα…».

Ομερλί, Μίντιατ, Ιντίλ. Στον ορίζοντα κάθε κωμόπολης διαγράφονται, εκτός από
τους μιναρέδες των τζαμιών, και τα καμπαναριά μιας εκκλησίας.

«Είμαστε οι πιο παλιοί χριστιανοί», λέει ταπεινά ο υπεύθυνος της εκκλησίας του
Μίντιατ και δείχνει με ευλάβεια το Ευαγγέλιο στα συριανά, μια γλώσσα πολύ
κοντά στα αραμαϊκά. «Παλιά στο Μίντιατ η πλειονότητα των κατοίκων ήταν
χριστιανοί, τώρα έχουμε μείνει περίπου 400 άνθρωποι. Τα τελευταία δυο-τρια
χρόνια όμως, οι νέοι δεν φεύγουν όπως παλιά. H ζωή αρχίζει να ξαναγίνεται
ήρεμη ύστερα από 20 χρόνια πολέμου».

Τα χωριά. Συνεχίζοντας προς την Τζίζρε, ο δρόμος περνά από μικρά
κουρδικά χωριά με σπίτα από πέτρα καφετιά, χωρίς ορόφους. «Πολλά από τα χωριά
αυτά είχαν εκκενωθεί κατά την κουρδική σύγκρουση, αλλά τα τελευταία ένα-δύο
χρόνια οι κάτοικοι ξαναγυρίζουν», λέει ο οδηγός και για να επιβεβαιώσει τα
λεγόμενά του δείχνει μερικά απλωμένα ρούχα στην ταράτσα ενός σπιτιού. Πιο
ανατολικά, το μεγαλοπρεπές μοναστήρι του ΜαρΓκαμπριέλ είναι κρυμμένο ανάμεσα
σε καταπράσινους λόφους. Κτισμένο τον 9ο αιώνα, είναι το δεύτερο μεγάλο κέντρο
των Συροχαλδαίων στην περιοχή.

Μιάμιση περίπου ώρα βορειοδυτικά του Μάρντιν υψώνονται τα γκρίζα τείχη του
Ντιγιάρμπακιρ, της μεγαλύτερης κουρδικής πόλης στην Τουρκία. Εκατοντάδες
παιδιά στα σοκάκια, ηλικιωμένοι στα καφενεία και κατακόκκινα καρπούζια σε κάθε
γωνιά. Μεγάλα πολυτελή ξενοδοχεία, Τούρκοι και ξένοι τουρίστες στους δρόμους
της παλιάς αγοράς και του μεγάλου τζαμιού. «Είχες δει στο Ντιγιάρμπακιρ τέτοια
ξενοδοχεία; Τουρίστες;», λέει γελώντας ένας κοσμηματοπώλης. «Αν έλεγες πριν
από λίγα χρόνια ότι στο Ντιγιάρμπακιρ θα είχε τουρίστες, θα σε περνούσαν για
τρελό… Άλλαξαν τα πράγματα. Υπάρχουν ακόμα προβλήματα, πολλά προβλήματα,
αλλά δεν υπάρχει πια πόλεμος, δεν υπάρχει νόμος εκτάκτου ανάγκης. Ινσαλλάχ, η
ειρήνη θα συνεχίσει και θα βρεθούν και οι λύσεις στα προβλήματα».