TPITH AΠOΨH H διπρόσωπη «λαϊκή» Δεξιά

Είναι κοινός τόπος το σχετικά μειωμένο ενδιαφέρον για τις ευρωεκλογές να
ερμηνεύεται ως αδιαφορία για τις εξελίξεις στην Ενωμένη Ευρώπη. H αλήθεια
είναι, ωστόσο, ότι όλο και περισσότεροι Έλληνες συνειδητοποιούν ότι η εθνική
πολιτική διαπλέκεται με την ευρωπαϊκή και επικαθορίζεται απ’ αυτήν. Πέρα από
την κόπωση των πρόσφατων εκλογών, η σχετική έλλειψη ενδιαφέροντος έχει δύο
πραγματικές αιτίες: Την αίσθηση της απόστασης των πολιτών από τα κέντρα λήψης
των αποφάσεων που συνδυάζεται με τη δυσκολία να κατανοηθεί η λειτουργία των
πολιτικών και διοικητικών μηχανισμών της E.E. Αλλά και την αίσθηση ότι το
διακύβευμα των λεγόμενων ευρωεκλογών είναι περιορισμένο και, εν μέρει, μόνο
συμβολικό.

Στη νέα ευρωπαϊκή πραγματικότητα, οι εθνικές εκλογές έχουν κατ’ ανάγκην μια
ευρωπαϊκή διάσταση. Εκλέγοντας τον K. Καραμανλή στην πρωθυπουργία, οι Έλληνες
τον τοποθέτησαν αυτόματα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και του ανέθεσαν να ορίσει
τον νέο Έλληνα επίτροπο. Εξίσου αυτόματα οι υπουργοί που επέλεξε έγιναν μέλη
των Συμβουλίων Υπουργών της E.E. Με δεδομένες τις αποφασιστικές νομοθετικές
αρμοδιότητες αυτών των οργάνων, οι εθνικές εκλογές δεν πρέπει να θεωρούνται
λιγότερο ευρωπαϊκές από τις επικείμενες για την ανάδειξη των εκπροσώπων της
χώρας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Ωστόσο και του τελευταίου ο ρόλος, αν και
υπολείπεται του αντίστοιχου των εθνικών κοινοβουλίων, βρίσκεται σε σταθερή
τροχιά αναβάθμισης. Με τη Συνθήκη του Άμστερνταμ (1997), το Ευρωπαϊκό
Κοινοβούλιο αποφασίζει από κοινού με το Συμβούλιο στους σημαντικότερους τομείς
των κοινοτικών πολιτικών. Ο ρόλος του έχει πάψει να είναι παρακολουθηματικός
και «συμβουλευτικός» και γίνεται ολοένα και πιο αποφασιστικός. Στο πλαίσιο
αυτό, οι διεθνικές «πολιτικές ομάδες» που το συγκροτούν θα μετασχηματισθούν
μεσοπρόθεσμα σε πραγματικά πανευρωπαϊκά πολιτικά κόμματα. Ήδη, άλλωστε, από τη
Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992), αναγνωρίζεται η δυνητική συμβολή των
διευρωπαϊκών πολιτικών κομμάτων στη δημιουργία μιας «ευρωπαϊκής συνείδησης».

H συνείδηση αυτή εξακολουθεί να είναι ένα ζητούμενο για τη σύνθετη κρατική
οντότητα στην οποία εξελίσσεται αργά και όχι πάντα σταθερά η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αλλά η ευρωπαϊκή συνείδηση προϋποθέτει τη δημιουργία ενός κοινού ευρωπαϊκού
δημόσιου χώρου, ο οποίος πέρα από το ενιαίο πεδίο της οικονομίας θα
περιλαμβάνει ένα ενιαίο πεδίο πολιτικής και θα επιστεγάζεται από ένα ενιαίο
συμβολικό οικοδόμημα με κοινές αξιακές και πολιτισμικές αναφορές. Ένα πρώτο
βήμα προς την κατεύθυνση αυτή, από την άποψη των θεσμών, αποτελεί η κατάρτιση
του Ευρωπαϊκού Συντάγματος. Από τη σκοπιά της πολιτικής, προϋποθέτει επίσης
κοινές δράσεις βασισμένες σε συγκεκριμένες αντιλήψεις για τη σχέση ανάμεσα
στην κοινωνία και την πολιτική. Και εδώ οι φιλοσοφίες των ευρωπαϊκών πολιτικών
ομάδων διαφέρουν σημαντικά. Οι Συνθήκες του Άμστερνταμ και της Νίκαιας, που
ενισχύουν το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, καταρτίσθηκαν από την τότε σοσιαλιστική
πλειοψηφία του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Στις ίδιες Συνθήκες, καθιερώνεται η
έννοια της «κοινωνικής Ευρώπης», που μεριμνά μεταξύ άλλων για την απασχόληση,
την παιδεία, την άμβλυνση των ανισοτήτων και την άρση του κοινωνικών
αποκλεισμών. Δηλαδή, η έννοια του κοινωνικού κράτους καθίσταται συστατικός
προσδιορισμός της μελλοντικής Ενωμένης Ευρώπης.

H έννοια της κοινωνικής Ευρώπης είναι παντελώς απούσα από το εκλογικό
μανιφέστο του συντηρητικού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος. Για τους Ευρωπαίους
συντηρητικούς, η ευημερία του πολίτη συναρτάται μονοσήμαντα από την ευημερία
της επιχείρησης σ’ έναν απορρυθμισμένο ενιαίο οικονομικό χώρο. Σ’ αυτή τη
γραμμή υποτάσσεται κάθε έννοια κοινωνικής αλληλεγγύης και συνοχής. Τον
νεοφιλελεύθερο αυτό προσανατολισμό υιοθετεί και η N.Δ. διά της συμμετοχής της
στο Λαϊκό Κόμμα.

Εδώ φαίνεται περισσότερο από οπουδήποτε η διπροσωπία του κυβερνώντος κόμματος
που κατέκτησε την εξουσία με την ατζέντα ενός εναλλακτικού ΠΑΣΟΚ. H N.Δ.
επιδεικνύει το δήθεν κοινωνικό της πρόσωπο στο εσωτερικό, ενώ ταυτόχρονα δένει
τα χέρια της προσχωρώντας στις νεοφιλελεύθερες πολιτικές των Ευρωπαίων
συντηρητικών. Με δεδομένο ότι η εθνική πολιτική είναι συνυφασμένη με τα
ευρωπαϊκά δρώμενα, η στάση αυτή είναι όχι μόνο αντιφατική αλλά και αδιέξοδη.
Τραγελαφικά δείγματα αυτού του διχασμού είναι οι πρόσφατες περιπτώσεις
εισηγήσεων νεοδημοκρατών ευρωβουλευτών, στις οποίες «αντιστάθηκαν» ανεπιτυχώς
οι αρμόδιοι νεοδημοκράτες υπουργοί. H μία άνοιξε την κερκόπορτα για την
ιδιωτικοποίηση της Ανώτατης Παιδείας και η άλλη έδωσε το πράσινο φως για τη
χρήση των μεταλλαγμένων. Τι θέλει τελικά η N.Δ.; Και ποιος την εκφράζει στα
ευρωπαϊκά κέντρα λήψης των αποφάσεων;

Ένα βασικό επιχείρημα του ΠΑΣΟΚ στις επικείμενες ευρωεκλογές είναι να
αντισταθμισθεί η ευρωπαϊκή εκπροσώπηση της χώρας, που καταστατικά μονοπωλείται
από το κυβερνών κόμμα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο και την Επιτροπή, με μια ισχυρή
σοσιαλιστική ομάδα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Με δεδομένη την αναβάθμιση του
Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, το επιχείρημα είναι ισχυρό σε πανευρωπαϊκό επίπεδο.
Αν η συντηρητική πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο εξακολουθήσει να
συνδυάζεται με την ισχύ του Λαϊκού Κόμματος, της μεγαλύτερης σήμερα πολιτικής
ομάδας του Κοινοβουλίου, είναι βέβαιο ότι τα θεμέλια της κοινωνικής Ευρώπης,
που τέθηκαν από τους σοσιαλιστές στο Άμστερνταμ και στη Νίκαια, θα κλονισθούν.
H εξέλιξη αυτή δεν αφορά σε μια αφηρημένη και μακρινή Ευρώπη. Θα επηρεάσει
δραματικά την πολύ πραγματική καθημερινή μας ζωή στα αμέσως επόμενα χρόνια.