Tρίχες μπλε

Από την παράσταση «Blaubart» που παίζεται στο θέατρο «Πόρτα» με την Αμαλία Μουτούση

H καινούργια «Πόρτα», το νέο αυτό στολίδι ξεκίνησε με ένα παιδικό αριστούργημα
που θα μας απασχολήσει το Σάββατο. Σήμερα θέλω να εκφράσω μια μεγάλη απορία,
γενική και ειδική. H γενική έχει να κάνει με το πού βαδίζει το παγκόσμιο
Θέατρο σήμερα. H ειδική έχει να κάνει με το πώς και με ποια κριτήρια
επιλέγονται κάποια έργα με την αξίωση να ενημερώσουν το ελληνικό κοινό, έργα
που υποτίθεται ότι ερεθίζουν και εμπνέουν, εντέλει, νέους Έλληνες δημιουργούς,
ώστε να θέλουν μ’ αυτά να επικοινωνήσουν και να προβληματιστούν.

Στη γενική απορία έχω να παρατηρήσω άλλη μια φορά πως υπάρχει μεγάλη κρίση
στην παγκόσμια δραματουργία. H μεταμοντέρνα λαίλαπα έχει παρασύρει, τους νέους
κυρίως δραματουργούς, σε βλακώδη θεατρικά υβρίδια. Ό,τι νέο – ως κελεπούρι
θεατρικό – φτάνει στην πολυσυλλεκτική και αδηφάγο σκηνή των Αθηνών είναι
άτεχνο, υποτυπωδώς θεατρικό, ανύπαρκτο δομικά, ιδεολογικώς συγκεχυμένο,
περιθωριακό ως θεματολογία, πρωτόλειο, που θαρρείς πως έχει γραφεί πάνω στις
συνταγές που δίνονται στα γνωστά αμερικανικά ή αμερικανίζοντα Πανεπιστήμια,
που ξεπουπουλιάζουν τους φοιτητές τους οικονομικά, διαφημίζοντας πως διδάσκουν
«θεατρική γραφή» (τρομάρα τους) στο διαβόητο μάθημα «Δημιουργική γραφή». Τα
υβρίδια αυτά είναι κυρίως μιας χρήσεως και καταναλώνονται σε περιθωριακά,
τάχαμου πειραματικά, off off θεατράκια, δαπάναις γονέων, εραστών,
χαρτζιλικιών, ενώπιον συγγενών και φίλων. Με τα σύγχρονα μέσα δημοσιότητας,
ένα τέτοιο πρωτόλειο διαδίδεται μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας orbi et urbi,
γίνεται η παράσταση video, CD και τα ρέστα και αποστέλλεται, μέσω Διαδικτύου
και ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, στον κάθε τυχαίο αποδέκτη. Έτσι λύνονται οι ανά
τον κόσμο δραματολογικές αναπηρίες, η έλλειψη ρεπερτορίου.

Συνάμα οι αποδέκτες εμφανίζονται ως άκρως ενημερωμένοι στα διεθνή
θεατρικά πειράματα. Εκείνο που σε μελαγχολεί είναι το γεγονός πως, ελλείψει
σημαντικών κειμένων, θεσμοί που φέρουν τρανταχτά ονόματα απονέμουν κατά
παραχώρηση βραβεία σ’ αυτά τα υβρίδια που όζουν λυχνίας, σάχλας και τεχνητής
προκλητικότητας, για να επατάρουν τους μπουρζουάδες!

Υπάρχουν, βέβαια, και τα θέματα της μόδας. Π.χ., ενώ από αρχαιοτάτων
θεατρικών χρόνων ένα θέμα της δραματουργίας είναι η τραγωδία της μοναξιάς, της
αποξένωσης, της ματαίωσης, της αποτυχίας, σήμερα απαραιτήτως για να περάσει
αυτό το θέμα πρέπει ο ήρωας να είναι gay. Υπάρχει η μοναξιά του συνταξιούχου,
του άνεργου, του γέροντα, του μετανάστη, του φυλακισμένου, του τοξικομανούς.
Σήμερα, για να περάσουν τέτοια κοινωνικά θέματα στη δραματουργία, πρέπει ο
συνταξιούχος, ο άνεργος, ο γέρος, ο μετανάστης, ο φυλακισμένος και ο
τοξικομανής να είναι απαραιτήτως και gay. Μόδα θα μου πείτε είναι, θα περάσει.
Το αναφέρω απλώς για να δείξω τις γενικές δραματουργικές αμηχανίες του καιρού.

Έτσι έφτασε κι εδώ ένα ανόητο υβρίδιο της Γερμανίδας συγγραφέως Ντέα
Λόερ με τίτλο (αμετάφραστο) «Blaubart», δηλαδή Κυανοπώγων. Από πρόγραμμα του
θεάτρου «Πόρτα» μαθαίνουμε πως η κυρία Λόερ είναι ευρωπαϊκώς διάσημη, παίζεται
παντού, έχει γράψει πολλά έργα και – στον Θεό σας! – έχει βραβευθεί με βραβεία
που φέρουν το όνομα του Γκαίτε και του Σίλερ. Δεν γνωρίζω αν το «Blaubart»
είναι αντιπροσωπευτικό της έργο, αλλά για να επιλεγεί από τον μεταφραστή
Γιώργο Δεπάστα και τον σκηνοθέτη Γιώργο Λάνθιμο σημαίνει πως μ’ αυτό θέλησαν
να την συστήσουν στο ελληνικό κοινό. Και δεν θα διάλεγαν, διάβολε, το
χειρότερό της! Τι είναι αυτό το «πράμα»; Ένα τίποτα.

Τριακόσια έργα μέσα στο 2004

Γνωρίζω από πρώτο χέρι πως κάποια ανάλογα (με το «Blaubart») ελληνικά
τερατίδια μας εγχειρίζουν κατά δεκάδες φερέλπιδες Έλληνες, κυρίως έφηβοι,
συγγραφείς. Δεκάδες υποβάλλονται και απορρίπτονται από κρατικούς και
ιδιωτικούς διαγωνισμούς. Πάνω από τριακόσια έργα έχουν υποβληθεί σε ένα έτος,
το τρέχον: στα δύο κρατικά βραβεία, στο Θέατρο του Νότου, στον διαγωνισμό του
K.Θ.B.E., στον Διαγωνισμό Νέων Δημιουργών στα Ιλίσια-Βολανάκης. E, λοιπόν,
πολλά απ’ αυτά φαντάζουν αριστουργήματα μπροστά στο ανούσιο παιχνιδάκι μ’ έναν
συνταρακτικό «μύθο», όπως του Κυανοπώγωνα, της κ. Λόερ.

Ήθελα να ξέρω, έτσι από περιέργεια, αυτοί οι Έλληνες άνθρωποι του Θεάτρου
αγνοούν, π.χ., τα Μονόπρακτα του Βασίλη Ζιώγα (Εκδόσεις Ερμής) που τα
περισσότερα έχουν κάνει θριαμβευτική καριέρα στην πατρίδα τής κ. Λόερ;
Αγνοούν, π.χ., τα μονόπρακτα του Γιώργου Σκούρτη; Και αν μένω σ’ αυτά είναι
γιατί και μοντέρνα είναι, και έχουν λίγα, οικονομικά, πρόσωπα – αν αυτό είναι
το ζητούμενο. Λίγο θα τους έπεφτε, δηλαδή, το «Λαστιχένιο φέρετρο» του Ζιώγα ή
η «Αγγελία» του Σκούρτη; ‘H τα «Ταχυδράματα» του Μανιώτη;

Τι νόμισαν, μεταφραστής και σκηνοθέτης, ότι πρόσφεραν στην προικισμένη
Αμαλία Μουτούση με το κατασκεύασμα της Λόερ; Τους πέντε αυτοσχεδιαστικούς
γυναικείους ρόλους – τα θύματα του σύγχρονου ποδηλάτη Κυανοπώγωνα;

Νιώθει άνετα, πράγματι, η θαυμάσια αυτή ηθοποιός να παιδιαρίζει κάνοντας
αυτοσχεδιαστικές σάχλες (τραυλή, κουτσή, κουτή, χαζοχαρούμενη κυρία), σαν
αυτές που δοκιμάζονται στους πρωτοετείς μαθητές δραματικών σχολών («κάνε μου
τη μύωπα στον μανάβη», «κάνε μου την παρθένα την πρώτη νύχτα του γάμου»
κ.τ.λ.);

Ο «μύθος» του Κυανοπώγωνα έχει δώσει θαυμάσια έργα, και αυτός και του
Λανδρί, θεατρικά και κινηματογραφικά. Καταδικάζονται οι συντελεστές του
παιδαριώδους θεάματος της Γερμανίδας ηγερίας να δουν τον Τσαρλς Λότον και τον
«Κύριο Βερντού» του Τσάπλιν.

INFO

«Blaubart» της Ντέα Λόερ στο θέατρο «Πόρτα». (Μεσογείων 59, τηλ. 210-77.11.333
και 210-77.80.518)