Kαταπατώνται τα δικαιώματα των ασθενών

Κατάφωρη παραβίαση των δικαιωμάτων των ασθενών παρατηρείται στα ελληνικά
νοσοκομεία.

Οι ασθενείς δεν ενημερώνονται για το τι έχουν ή για το ποια θεραπεία θα τους
γίνει, συχνά οδηγούνται στο χειρουργείο δίχως να γνωρίζουν το γιατί, ενώ ακόμα
και το στοιχειώδες δικαίωμα να μη… γδύνονται μπροστά στους άλλους
καταπατείται συστηματικά.

Περισσότερες από 650 καταγγελίες για παραβίαση των δικαιωμάτων των ασθενών
έχει δεχθεί η αρμόδια υπηρεσία του υπουργείου Υγείας στα πέντε χρόνια της
λειτουργίας της. Οι περισσότερες αφορούν έλλειψη ενημέρωσης κυρίως από τον
γιατρό και παράπονα για τη συμπεριφορά του προσωπικού, αλλά ελάχιστες αφορούν
ιατρικά λάθη. Γι’ αυτά, οι ασθενείς ή οι συγγενείς τους προτιμούν – με
αυξανόμενη τα τελευταία χρόνια συχνότητα – να προσφεύγουν στη Δικαιοσύνη,
διεκδικώντας όχι μόνον την τιμωρία των υπευθύνων αλλά και χρηματικές
αποζημιώσεις.

Είναι χαρακτηριστικό ότι από το 2000 έως σήμερα, μόνο στα διοικητικά
δικαστήρια της Αθήνας που επιδικάζουν τις αποζημιώσεις, τετραπλασιάσθηκε ο
αριθμός των αγωγών που κατατέθηκαν. Έτσι, ενώ το 2000 είχαν γίνει 25 τέτοιου
είδους προσφυγές, εφέτος εκκρεμούν 100 με τις οποίες διεκδικώνται ποσά ύψους
2,5 δισεκατομμυρίων δραχμών (περίπου 7,3 εκατομμύρια ευρώ).

«Παραβιάζονται καθημερινά»

«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι τα δικαιώματα των Ελλήνων ασθενών
παραβιάζονται καθημερινά», λέει η κυρία Χρυσούλα Λεμονίδου, αναπληρώτρια
καθηγήτρια Νοσηλευτικής στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών. «Αν
και η χώρα μας είναι μία από τις πρώτες που θεσμοθέτησε δικαιώματα ειδικά για
τους νοσοκομειακούς ασθενείς, ελάχιστοι γνωρίζουν την ύπαρξή τους – και ακόμα
λιγότερο εφαρμόζονται».

Τα ευρήματα μιας σειράς μελετών που εκπόνησαν η κυρία Λεμονίδου και οι
συνεργάτες της είναι αποκαλυπτικά.

Προφορική συναίνεση πριν από κάποια θεραπεία ή εξέταση ζητήθηκε από το 24,6%
των περίπου 700 Ελλήνων νοσηλευόμενων ασθενών που συμμετείχαν, ενώ γραπτή
συγκατάθεση έδωσε μόνο το 8,7%. Ακόμα δε και από τους χειρουργημένους
ασθενείς, μόλις το 7% είχαν υπογράψει ότι συμφωνούν με την επέμβαση. Και αυτά,
τη στιγμή που η ισχύουσα νομοθεσία ορίζει ρητώς πως ο ασθενής έχει το δικαίωμα
να συγκατατεθεί ή να αρνηθεί κάθε διαγνωστική ή θεραπευτική πράξη που
πρόκειται να γίνει.

Επιπλέον, οι έξι στους δέκα ασθενείς είπαν πως δεν καταλαβαίνουν καν τι θα πει
«πληροφορημένη συναίνεση» – ένα άλλο σημείο παραβίασης των δικαιωμάτων τους,
αφού ο νόμος προβλέπει πως οι ασθενείς δικαιούνται να ζητήσουν να
πληροφορηθούν ό,τι αφορά στην κατάστασή τους, καθώς και ότι η πληροφόρηση που
θα τους δοθεί πρέπει να τους επιτρέπει να αποκτήσουν πλήρη εικόνα για την
ασθένειά τους, ώστε να μπορούν να λαμβάνουν σωστές αποφάσεις.

Περί συναίνεσης

Όλο και πιο συχνά προσφεύγουν οι Έλληνες ασθενείς και οι συγγενείς τους στα διοικητικά δικαστήρια διεκδικώντας αποζημιώσεις για ιατρικά λάθη. Μόνο το έτος 2004 έχουν εκδικαστεί ή εκκρεμούν 100 αγωγές ύψους 2,5 δισ. δραχμών, λέει η γενική γραμματέας της Ένωσης Διοικητικών Δικαστών Θ. Λειβαδίτη

Όταν, εξάλλου, οι ασθενείς εκλήθησαν να βαθμολογήσουν τις πληροφορίες που
αφορούσαν παραμέτρους της αυτονομίας τους (όπως η νοσηλεία, η θεραπεία, η
διατροφή, η υγιεινή και η ανακούφιση του πόνου) έδωσαν βαθμό από 1,72 έως 2,96
με άριστα το 5! Αντιστοίχως, η βαθμολογία που έδωσαν στο ερώτημα «σας ζητήθηκε
συναίνεση πριν από την εφαρμογή απλών πράξεων (λ.χ. λήψη αίματος,
ακτινογραφίες, αλλαγή διατροφής, τροποποίηση φαρμακευτικής αγωγής)» κυμάνθηκε
από 1,43 έως 1,87. Τις δε ερωτήσεις για την προστασία της ιδιωτικότητάς τους
(λήψη μέτρων για να μην εκτίθεται το σώμα τους σε άλλους όταν γδύνονται, να μη
βλέπουν οι άλλοι τους υποκλυσμούς, να μην αποκαλύπτονται πληροφορίες για τη
θεραπεία τους, να γίνεται η τουαλέτα ιδιαιτέρως κτλ) τις βαθμολόγησαν με 2,05
έως 3,94.

ΒΡΑΒΕΙΟ ΑΜΕΛΕΙΑΣ

Γέννησε ύστερα από αποτυχημένη άμβλωση

Όλο και πιο συχνά καταφεύγουν οι πολίτες στα διοικητικά δικαστήρια
ζητώντας αποζημίωση για ιατρικά λάθη ή την προσβολή της προσωπικότητάς τους,
λόγω καταπάτησης των δικαιωμάτων τους.

«Θα περίμενε κανείς ότι με την πάροδο του χρόνου θα περιορίζονταν τα ιατρικά
λάθη» λέει η κ. Θεώνη Λειβαδίτη, γενική γραμματέας της Ένωσης Διοικητικών
Δικαστών. «Δυστυχώς, όμως, κάτι τέτοιο δεν έγινε μέχρι σήμερα, ούτε
διαφαίνεται ότι θα συμβεί στο άμεσο μέλλον. H επεξεργασία των στατιστικών
στοιχείων υποδηλώνει το ακριβώς αντίθετο, αφού ο αριθμός των εισαγομένων
υποθέσεων συνεχώς αυξάνεται. Μεταξύ αυτών διαπιστώνονται και ακραίες
εσφαλμένες διαγνώσεις». Βραβείο… ιατρικής αμέλειας διεκδικεί η περίπτωση
24χρονης. Το 2001 η κοπέλαυπεβλήθη σε άμβλωση, η οποία τελικά απέτυχε. Το
λάθος διαπιστώθηκε δύο μήνες αργότερα, όταν η κοπέλα διήνυε την 18η εβδομάδα
της κυήσεως – κι ας την είχαν εξετάσει στο μεσοδιάστημα ακόμη μία φορά οι
γιατροί που είχαν κάνει την άμβλωση!

Σε τόσο προχωρημένη εγκυμοσύνη, νέα άμβλωση δεν μπορούσε να γίνει. Έτσι, η
κοπέλα παντρεύτηκε εσπευσμένα τον πατέρα του παιδιού και την 1η Ιουλίου 2002
έφερε στον κόσμο το παιδί της. Μετά τον τοκετό προσέφυγε στη Δικαιοσύνη για
προσβολή της προσωπικότητάς της, σε πρώτο βαθμό δικαιώθηκε και της
επιδικάστηκε αποζημίωση 15.000 ευρώ.

Το ποσό αυτό φαίνεται μικρό. Όπως, εντούτοις, τονίζει η κ. Θ. Λειβαδίτη, τα
διοικητικά δικαστήρια έχουν επιδικάσει υπέρογκα ποσά ακόμα και εις βάρος
δημόσιων νοσηλευτικών ιδρυμάτων, «διότι αυτό που προέχει είναι η υγεία των
πολιτών σε ένα ευνομούμενο κράτος».

ΟΙ ΑΣΘΕΝΕΙΣ

Υποταγμένοι στο… αποφασίζομεν και διατάσσομεν των γιατρών

Οι ασθενείς στο εξωτερικό ενημερώνονται αναλυτικά για την κατάστασή
τους και συμμετέχουν στη λήψη των αποφάσεων για τη θεραπεία τους, ενώ εμείς
είμαστε ακόμα στο στάδιο του… αποφασίζομεν και διατάσσομεν.

Αυτό προκύπτει από τη σύγκριση των βαθμολογιών που έδωσαν οι Έλληνες,
Φινλανδοί, Ισπανοί, Γερμανοί και Βρετανοί ασθενείς, που συμμετείχαν σε
ευρωπαϊκό ερευνητικό πρόγραμμα με την ονομασία Biomed2. Το πρόγραμμα κατέγραψε
τις απόψεις τους για την τήρηση ή μη των βασικών δικαιωμάτων τους την περίοδο
της νοσηλείας τους. H βαθμολογία που έδωσαν οι Έλληνες ασθενείς είναι η
χειρότερη μεταξύ των πέντε.

«Από τις μελέτες μας διαπιστώσαμε ότι η μόνη αληθινή ευκαιρία που έχουν οι
Έλληνες ασθενείς για να αποφασίσουν είναι, ουσιαστικά, στο αν θα προσλάβουν
αποκλειστική ή όχι», λέει η επικεφαλής του ελληνικού τμήματος της Biomed2
κυρία Χρυσούλα Λεμονίδου. «Αντίθετα, από τους ξένους ασθενείς ζητείται ακόμα
και η άδεια για απλές πράξεις, όπως η λήψη αίματος ή μια ακτινογραφία».

Για να τηρηθούν, όμως, τα δικαιώματα πρέπει να υπάρχουν και οι κατάλληλες
συνθήκες. «Πώς να τηρήσεις το δικαίωμα της ιδιωτικότητας σε θαλάμους όπου
νοσηλευόνται τέσσερις ή περισσότεροι ασθενείς;», τονίζει η κυρία Λεμονίδου.
«Πώς να κάνει κατ’ ιδίαν ενημέρωση ένας γιατρός χωρίς γραφείο; Και πώς να
αφιερώσει η νοσηλεύτρια χρόνο στον ασθενή, όταν στη βάρδιά της φροντίζει 20
αρρώστους ταυτοχρόνως;»

ΑΠΙΣΤΕΥΤΑ ΛΑΘΗ ΣΕ ΔΙΑΓΝΩΣΕΙΣ

Αντί για βουβωνοκήλη, του χειρούργησαν το μάτι!

Μερικές από τις χαρακτηριστικές αγωγές που έχουν εκδικασθεί ή εκκρεμούν
στα διοικητικά δικαστήρια της Αθήνας είναι οι εξής:

* Σε δύο διαφορετικές περιπτώσεις, πέθαναν παχύσαρκοι ασθενείς που
υποβλήθηκαν σε χειρουργική επέμβαση στο στομάχι. Ο πρώτος από ρήξη εντέρου και
σηπτικό σοκ, ο δεύτερος από πνευμονική εμβολή, επειδή δεν είχε γίνει σωστή
συρραφή του στομάχου του.

* Βρέφος 15 μηνών εισήχθη στο χειρουργείο για επέμβαση βουβωνοκήλης,
αλλά οι γιατροί τού χειρούργησαν το μάτι.

* Δύο ασθενείς υποβλήθηκαν σε επεμβάσεις σπονδυλικής στήλης και έμειναν
ανάπηροι.

* Σε τέσσερις διαφορετικές περιπτώσεις μεταγγίσθηκε αίμα μολυσμένο με
τον ιό του AIDS στη διάρκεια απλών γυναικολογικών επεμβάσεων ή χειρουργικών
επεμβάσεων αφαιρέσεως «χολής» (χολοκυστεκτομής).

* 19χρονος στρατιώτης παρουσίασε επιληψία και αναπηρία 90%, επειδή η
ιογενής εγκεφαλίτιδα που ανέπτυξε, διαγνώσθηκε ως ιογενής αμυγδαλίτιδα.

* Ασθενής με υπέρταση πέθανε από πνευμονικό οίδημα στα εξωτερικά
ιατρεία νοσοκομείου, αλλά η διάγνωση και η αγωγή που του εχορηγείτο ήταν για
θεραπεία στομαχικής έξαρσης.

* Γυναίκα με περιτονίτιδα και διάτρηση δωδεκαδακτύλου δεν διαγνώσθηκε
από τον γιατρό που κάλεσε, με συνέπεια να μη μεταφερθεί στο νοσοκομείο και να
χάσει τη ζωή της.

* Έμβρυο πέθανε στη διάρκεια του τοκετού, λόγω επιπλοκής στον ομφάλιο
λώρο.