«Eίναι άνθρωποι σαν εμένα κι εσένα»

Αυτή τη φορά ο καμικάζι δεν βρήκε τον στόχο του. Το παγιδευμένο αυτοκίνητο
που εξερράγη χθες κοντά σε μια ισραηλινή πομπή στα σύνορα της Γάζας με την
Αίγυπτο προκάλεσε τον θάνατο μόνο του Παλαιστινίου βομβιστή και τον ελαφρό
τραυματισμό δύο στρατιωτών. Το ερώτημα όμως παραμένει: τι είδους άνθρωποι
είναι οι πρωταγωνιστές των επιθέσεων αυτοκτονίας;

«Άνθρωποι σαν κι εσένα ή σαν κι εμένα», απαντούν οι επιστήμονες. Ο μύθος που
θέλει τους καμικάζι να είναι διαφορετικοί από όλους τους «κανονικούς»
ανθρώπους καταρρίπτεται από πρόσφατες μελέτες ανθρωπολόγων, ψυχολόγων και
άλλων ειδικών. Ενώ οι υποθέσεις αναλυτών και πολιτικών σε όλο τον κόσμο
στρέφονται γύρω από φτωχούς και αφελείς ή αμόρφωτους, μανιακούς δολοφόνους,
αφόρητα καταπιεσμένους από το πολιτικό καθεστώς της περιοχής τους ή
θρησκευτικά φανατισμένους (συνήθως ισλαμιστές), η επιστήμη αποδεικνύει πως
τίποτα από τα παραπάνω δεν είναι η αιτία των επιθέσεων αυτοκτονίας.

Οι μελέτες. Μελέτη του Πανεπιστημίου Princeton για τη δράση τής Χαμάς
και της παλαιστινιακής Τζιχάντ από τα τέλη της δεκαετίας του ’80 ώς σήμερα
έδειξε ότι μόνο το 13% των μελών αυτών των οργανώσεων προέρχονταν από φτωχό
περιβάλλον – έναντι του 32% στο γενικό πληθυσμό της Παλαιστίνης – και πως πάνω
από τους μισούς καμικάζι είχαν ανώτερη εκπαίδευση, κάτι που επιτυγχάνει μόλις
το 15% του γενικού πληθυσμού!

Άλλη έρευνα έδειξε ότι οι στρατευμένοι τής Χεζμπολάχ που αυτοκτόνησαν σε
επιθέσεις της δεκαετίας του ’80 και του ’90 είχαν λιγότερες πιθανότητες να
βρεθούν κάτω από τα όρια της φτώχειας ή να μείνουν εκτός εκπαίδευσης σε σχέση
με άλλους συνομηλίκους τους.

Ψυχολόγοι από το Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ μελέτησαν το παρελθόν και τις
συνθήκες ζωής καθενός από τους καμικάζι της Μέσης Ανατολής και διαπίστωσαν ότι
– εκτός από μεμονωμένες εξαιρέσεις – δεν είχαν κανέναν από τους παράγοντες που
συνήθως σχετίζονται με τις αυτοκτονικές τάσεις, όπως διαταραχές της διάθεσης,
ψυχικές παθήσεις, χρήση ουσιών ή ιστορικό απόπειρας αυτοκτονίας.

H θρησκεία. Στην περίπτωση του θρησκευτικού φανατισμού (κυρίως για τις
ισλαμικές οργανώσεις που χρησιμοποιούν τη θρησκευτική προπαγάνδα) τα πράγματα
φαίνονται πιο περίπλοκα. Δεν είναι όμως. Σύμφωνα με επιστήμονες του
Πανεπιστημίου του Σικάγου, οι οποίοι δημιούργησαν μια βάση δεδομένων με τις
188 επιθέσεις αυτοκτονίας από το 1980 ώς το 2001, δεν υπάρχει άμεση σύνδεση
των επιθέσεων με τον θρησκευτικό φονταμενταλισμό.

Ο επικεφαλής της μελέτης Ρόμπερτ Πέιπ επισημαίνει ότι η οργάνωση των Τίγρεων
Ταμίλ στη Σρι Λάνκα που θεωρείται η «μητέρα» των καμικάζι, είναι μαρξιστική –
λενινιστική.

Άλλη καταγραφή διαπιστώνει ότι σε 22 από τις 31 επιθέσεις που έγιναν στον
Λίβανο το διάστημα 1983 – 1986, πρωταγωνιστές ήταν μέλη εξω-θρησκευτικών
οργανώσεων. Χαρακτηριστικό είναι και το παράδειγμα της 19χρονης Λούλα Αμπούντ,
που αυτοκτόνησε σε μια από τις πρώτες επιθέσεις κατά Ισραηλινών δυνάμεων στη
Μέση Ανατολή: προερχόταν από χριστιανική οικογένεια της μεσαίας τάξης…

Το βλέπουν ως απόλυτη θυσία με κοινό όφελος

Ο 18χρονος Παλαιστίνιος Αχμέντ Χατίμπ ανατινάχθηκε πέρυσι τον Απρίλιο στη Δυτική Όχθη

Τι είναι λοιπόν αυτό που οδηγεί κάποιον στο να δώσει τέλος στη ζωή του,
σκοτώνοντας ταυτόχρονα κι άλλους ανθρώπους;

Το «κλειδί», σύμφωνα με τους επιστήμονες, βρίσκεται στις ίδιες τις οργανώσεις
όπου ανήκουν οι καμικάζι. Είναι θέμα στρατηγικής των οργανώσεων να επιλέξουν
τις επιθέσεις αυτοκτονίας και στη συνέχεια να στρατολογήσουν τους υποψήφιους
μάρτυρες. Πρώτο βήμα είναι να κερδίσουν την αποδοχή του κόσμου για μια τέτοια
τακτική, παρουσιάζοντάς την σαν την απόλυτη θυσία με στόχο το κοινό όφελος. H
αντίληψη αυτή υιοθετείται πολύ γρήγορα, ιδιαίτερα σε κοινωνίες καταπιεσμένες
από το καθεστώς ή αποκλεισμένες. Στη Γάζα και στη Βόρεια Σρι Λάνκα ο κόσμος
εξυμνεί τους καμικάζι και τα κατορθώματά τους συζητούνται μέχρι και στις αυλές
των σχολείων. Οι οργανώσεις φροντίζουν να διασφαλίσουν τη συμμετοχή των μελών
τους στις αυτοκτονικές επιθέσεις, με την κατάλληλη εκπαίδευση. Σχεδόν πάντα
τους οργανώνουν σε μικρές ομάδες (ακαδημίες, όπως ονομάζονταν στην περίπτωση
των Ταμίλ) και τους εκπαιδεύουν για μήνες ή και χρόνια προκειμένου να τους
προετοιμάσουν για μάρτυρες.

Στην περίπτωση της Αλ Κάιντα και της Χαμάς, μεγάλο μέρος αυτής της εκπαίδευσης
έχει να κάνει με τη θρησκεία. Επικεντρώνονται στον Παράδεισο, στη συνάντηση με
τον προφήτη Μωάμεθ και στην απομάκρυνση των Ισραηλινών από το ιερό έδαφος του
Ισλάμ, δηλαδή την Παλαιστίνη. Συχνά η απόφαση κάποιου μέλους να γίνει μάρτυρας
βιντεοσκοπείται ή τηρείται γραπτή δήλωση, σαν μέσο πίεσης για να μην μπορεί
κάποιος να ανακαλέσει. Και όπως υποστηρίζουν πολλοί ψυχολόγοι, η αίσθηση του
καθήκοντος και της δέσμευσης απέναντι στους υπόλοιπους αποδεικνύεται τόσο
ισχυρή, ώστε να θεωρείται ο βασικότερος λόγος για τον οποίο ένας άνθρωπος
πείθεται να κάνει επίθεση αυτοκτονίας!