Yπηρέτες του λαού ή συμφερόντων;

Έπειτα από περίπου δέκα χρόνια απουσίας από τα βουλευτικά έδρανα, βρέθηκα
ξαφνικά σε μια πραγματικότητα μεταλλαγμένη, πολιτικά προβληματική και ηθικά
απαράδεκτη. Είναι αλήθεια, πως κάτω από την προεδρία του Απόστολου Κακλαμάνη
έγιναν σημαντικότατα βήματα προς την κατεύθυνση της αναβάθμισης των
κοινοβουλευτικών υποδομών, για την ενίσχυση και τη διευκόλυνση του έργου των
βουλευτών. Πλην όμως, αυτό το ίδιο το έργο των βουλευτών έχει σημαντικά
περιθωριοποιηθεί. Και η Βουλή έχει κάνει σημαντικά βήματα προς την κατεύθυνση
της εξυπηρέτησης των σκοπιμοτήτων που βολεύουν τα κόμματα. Ενώ έχει ουσιαστικά
περιορίσει τις δυνατότητες των βουλευτών για αυτόνομη πολιτική δράση. Τι
νόημα, λοιπόν, έχουν οι σημαντικές υποδομές που υπάρχουν για τη διευκόλυνση
του έργου των βουλευτών, όταν αυτό το ίδιο το έργο περιθωριοποιείται και
υποβαθμίζεται;

Είναι δεδομένο πλέον, πως η νομοθετική έχει ενταχθεί στα γρανάζια ισχύος που
κινεί η εκτελεστική εξουσία. Οι υπουργοί δικαιούνται να μην απαντούν σε
ερωτήσεις βουλευτών, στις επίκαιρες ερωτήσεις οι υπουργοί, έχοντας τον
τελευταίο λόγο, μπορούν άκοπα – αναφερόμενοι σε ό,τι επιθυμούν – να κερδίζουν
τις εντυπώσεις, στα νομοσχέδια η Ολομέλεια περιορίζεται σε μηχανιστική
επεξεργασία του περιεχομένου των νόμων, ενώ στις πολυάριθμες πλέον επιτροπές,
από τα πράγματα η συμμετοχή των βουλευτών είναι περιορισμένη και, μέσω των
κομμάτων, επιλεκτική. Έχουν μεν διευρυνθεί τα αντικείμενα συζήτησης που μπορεί
να πραγματοποιηθούν στις επιτροπές, αλλά λόγω της εφαρμογής του κανονισμού των
κανονικών συζητήσεων (κάθε βουλευτής παίρνει τον λόγο κατόπιν αρχικής εγγραφής
και δεν δύναται να απαντήσει επανερχόμενος στα σχόλια του παρευρισκομένου στην
Επιτροπή δημόσιου λειτουργού η άλλου προσώπου), από τα πράγματα οι σχετικές
διαβουλεύσεις είναι ρηχές και δεν φθάνουν στο βάθος κάποιων ζητημάτων. Το
πλέον εξωφρενικό όμως σημείο είναι οι σχετικές διατάξεις για το ασυμβίβαστο
της βουλευτικής ιδιότητας με την οποιαδήποτε επαγγελματική απασχόληση. Δύο
υπήρξαν, ουσιαστικά, οι αιτιολογικές βάσεις για την προώθηση αυτής της
ρύθμισης. H μία είχε να κάνει με την ουσία και το κύρος του βουλευτικού
αξιώματος. Πράγματι, δεν θα ήταν λογικό να μετέχει κάποιος στη Βουλή και
επαγγελματικά να σταδιοδρομεί σε τομείς (λ.χ. δικαστήρια επαρχιακά ή κεντρικά,
κρατικά νοσοκομεία, στέλεχος επιχειρήσεων που έχουν δουλειές με το Δημόσιο),
τους οποίους θα μπορούσε να επηρεάσει ως μέλος της νομοθετικής εξουσίας
(κάνοντας ερωτήσεις ή επερωτήσεις, χρησιμοποιώντας την ψήφο του σε νομοσχέδια,
παρεμβαίνοντας στη διοίκηση κ.α.). Με ποια λογική όμως, η κάθε δραστηριότητα
(λ.χ. οικοδόμηση ή σχέδια ιδιωτικών κατοικιών, απασχόληση σε εταιρείες που δεν
έχουν την παραμικρή σχέση με το Δημόσιο, αρθρογραφία σε έντυπα ή παρουσίαση
εκπομπών σε ραδιόφωνο και τηλεόραση, διδασκαλία στο Πανεπιστήμιο κ.α.)
απαγορεύεται και ο βουλευτής περιορίζεται στα ασφυκτικά όρια δράσης του
Κοινοβουλίου;

Ακόμα πιο ακραία φαντάζει και η απαγόρευση της όποιας επαγγελματικής δράσης
στο εξωτερικό. Σε ποιον βαθμό, για να πάρω μερικά προσωπικά παραδείγματα,
έρχεται σε σύγκρουση με τη βουλευτική ιδιότητα η αρθρογραφία σε έντυπα του
εξωτερικού και η ανάλυση και προσφορά υπηρεσιών για ζητήματα διοικητικών
μεταρρυθμίσεων σε χώρες όπως η Ρωσική Ομοσπονδία, το Κιργιστάν και το
Καζακστάν, καθώς και για προβλήματα ανάληψης πολιτικού ρίσκου σε διεθνείς
εταιρείες για δουλειές σε χώρες της Κεντρικής και της Νότιας Ασίας; Πέραν των
ειδικών γνώσεων που κάποιος, μέσω τέτοιων απασχολήσεων, συσσωρεύει, επεκτείνει
και τις διεθνείς του γνωριμίες και επαφές. Κάτι που σίγουρα μόνο κακό δεν
κάνει στη χώρα, τα συμφέροντα της οποίας είναι επιφορτισμένος να υπηρετεί.
Υπάρχει όμως και μια δεύτερη επιχειρηματολογία. Το κοινοβουλευτικό έργο,
υποστηρίζεται, δεν μπορεί παρά να είναι αποκλειστικό. Διότι απαιτεί όλο τον
χρόνο που μπορεί να διαθέσει ένας βουλευτής. Πέραν, βέβαια, από το γεγονός πως
ο σχετικός χρόνος που απαιτείται – από την μέχρι τώρα καινούργια μου εμπειρία
– δεν είναι τόσο μεγάλος, στην περίπτωση που εκτιμάται πως οφείλει να είναι
περίπου αποκλειστικός (full time), τότε αντίστοιχα θα πρέπει και να
πληρώνεται. Από την ώρα που η βουλευτική δραστηριότητα θεωρείται ασυμβίβαστη
με κάθε άλλη επαγγελματική σχέση, είναι αυτονόητο πως μόνο άνθρωποι φτασμένοι
σε κάποιους τομείς κοινωνικής δράσης θα μπορούν να αναμειγνύονται με τα κοινά.
Τότε όμως θα πρέπει να αμείβονται περίπου ανάλογα με αυτά που κέρδιζαν στη
διάρκεια της εκτός πολιτικής ζωής τους. Σε κάθε αντίθετη περίπτωση, τα μέλη
του Κοινοβουλίου, υποχρεωτικά, σταδιακά θα μεταμορφωθούν σε φερέφωνα
εξωπολιτικών οικονομικών παραγόντων. Άδηλοι πόροι θα διευκολύνουν οικονομικά
την καθημερινή τους ζωή με αντάλλαγμα τη στήριξη από μέρους τους κάποιων
συγκεκριμένων συμφερόντων. Ο βουλευτής από υπηρέτης του λαού θα μετατραπεί
σταδιακά σε υπάλληλο εξωθεσμικών συμφερόντων. Και η απαξίωση της πολιτικής στα
μάτια της κοινής γνώμης θα γίνει απόλυτη.