AΦIEPΩMA Ορειβάτες, οδηγοί και αχθοφόροι στη Στέγη του Kόσμου

Από τους περίπου 70.000 Σέρπα που ζουν στο Βορειοανατολικό Νεπάλ, οι 10.000 βρίσκονται ακόμα στην περιοχή Σολού Κουμπού (φωτογραφία), ιδιαίτερα απομονωμένοι σε μεγάλο υψόμετρο

H κατάκτηση της κορυφής του Έβερεστ υπήρξε το ανεκπλήρωτο όνειρο αρκετών
Δυτικών εξερευνητών, ώσπου στις 29 Μαΐου του 1953 ένας ορεσίβιος Σέρπα, ο
Τεντζίνγκ Νοργκάι, και ο Νεοζηλανδός Έντμουντ Χίλαρι πραγματοποίησαν αυτό που
μέχρι τότε φαινόταν ακατόρθωτο. Για τους Σέρπα, τους νομάδες των Ιμαλαΐων,
αυτός ο άθλος ήταν ίσως και το τέλος μιας ολόκληρης εποχής, το τέλος του
πολιτισμού της αθωότητας. Σήμερα, από τους περίπου 70.000 Σέρπα που ζουν στο
Βορειοανατολικό Νεπάλ, οι 10.000 βρίσκονται ακόμα στην περιοχή Σολού Κουμπού,
ιδιαίτερα απομονωμένοι σε υψηλό υψόμετρο. Το όνομά τους σημαίνει «Ο λαός που
ζει στα ανατολικά», ενώ η γλώσσα τους έχει θιβετιανές ρίζες και
χρησιμοποιείται μέχρι σήμερα παράλληλα με τη Νεπαλί, την επίσημη γλώσσα του
Νεπάλ. Σύμφωνα με την παράδοση των Σέρπα, τα επιβλητικά βουνά που τους
περιστοιχίζουν ήταν κατοικίες των θεών και όφειλαν να τα σέβονται χωρίς να
επιβάλουν την παρουσία τους σε αυτά. Έτσι, για πολλές γενιές, δεν επιχείρησαν
να σκαρφαλώσουν σε αυτά, μέχρις ότου οι πρώτοι αναρριχητές τούς προσέφεραν
οικονομικά οφέλη και ανταλλάγματα.

Πολλά άλλαξαν από την πρώτη ανάβαση στην – κατά τους Θιβετιανούς – «κατοικία
των θεών», αφού τα τελευταία 50 χρόνια περίπου 1.200 ορειβάτες κατάφεραν να
ανέβουν στη Στέγη του Κόσμου, ενώ άλλοι 175 πέθαναν στην πορεία. Ο ορειβατικός
τουρισμός προσελκύει σχεδόν 20.000 αλπινιστές ετησίως, αποφέρει 160
εκατομμύρια δολάρια στο Θιβέτ, απασχολεί 200.000 ανθρώπους, ενώ προσελκύει
τολμηρούς, αλλά και πλούσιους (η ανάβαση μπορεί να κοστίσει μέχρι και 65.000
δολάρια) τουρίστες από όλον τον κόσμο. Κατά τη διάρκεια της ορειβατικής σεζόν,
ένας έμπειρος Σέρπα οδηγός μπορεί να κερδίσει έως και 2.000 δολάρια, περίπου
οκτώ φορές το μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα του Νεπάλ, ενώ για κάθε επταμελή
ομάδα ορειβατών η κυβέρνηση του Νεπάλ εισπράττει για δικαιώματα 70.000
δολάρια. Δεκάδες ορειβατικές αποστολές οργανώνονται κάθε χρόνο, ενώ όλα
γίνονται με πολύ μεγαλύτερη άνεση από ό,τι παλιά, με χρήση πλήρους τεχνικού
εξοπλισμού, κινητά τηλέφωνα και τουλάχιστον δύο Σέρπα για οδηγούς.

Ο Ανγκ Φούρμπα ήταν αχθοφόρος των Χίλαρι και Τεντζίγκ όταν κατέκτησαν την κορυφή του Έβερεστ. Κρατάει φωτογραφία του γιου του, οδηγού που σκοτώθηκε σε μια από τις αναβάσεις του

Οι Σέρπα ανακάλυψαν στον αλπινισμό μια πρωτοφανή πηγή πλούτου για τα εγχώρια
δεδομένα και σύντομα χτίστηκε μια τοπική «βιομηχανία» αναρριχητών και
τουριστικών οδηγών. Εξ ου και οι λέ

ξεις «Σέρπα» και «οδηγός αναρρίχησης» έχουν γίνει σχεδόν ταυτόσημες, με
πολλούς αναρριχητές να ρωτούν τους οδηγούς τους: «Πόσα χρόνια κάνεις τον
Σέρπα;». Σήμερα οι Σέρπα συμμετέχουν ενεργά στην τουριστική βιομηχανία όχι
μόνο ως οδηγοί, αλλά και ως ιδιοκτήτες τουριστικών γραφείων και ξενώνων.

Όμως η πολυκοσμία και η εμπορευματοποίηση της άλλοτε έρημης κορυφής οδήγησαν
στην έντονη περιβαλλοντική υποβάθμισή της. Πολλοί ορειβάτες, κουρασμένοι κατά
την επιστροφή τους, παρατούν στις πλαγιές και τα μονοπάτια σκάλες,
χρησιμοποιημένα σχοινιά, σκισμένες σκηνές, κονσερβοκούτια, μπαταρίες, φιλμ,
μέχρι και άδειες φιάλες οξυγόνου. Αν και κάθε χρόνο διοργανώνονται αποστολές
καθαρισμού, αποδεικνύονται ανεπαρκείς για τον ολοένα αυξανόμενο αριθμό
επισκεπτών και απορριμμάτων. Το άλλοτε ειδυλλιακό ορεινό τοπίο μεταμορφώνεται
σε σκουπιδότοπο που δυστυχώς είναι δύσκολο, αν όχι ακατόρθωτο, να καθαρίσει
λόγω της δύσκολης πρόσβασης στα απορρίμματα. Στα οικολογικά προβλήματα ήρθαν
να προστεθούν και οι εμφύλιες διαμάχες, αφού οι φτωχοί και μη ωφελούμενοι από
τον τουρισμό αγρότες και κτηνοτρόφοι του Δυτικού Νεπάλ επαναστάτησαν και πήραν
τα όπλα. Αυτό όμως είχε επιπτώσεις στον τουρισμό.

H επιστροφή του Χίλαρι

Ο Έντμουντ Χίλαρι με τον Πρωθυπουργό του Νεπάλ, τον Μάιο του 2003. Ο Χίλαρι επέστρεψε πολλές φορές στην περιοχή του Έβερεστ και ανέπτυξε μία ιδιαίτερη σχέση με τον «λαό του»

H αύξουσα περιβαλλοντική πίεση στην περιοχή και τα κοινωνικά προβλήματα των
Σέρπα οδήγησαν τον 83 χρόνων σήμερα Χίλαρι, ο οποίος εν τω μεταξύ έγινε Σερ,
να αναλάβει δράση. Επέστρεψε πολλές φορές στην περιοχή του Έβερεστ και
ανέπτυξε μία ιδιαίτερη σχέση με τον «λαό του». Πέρασε πολύ καιρό
φιλοξενούμενος σε σπίτια των Σέρπα, θαύμασε το κουράγιο και τη δύναμή τους και
συζήτησε μαζί τους για τις βασικές τους ανάγκες. Ο Σερ Χίλαρι και η γυναίκα
του ταξίδευσαν ανά τον κόσμο και συγκέντρωσαν πόρους για την κατασκευή
σχολείων, νοσοκομείων και έργων υποδομής. Πρωτοστάτησαν επίσης στην
αναπαλαίωση βουδιστικών μοναστηριών, το χτίσιμο πολιτιστικών κέντρων και την
αναβάθμιση του Εθνικού Δρυμού Σαγκαρμαθά.

Στο λυκόφως της ζωής του πλέον ο διάσημος ορειβάτης δηλώνει ότι το
σημαντικότερο επίτευγμά του ήταν η συνεισφορά του στο χτίσιμο και τη διατήρηση
σχολείων και μοναστηριών στα Ιμαλάια και όχι οι ριψοκίνδυνες περιπλανήσεις του
στους πόλους της Γης και στην κορυφή του Έβερεστ.