H Mετεωρολογία θα σώζει τους φτωχούς

Την περυσινή χρονιά εκδηλώθηκαν σε διάφορα σημεία του πλανήτη περισσότερες
από 700 μεγάλες πλημμύρες, καταιγίδες και άλλες φυσικές καταστροφές, οι οποίες
στοίχισαν τη ζωή 75.000 ανθρώπων. Σχεδόν το 98% των ανθρώπων που χάθηκαν,
ζούσε σε αναπτυσσόμενες χώρες. H οικονομική ζημιά από τις καταστροφές
εκτιμήθηκε στα 65 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά αξιωματούχοι του Παγκόσμιου
Μετεωρολογικού Οργανισμού λένε ότι στο μέλλον οι επιστημονικές μας γνώσεις θα
μας επιτρέψουν να μειώσουμε αυτόν τον θλιβερό απολογισμό, στο μισό.

Καθώς το έτος 1999 πλησίαζε στο τέλος του, δυνατή βροχή που διήρκεσε δύο
εβδομάδες σφυροκόπησε τα βουνά Αβίλα στη Βόρεια Βενεζουέλα. Το έδαφος είχε
τόσο πολύ μουλιάσει, ώστε τεράστιοι όγκοι λάσπης και πετρωμάτων κατρακύλησαν
από τα βουνά και ισοπέδωσαν στο πέρασμά τους πόλεις, φράγματα και γέφυρες.
Πέθαναν χιλιάδες άνθρωποι.

H συγκεκριμένη φυσική καταστροφή ήταν από τις φονικότερες των τελευταίων
χρόνων, αλλά δεν ήταν η μοναδική. Μπροστά σ’ αυτήν την κατάσταση, ο Παγκόσμιος
Μετεωρολογικός Οργανισμός που έχει συσταθεί από τα Ηνωμένα Έθνη – έχοντας ως
μέλη του 187 χώρες – έχει ξεκινήσει τον τελευταίο καιρό μια μεγάλη προσπάθεια
να βελτιστοποιήσει τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης για επικίνδυνα καιρικά
φαινόμενα και παράλληλα να εγκαταστήσει Μετεωρολογικές Υπηρεσίες σε φτωχά
κράτη.

Πρόγνωση – σωτηρία. Ο Μισέλ Ζαρό, που ανέλαβε τα καθήκοντα του γενικού
γραμματέα του Οργανισμού που εδρεύει στη Γενεύη, τονίζει ότι η πρόοδος που
έχει γίνει στη διαδικασία πρόγνωσης του καιρού μάς επιτρέπει να ενημερωνόμαστε
άμεσα για τις επερχόμενες φυσικές καταστροφές και, επιπλέον, να έχουμε τον
απαραίτητο χρόνο στη διάθεσή μας για να εκκενώνουμε κάποια περιοχή.

«H πρόγνωση πέντε ημερών που κάνουμε σήμερα είναι τόσο αξιόπιστη, όσο η
πρόγνωση δύο ημερών που γινόταν πριν από 20 χρόνια», λέει ο M. Ζαρό. «Και
μπορεί να γίνει για κάθε περιοχή του κόσμου άμεσα».

Ένα τέτοιο προγνωστικό μοντέλο χρησιμοποίησε για παράδειγμα η Κίνα, όταν τα
παράλιά της επλήγησαν το 1997 από το τυφώνα Γουίνι, λέει η Γκάο Λάνινγκ από
την Κινεζική Μετεωρολογική Υπηρεσία. H πρόγνωση του επικίνδυνου καιρικού
φαινόμενου και η ανάλυση των πληροφοριών για την ταχύτητα, τη διεύθυνση και
την έκταση του τυφώνα, επέτρεψε στην κυβέρνηση της χώρας να ειδοποιήσει
έγκαιρα όλα τα αλιευτικά σκάφη να επιστρέψουν στα λιμάνια, να απομακρύνει 1,4
εκατομμύριο ανθρώπους από επικίνδυνες περιοχές, καθώς και να στείλει συνεργεία
που θα απομάκρυναν από τους δρόμους επικίνδυνα υλικά.

Οι άνθρωποι που σκοτώθηκαν από τον τυφώνα ήταν 239. H Λάνινγκ όμως υποστήριξε
σε μια εργασία της με θέμα τις καιρικές καταστροφές, ότι αν δεν λαμβάνονταν τα
μέτρα θα πέθαιναν χιλιάδες άνθρωποι.

Χάσμα με φτωχούς. Όμως, ακόμη και αν οι μέθοδοι για την πρόγνωση του
καιρού έχουν ιδιαίτερα βελτιωθεί, ο M. Ζαρό λέει πως υπάρχει ένα ανησυχητικό
χάσμα ανάμεσα στις υπηρεσίες πρόγνωσης καιρού των προηγμένων και
αναπτυσσόμενων χωρών. Τα φτωχότερα κράτη συχνά δεν διαθέτουν τα μέσα που θα
τους επιτρέψουν να αξιοποιήσουν τις μετεωρολογικές πληροφορίες για να
αμβλύνουν τις συνέπειες των φυσικών καταστροφών και να μετριάσουν τις απώλειες
στην τροφή και τα αποθέματα νερού.

Το κόστος των φυσικών καταστροφών στα αναπτυσσόμενα κράτη έχει κινήσει το
ενδιαφέρον της Παγκόσμιας Τράπεζας. Τέτοια φαινόμενα μπορούν να γονατίσουν την
οικονομία μιας χώρας. Οι πλημμύρες του 1999 στη Βενεζουέλα προκάλεσαν ζημιές
3,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων, ενώ η Ονδούρα απώλεσε το 41% του ακαθάριστου
εθνικού προϊόντος της, όταν χτυπήθηκε το 1998 από τον τυφώνα Μιτς. «Δεν
μπορούμε να πούμε ότι επειδή αυτές οι καταστροφές προκλήθηκαν από θεομηνίες,
εμείς είμαστε ανίσχυροι να κάνουμε το παραμικρό», λέει η Μάργκαρετ Άρνολντ,
αρμόδιο στέλεχος της Τράπεζας. «Αντιθέτως, υπάρχουν πολλά που μπορούμε να
κάνουμε».

Έχουν μάθει… Ο M. Ζερό τονίζει ότι πρέπει να αναληφθεί επειγόντως
δράση. «Πρέπει να βγούμε από το κλουβί μας και να κοιτάξουμε τα πράγματα από
μια ευρεία σκοπιά, ώστε να βοηθήσουμε αυτές τις χώρες». Τα αναπτυγμένα
οικονομικά κράτη έχουν εγκολπώσει στα σχέδια εκτάκτου ανάγκης τις έγκαιρες
μετεωρολογικές προβλέψεις, «και για τον λόγο αυτό δεν αντιμετωπίζουμε
δυσάρεστες καταστάσεις, όπως συμβαίνει με άλλες χώρες σαν το Μπανγκλαντές,
όπου μια θεομηνία μπορεί να σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους», σύμφωνα με τον
Ρόναλντ Ντ. ΜακΦέρσον, εκτελεστικό διευθυντή της Αμερικανικής Μετεωρολογικής
Εταιρείας.

Ο Γουίλιαμ Χουκ, που είναι διευθυντής του προγράμματος ατμοσφαιρικής πολιτικής
της Εταιρείας, λέει ότι ένας από τους λόγους που στις ΗΠΑ καταγράφεται σχετικά
μικρή απώλεια ανθρώπινων ζωών σε περιπτώσεις θεομηνίας, είναι «ότι έχουμε
μάθει να αντιμετωπίζουμε τέτοια φαινόμενα». «Έχουμε σχεδόν τις ίδιες σε αριθμό
θύελλες με την Κίνα. Τις ίδιες χειμερινές καταιγίδες με τη Ρωσία και την
Ευρώπη καθώς και σφοδρούς ανεμοστρόβιλους».

Πρόσβαση όλων στα δεδομένα των δορυφόρων

H πρόγνωση μπορεί να σώσει χιλιάδες ζωές

Ο Παγκόσμιος Μετεωρολογικός Οργανισμός έχει ξεκινήσει μια προσπάθεια με
χρονικό ορίζοντα 15ετίας, για να ενδυναμώσει τις μετεωρολογικές υπηρεσίες των
αναπτυσσόμενων χωρών και να βελτιώσει τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και
ετοιμότητας απέναντι σε επικίνδυνα καιρικά φαινόμενα.

Πρωταρχικός στόχος είναι να παγιωθεί η πρόσβαση όλων των χωρών στα δορυφορικά
δεδομένα που συλλέγονται καθημερινά για την παρατήρηση των ακραίων καιρικών
φαινομένων. Παράλληλα, ο Οργανισμός σκοπεύει να παράσχει την τεχνογνωσία, ώστε
οι μετεωρολογικές υπηρεσίες να ενσωματώσουν αυτές τις πληροφορίες στα σχέδια
εκτάκτου ανάγκης που καταρτίζουν.

Ο M. Ζερό έχει εντάξει στη προσπάθεια αυτή την εκπαίδευση των στελεχών που
εργάζονται στις μετεωρολογικές υπηρεσίες, καθώς και την ενημέρωση της κοινής
γνώμης για την ετοιμότητα απέναντι στις φυσικές καταστροφές.

«Κάθε έθνος θα μπορούσε να ωφεληθεί από την πιο συστηματική μελέτη και
παρατήρηση των καιρικών φαινομένων. Ο κόσμος χρειάζεται να ξέρει περισσότερα
για το “πώς” και “γιατί” συμβαίνουν οι φυσικές καταστροφές και σε ορισμένες
περιπτώσεις να μην επιδεικνύει μοιρολατρική στάση απέναντι σε τέτοια περιστατικά».

Επιμέλεια: Στέφανος Κρίκκης, Εύη Ελευθεριάδου