EΛENH ΧATZHAPΓΥPH «Δεν “έφαγα” ρόλους άλλων, δεν ζήλεψα…»

«H κάθε πρεμιέρα στην Επίδαυρο μου προκαλούσε διάθεση φυγής. Να μη βγω… Ήταν μια μεγάλη δοκιμασία. Αλλά όταν τελείωνε ένιωθα λύτρωση. Σαν να είχα πάει σε μια εκκλησία, είχα μείνει μόνη και είχα προσευχηθεί…» λέει η Ελένη Χατζηαργύρη

Το «ντρέπομαι» είναι το προσφιλές της ρήμα. Το «ερωτεύομαι» ήταν το προσφιλές
ρήμα των ανδρών που συναντούσαν την Ελένη Χατζηαργύρη.

Το «ντρέπομαι» δεν είναι σεμνοτυφία και θεατρινισμός. Το εννοεί. Από την πρώτη
στιγμή, που κοριτσάκι δεκαεπτάχρονο, με τα σοσόνια ακόμη στα πόδια, όταν την
φώναζαν ακόμα Λέλα, την πήρε από το χέρι η Νιονιώ η Σκουλούδη, η γυναίκα του
συγγραφέα Μανώλη Σκουλούδη, και την πήγε, μεσούσης της Κατοχής, το ’42, για
«να έχει κάτι να κάνει» επειδή τότε τα σχολεία υπολειτουργούσαν, στην παρέα
του Κάρολου Κουν που σε ένα δωμάτιο του Ελληνικού Ωδείου, γεμάτο καπνούς από
τα τσιγάρα, στην Φειδίου, ετοίμαζε – κάτι σαν δραματική σχολή – μια μεγάλη
ανατροπή: το «Θέατρο Τέχνης». Χωρίς ποτέ η Λέλα να έχει σκεφτεί το
ηθοποιηλίκι.

Τους έβλεπε από το παράθυρο και ντρεπόταν να μπει. Μπήκε μόνον όταν γύρισε η
κ. Σκουλούδη και την έβαλε μέσα. Οι άλλοι έλεγαν ότι έκαναν δυο-τρεις μέρες να
δουν το πρόσωπό της γιατί ώς τότε είχε κατεβασμένο το κεφάλι και ριγμένα τα
μαλλιά. Επειδή ντρεπόταν. Έτσι κατεβασμένο είχε το κεφάλι και το βράδυ της
Δευτέρας, εξήντα δύο χρόνια μετά, στην επίσημη τελετή της αναγόρευσής της σε
επίτιμη διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Αθηνών με πρωτοβουλία του Τμήματος
Θεατρικών Σπουδών, όταν μιλούσαν προς τιμήν της ο Γιώργος Μπαμπινιώτης, ο
Βάλτερ Πούχνερ και ο Σπύρος Ευαγγελάτος. Επειδή – και πάλι – ντρεπόταν.

«Μου άρεσε πολύ όμως», μου λέει. «Με έχει παρασημοφορήσει και ο
Πρόεδρος της Δημοκρατίας που είναι πάρα πολύ σπουδαίος άνθρωπος. Αλλά τώρα
ήταν αλλιώς. Ίσως επειδή τιμήθηκε στο πρόσωπό μου περισσότερο ο Ηθοποιός. Και
ήταν μια πολύ ζεστή ατμόσφαιρα. Συγκινήθηκα και συγκινήθηκαν και οι άλλοι».

Καθόμαστε στο λιτό διαμέρισμά της, στην Αριστοδήμου, όπου μένει μόνη με τον
πανέμορφο, λευκό γάτο της, τον Νουνού. Έχει χάσει εδώ και είκοσι δύο χρόνια το
δεύτερο σύζυγό της, τον Νίκο Λίβα, ο γιος της από τον πρώτο της γάμο με το
συγγραφέα Κώστα Χατζηαργύρη μένει μόνος του και η εγγονή της η Σάννυ, που την
μεγάλωσε, ηθοποιός, ωραίο και ταλαντούχο κορίτσι – στην περίπτωσή της το
τάλαντο πέρασε με τα γονίδια… -, κάνει σπουδές στο Λος Άντζελες.

«Δεν νιώθω καθόλου μοναξιά. Νιώθω ότι μου λείπουν άνθρωποι αλλά όχι ότι είμαι
μόνη μου. Μου αρέσει πολύ που μένω μόνη». Δείχνει να το εννοεί. Την αγαπάει
όλος ο κόσμος. Το κοινό, οι γείτονες, οι μαγαζάτορες απ’ όπου ψωνίζει, οι
συνάδελφοί της, οι μαθητές της – μερικοί την έχουν σαν μάνα -, οι
σκηνοθέτες… Δεν κακοκαρδίζει ποτέ κανέναν. Ευγενής, καλή φίλη και με καλούς
φίλους, με χιούμορ πλούσιο, εντελώς προσωπικό…

Πρωτοπάτησε το σανίδι στο θέατρο «Μουσούρη», όπου εμφανιζόταν ως
«προαπογευματινή Σκηνή» το «Θέατρο Τέχνης», στη δεύτερη παράστασή του, το
«Σουάνεβιτ» του Στρίντμπεργκ, το φθινόπωρο του ’42 και, μετά, στο «Έτσι αν
είναι, αν έτσι νομίζετε» του Πιραντέλο – «κάτι “περάσματα” έκανα, ούτε που
θυμάμαι πια». Τον πρώτο της ρόλο – ρόλο όμως τον θυμάται πολύ καλά: Ρεβέκα
Βεστ στο «Ρόσμερσχολμ» του Ίψεν.

Γεννήθηκε στην Χαλκίδα αλλά από τα έξι βρέθηκε στην Αθήνα. «Αλλάξαμε πολλά
σπίτια. Μέναμε και σε ένα κοντά στην Αλεξάνδρας, κοντά στο γήπεδο, γι’ αυτό
και έγινα Παναθηναϊκός. Θυμάμαι μάλιστα ένα τραγούδι που τραγουδούσαμε για
έναν σπουδαίο ποδοσφαιριστή τότε». Μου τραγουδάει, στη μελωδία του κλασικού
«Ριρίκα»: «Μηγιά…, Μηγιά…, Μηγιάκη…».

Θυμάται πολλά. Την αυλή της Ζωοδόχου Πηγής με τα δωματιάκια όπου έμεναν ο Κουν
και ο Λυκούργος Καλλέργης, τον Γιώργο Σεβαστίκογλου και τον Κουν που την
συνόδευαν ώς το σπίτι τις νύχτες της Κατοχής… «Μου άρεσε και μου αρέσει να
περπατάω στη βροχή. Θυμάμαι τον Κουν που μου χάιδευε στο δρόμο τα βρεμένα
μαλλιά». «Σταχομελιά» ήταν τότε.

Την ερωτεύτηκαν οι… πάντες. Λέγανε για γνωστό πνευματικό άνθρωπο ότι ήταν
τόσο ερωτευμένος που την παρακολουθούσε από τις κουίντες της σκηνής του
Εθνικού και κουτουλούσε στα σταγκόνια… Γελάει που της τα λέω.

Πώς αντιδρούσατε όταν σας ερωτευόντουσαν;

«Εντελώς αδιάφορα. Δεν έδινα σημασία. Γιατί δεν το καταλάβαινα! Ειλικρινά».
Γελάει. «Δεν έκανα τίποτα για να το προκαλέσω. Και ποτέ δεν δενόμουνα στενά,
να ζω στο ίδιο κρεβάτι…».

«Θα ήμουν δυστυχής αν δεν μπορούσα να διδάξω»

Στο θέατρο, αυτά τα εξήντα δύο χρόνια, έπαιξε από αρχαία τραγωδία – στην
Επίδαυρο, από το ’62, με «βάφτισμα» στα βαθιά την Ιώ στον «Προμηθέα δεσμώτη»
του Αλέξη Μινωτή με το Εθνικό – μέχρι επιθεώρηση, από κλασικούς μέχρι
σύγχρονους Έλληνες… Παράλληλα, εδώ και σαράντα ένα χρόνια διδάσκει. Τώρα στη
δραματική σχολή του Εθνικού και στη δραματική του Γιώργου Κιμούλη.

Νομίζω ότι η καριέρα σας κύλησε χωρίς άγχος…

«Όλοι οι ρόλοι μού ερχόντουσαν χωρίς να τους κυνηγώ. Ίσως γι’ αυτό έχω
συμπάθειες πολλές στο θέατρο. Δεν διεκδίκησα ρόλους, δεν “έφαγα” ρόλους άλλων,
δεν ζήλεψα…».

Δεν έχετε κουραστεί;

«Για θέατρο δεν είναι πια τόσο έντονη η διάθεσή μου. Εκτός κι αν είναι κάτι
εξαιρετικό. Αλλά η σχολή μού αρέσει πάρα πολύ. Θα ήμουν δυστυχής αν δεν
μπορούσα να διδάξω. Αγαπάω πολύ τα παιδιά».