Οι βίσονες επιστρέφουν στα λιβάδια

Το 1870, ενώ οι Λευκοί σκότωναν και τους τελευταίους βίσονες που είχαν
απομείνει στις Μεγάλες Κοιλάδες του Καναδά, ένας σοφός της φυλής Ογκλάλα των
Ινδιάνων Σιου έκανε μια προφητεία: «Οι βίσονες θα επιστρέψουν έπειτα από πολύ
καιρό και όλα θα είναι όπως πριν…». Σήμερα, η προφητεία του επιβεβαιώνεται.

«Θέλω τους βίσονές μου δυνατούς, ικανούς να επιστρέψουν στην άγρια φύση υπό
τις καλύτερες συνθήκες. Δεν τους εμβολιάζω, και εάν αρρωστήσουν τους αφήνω
στην τύχη τους», λέει ο Άλεξ Γουάιτ Πλουμ, ένας Ινδιάνος από τη φυλή των Σιου
Λακότα, στη γαλλική εφημερίδα «Λιμπερασιόν». Ατενίζοντας το τρίχωμά τους να
κυματίζει κάτω από το φως του χειμερινού ήλιου, εκμυστηρεύεται το όνειρό του
να δει τα κοπάδια να γεμίζουν και πάλι τα απέραντα λιβάδια.

Κάθε χρόνο ο Γουάιτ σκοτώνει δύο βίσονες για τη φυλή του, που αριθμεί 250
άτομα. Το ζώο σκοτώνεται με τουφέκι «όπως παλιά» αναφέρει ο πενηντάρης Γουάιτ
που στα νιάτα του υπηρέτησε στον αμερικανικό στρατό. Όταν επέστρεψε στην
προστατευόμενη περιοχή του, έφτιαξε γύρω του μια παραδοσιακή οικογενειακή
κοινότητα.

Όσοι δεν σέβονταν τους κανόνες εκδιώχθηκαν: ανάμεσά τους και οι τρεις γιοι
του. Όταν πρόκειται να θανατωθεί ένας βίσονας, ο Γουάιτ επιλέγει τον «πιο
αξιοπρεπή, τον πιο πιστό και τον πιο εγκρατή» νέο της φυλής. Στο «τελετουργικό
της σφαγής» συμμετέχει όλη η φυλή και ο «γιατρός» που ακούει τη «φωνή των
πνευμάτων». Γύρω από τη φωτιά αντηχούν τραγούδια και η πίπα των Ινδιάνων περνά
από χέρι σε χέρι. «Με τον βίσονα ανανεώνουμε τη συμφωνία των προγόνων μας. Τον
θυσιάζουμε, για να συνεχίσουμε να ζούμε».

Ένας βίσονας διασχίζει τον δρόμο που περνά μέσα από το φυσικό πάρκο της Νότιας Ντακότας, αδιαφορώντας για τους μοτοσυκλετιστές

Ιερό ζώο. Οι βίσονες εμφανίστηκαν στη Βόρεια Αμερική την Πλειστόκαινη
Εποχή και ευδοκίμησαν ιδιαίτερα στις Μεγάλες Κοιλάδες όπου περίπου 30
εκατομμύρια ζώα σχημάτισαν τα μεγαλύτερα κοπάδια θηλαστικών στον πλανήτη. Το
ιερό αυτό ζώο των Μεγάλων Κοιλάδων απειλείτο με εξαφάνιση. Το 1870, μόλις
καμιά εκατοστή ζώα είχαν επιζήσει της μεγάλης σφαγής από τους δυτικούς
επιδρομείς. Οι διασωθέντες βίσονες βρήκαν καταφύγιο στο Εθνικό Πάρκο του
Γελοουστόουν. H ιστορία είναι λίγο πολύ γνωστή: σκοτώνοντας τους βίσονες με
τους οποίους τρέφονταν οι Ινδιάνοι, οι Λευκοί απέβλεπαν στα εδάφη όπου
εγκαταστάθηκαν αργότερα εκατομμύρια αγρότες.

Οι Ινδιάνοι του Καναδά έπεσαν θύματα μιας γενοκτονίας: εσφάγησαν,
αποδεκατίστηκαν από επιδημίες, εκτοπίστηκαν από το περιβάλλον τους. Από τη
δεκαετία του 1950 ομοσπονδιακά προγράμματα μετοίκησης προσέφεραν κίνητρα στο
1,2 εκατ. Ινδιάνων που είχαν απομείνει για να εγκαταλείψουν τις εστίες τους
και να εγκατασταθούν στις πόλεις. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του 1990, η
σταδιακή αφομοίωση των Ινδιάνων, η επανασυγκέντρωση των βισόνων που βρίσκονταν
διασκορπισμένοι στα εθνικά πάρκα και η μετατροπή των τεράστιων λιβαδιών σε
γιγάντιες φάρμες Λευκών έμοιαζαν να είναι πλέον πράγματα αμετάκλητα.

Ο «Τρίτος Κόσμος» της Άγριας Δύσης

Ποτέ στην περιοχή του Πάιν Ριτζ δεν υπήρχαν τόσοι βίσονες και Ινδιάνοι

Μέχρι που ξαφνικά τα πράγματα αντιστράφηκαν: σήμερα ο αριθμός των βισόνων στις
Μεγάλες Κοιλάδες ξεπερνά τις 200.000. Μολονότι τα τρία τέταρτα από αυτούς
εκτρέφονται, ο αριθμός αυτός ήταν ασύλληπτος πριν από περίπου δέκα χρόνια,
όταν έφταναν μόλις τις 4.000.

H επιστροφή των βισόνων συνεπάγεται την επιστροφή των Ινδιάνων στις
προστατευόμενες περιοχές τους και την αποχώρηση των λευκών γαιοκτημόνων.
Σύμφωνα με την τελευταία εθνική απογραφή, το 1999, 60% και πλέον των λευκών
κοινοτήτων ερημώθηκαν τα τελευταία χρόνια. H μείωση του πληθυσμού των λευκών
είναι τέτοια που οι Μεγάλες Κοιλάδες στο σύνολό τους δεν αριθμούν πάνω από 2
κατοίκους ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο – πληθυσμική πυκνότητα που θυμίζει
“παραμεθόριες περιοχές” της εποχής της Άγριας Δύσης. Παράλληλα ο αριθμός των
Ινδιάνων αυξάνεται ολοένα και περισσότερο.

Πανάκεια. Από το 1870 ποτέ δεν υπήρξαν τόσοι πολλοί βίσονες και
Ινδιάνοι στις Μεγάλες Κοιλάδες. Τα προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας από τα
οποία εξαρτώνται πολλοί Ινδιάνοι περικόπτονται συνεχώς. Στο Πάιν Ριτζ, την πιο
φτωχή περιοχή των Ηνωμένων Πολιτειών, πάνω από τα τρία τέταρτα του πληθυσμού
είναι άνεργοι και το 46% ζει κάτω από το όριο της φτώχειας. Τα ποσοστά
εγκληματικότητας, παιδικής θνησιμότητας, αυτοκτονιών, φυλάκισης είναι
εντυπωσιακά. Τα ομοσπονδιακά προγράμματα που αποβλέπουν στους Ινδιάνους των
προστατευόμενων περιοχών χρηματοδοτούνται πολύ λιγότερο από τις πραγματικές
ανάγκες κάνοντας έτσι τους Ινδιάνους “πολίτες δεύτερης κατηγορίας”. “Είμαστε
σαν χώρα του Τρίτου Κόσμου, ή μάλλον χειρότερα ακόμη, γιατί μια χώρα του
Τρίτου Κόσμου είναι τουλάχιστον αυτόνομη” αναφέρει ο Λάρι Μποντίν, διευθυντής
του Γραφείου για τις Υποθέσεις των Ινδιάνων στο Πάιν Ριτζ. Το προσδόκιμο ζωής
φτάνει μόλις τα 54 χρόνια, κάτι που οφείλεται στον αλκοολισμό, στη φτώχεια και
κυρίως τα υψηλά ποσοστά διαβήτη στους Ινδιάνους. Από αυτήν την άποψη, ο
βίσονας αποτελεί πανάκεια. Το κρέας του, με ποσοστό λίπους πέντε φορές
μικρότερο από το βοδινό, είναι πλέον ζωτικής σημασίας για την υγεία των
Ινδιάνων, οι οποίοι άλλωστε ποτέ δεν συνήθισαν τις ευρωπαϊκές διατροφικές συνήθειες.

LINKS:

* www.bison.com

* www.liberation.fr/