Οι παράγοντεςπου οδηγούν σε πτώση των βάσεων

Αν το 2000 ήταν η χρονιά απογείωσης των βάσεων, το 2001 και το 2002 ήταν οι
χρονιές της ελεύθερης και κάθετης πτώσης τους.

Στην πτώση των βάσεων την περίοδο 2001-2002 διαδραμάτισε ρόλο, εκτός των
άλλων, και η μείωση της διαφοράς προσαρμογής του προφορικού με τον γραπτό
βαθμό από τις τρεις στις δύο μονάδες, η οποία «ψαλίδισε» ακόμη περισσότερο την
ισχύ των προφορικών βαθμών του σχολείου.

Αντίθετα, το 2003 είχαμε άνοδο των βάσεων από 300 έως 1.500 μόρια κατά μέσο
όρο στη συντριπτική πλειονότητα των Τμημάτων. Για φέτος, όμως, οι προβλέψεις
εκτιμούν και πάλι «κάθοδο» των βάσεων.

H πρώιμη αυτή ανίχνευση του «πώς θα κινηθούν φέτος οι βάσεις» στηρίζεται
ουσιαστικά στην εξέταση τριών βασικών παραγόντων που λειτουργούν ως «πύργος
ελέγχου».

Αναφερόμαστε, βεβαίως, στις συντεταγμένες της διαμόρφωσης των βάσεων, που
είναι:

α. Ο «βαθμός δυσκολίας – ευκολίας» των θεμάτων και οι επιδόσεις των
υποψηφίων σε σχέση – κυρίως – με την προηγούμενη χρονιά.

β. Ο αριθμός των υποψηφίων σε σχέση με τον αριθμό των εισακτέων.

γ. H σχέση ζήτησης – προσφοράς θέσεων, δηλαδή ο αριθμός των υποψηφίων
που εστιάζουν το ενδιαφέρον τους στις «Σχολές κύρους» ή στις «Σχολές
περιορισμένης ζήτησης» και οι προσφερόμενες θέσεις στις παραπάνω Σχολές.

Οι δύο πρώτοι παράγοντες προδιαγράφουν, κυρίως, το «πατρόν» των γενικών βάσεων
εισαγωγής στα πέντε Επιστημονικά Πεδία, ενώ ο άλλος παράγοντας (γ) κυρίως
«ξεναγεί» τους υποψηφίους στις «πίστες» των βάσεων κάθε Τμήματος AEI ή TEI στα
όρια των Επιστημονικών Πεδίων.

Οι πρώτες προτιμήσεις. Πάντως, η μελέτη της ροής των προτιμήσεων των
υποψηφίων καταδεικνύει ότι οι οι περιζήτητες Σχολές θα σταθούν και πάλι στο
ύψος τους. Μια αναδρομή σε όλη την περίοδο των εξετάσεων του Ενιαίου Λυκείου
επισημαίνει με σαφήνεια μια συνεχή αύξηση των υποψηφίων που επιλέγουν το 1ο
Επιστημονικό Πεδίο, το οποίο το 2003 συγκέντρωσε 25,5 χιλιάδες πρώτες
προτιμήσεις σε σύνολο 86,5 χιλιάδων. Το 2ο Επιστημονικό Πεδίο συγκεντρώνει την
ίδια περίοδο (2000-2003) 10-11 χιλιάδες πρώτες προτιμήσεις, ενώ το 3ο
Επιστημονικό Πεδίο είναι σταθεροποιημένο στις 8,5-9,5 χιλιάδες. Το 4ο
Επιστημονικό Πεδίο παρουσιάζει σημαντική αύξηση από το 2000 έως το 2003 (από
15 χιλιάδες έφτασε τις 21 χιλιάδες), ενώ στο 5ο Επιστημονικό Πεδίο, το οποίο
παρουσίαζε συνεχή αύξηση των πρώτων προτιμήσεων από το 2000 έως το 2002,
έχουμε πτώση το 2003. Παράλληλα οφείλουμε να τονίσουμε την ποσοστιαία αύξηση
των πρώτων προτιμήσεων στα TEI (από περίπου 10% το 2000 έφτασαν το 30% το
2003) και την αντίστοιχη μείωση των πρώτων προτιμήσεων στα AEI.

Διαφοροποιήσεις. Από την άλλη, το ποσοστό των υποψηφίων που σημειώνουν
ως πρώτη τους προτίμηση κάποιο Τμήμα AEI ή TEI υφίσταται μικρές
διαφοροποιήσεις από χρόνο σε χρόνο. Τα τελευταία δύο χρόνια σημειώνονται
τάσεις αποσυγκέντρωσης πρώτων προτιμήσεων σε ορισμένα Τμήματα των AEI και
τάσεις μεγάλης αύξησης πρώτων προτιμήσεων σε ορισμένα Τμήματα των TEI. Το
στοιχείο αυτό είναι σοβαρό και συμβάλλει στην κινητικότητα των βάσεων
εισαγωγής στα διάφορα Τμήματα. Βεβαίως πέρα από την αύξηση ή τη μείωση των
πρώτων προτιμήσεων σε κάθε Τμήμα έχει μεγάλη σημασία ο συγκεκριμένος αριθμός
των πρώτων προτιμήσεων που συγκεντρώνει ένα Τμήμα σε σχέση με τον αριθμό των
θέσεων που προσφέρει.

Υποψήφιοι και εισακτέοι: η σχέση που «τραβάει» τις βάσεις προς τα κάτω

Οι φετινοί εν δυνάμει υποψήφιοι για το 90% των θέσεων ανέρχονται σύμφωνα με τα
επίσημα στοιχεία του υπουργείου σε 92.000, εκ των οποίων οι 73.800 είναι
τελειόφοιτοι και οι 18.200 είναι απόφοιτοι προηγούμενων ετών. Συνολικά οι
προσφερόμενες θέσεις εισακτέων είναι φέτος 67.440.

Το 2003 οι εν δυνάμει υποψήφιοι ήταν 93.900 (76.700 τελειόφοιτοι και 17.200
απόφοιτοι), στους οποίους προσφέρθηκαν τελικά 65.911 θέσεις.

Το πρώτο συμπέρασμα που οδηγεί σε… τράβηγμα των βάσεων προς τα κάτω είναι
ότι φέτος έχουμε περισσότερες θέσεις εισακτέων από πέρυσι. Ωστόσο είναι επίσης
φανερό ότι φέτος έχουμε και μικρότερο αριθμό υποψηφίων, γεγονός που δίνει νέο
«σπρώξιμο» προς τα κάτω στις βάσεις εισαγωγής.

Ο πραγματικός αριθμός. Πόσοι θα είναι οι πραγματικοί υποψήφιοι φέτος;

Έχουμε ως δεδομένο ότι είναι τελείως διαφορετικός ο αριθμός των εν δυνάμει
υποψηφίων και των υποψηφίων που τελικά συμπληρώνουν μηχανογραφικό. Από την
εμπειρία των προηγούμενων ετών γνωρίζουμε ότι ένας αριθμός μαθητών της Γ’
τάξης του Λυκείου, είτε δεν θα καταφέρει να πάρει Απολυτήριο είτε δεν θα
συμπληρώσει μηχανογραφικό, προτιμώντας σπουδές στο εξωτερικό ή άλλες επιλογές.

Έτσι το 2002 είχαμε 98.000 εν δυνάμει υποψηφίους, αλλά το μηχανογραφικό δελτίο
συμπλήρωσαν 85.715. Το 2003 είχαμε 93.900 εν δυνάμει υποψηφίους, αλλά το
μηχανογραφικό συμπλήρωσαν 85.038 υποψήφιοι. Φέτος, από τους εν δυνάμει 92.000
υποψηφίους αναμένεται να συμπληρώσουν το μηχανογραφικό περίπου 81.000-84.000.

Στην κινητικότητα των βάσεων ο πιο σημαντικός παράγοντας είναι ο βαθμός
ευκολίας / δυσκολίας των θεμάτων, αφού έχει σημασία όχι το «τι» έγραψαν γενικά
οι υποψήφιοι, αλλά το «τι» έγραψαν σε σχέση με τους υποψηφίους της
προηγούμενης χρονιάς.

Ο βαθμός ευκολίας / δυσκολίας των θεμάτων εκτιμούμε ότι δεν μπορεί να διαφέρει
σημαντικά από πέρσι. Και αυτό κυρίως διότι τόσο το 2003 όσο και το 2002 με τα
διαβαθμισμένα θέματα (απλά, εύκολα, δύσκολα, δυσκολότερα) βρέθηκε ένας τρόπος
βαθμολογικής διασποράς και κατανομής των υποψηφίων τέτοιος που να μην
επαναλαμβάνει το φαινόμενο των αυξημένων ποσοστών απόρριψης του 1999 (πάνω από
το 30% των μαθητών της B’ Λυκείου) και της πλημμυρίδας αριστούχων του 2000 (1
στους 6 υποψηφίους της Γ’ τάξης του Λυκείου έγραψε άριστα, με αποτέλεσμα
χιλιάδες υποψήφιοι με βαθμολογία πάνω από 18,5 να μην μπορούν να περάσουν στο
Τμήμα της προτίμησής τους, καθώς δεν έφταναν οι θέσεις). Από αυτή την άποψη
είναι εύλογο να περιμένει κανείς ελάχιστες διαφοροποιήσεις στον βαθμό ευκολίας
/ δυσκολίας των φετινών θεμάτων. Κι αν ένα μάθημα έχει πιο αυξημένο βαθμό
δυσκολίας από τον περσινό, ένα άλλο θα έχει σίγουρα μικρότερο, με αποτέλεσμα
να έχουμε ένα στατιστικό ισοδύναμο.

Λίγο ευκολότερα. Από αυτή την άποψη, και έτσι όπως έχει διαμορφωθεί η
κατάσταση, ο βαθμός ευκολίας / δυσκολίας των θεμάτων όχι μόνο δεν θα είναι
ανεξέλεγκτος, αλλά θα έχει σαφή χαρακτηριστικά, τέτοια που να μη δίνουν τη
δυνατότητα σοβαρών αποκλίσεων από την προηγούμενη χρονιά. Μάλιστα εκείνο που
διαφαίνεται περισσότερο, είναι τα θέματα των εξετάσεων να έχουν οριακά, βαθμό
ευκολίας μεγαλύτερο από τα περσινά.