Tα παιχνίδια εξουσίας και η γλώσσα της αλήθειας

Τα τελευταία χρόνια ο οικονομικός ανταγωνισμός έχει χτυπήσει και τους εκδότες,
οι οποίοι, αναγκασμένοι να πάνε μπροστά και έχοντας αυξήσει τον αριθμό των
εκδόσεών τους, αποσύρουν βιαστικά τα περισσότερα βιβλία από τις ήδη γεμάτες
προθήκες των βιβλιοπωλείων για να εκθέσουν τα νέα. Αυτό είναι κρίμα, γιατί
ορισμένα βιβλία που δεν πρόφτασαν να σταδιοδρομήσουν αμέσως ξεχνιούνται
γρήγορα, έστω κι αν τα γεγονότα μπορεί να τα επαναφέρουν στην επιφάνεια,
έπειτα από καιρό.

«H Εποχή της Εξουσίας» του Ντόμπριτσα Τσόσιτς ανήκει στα βιβλία που
μπορούν να νικήσουν τον χρόνο και να σημαδέψουν βαθιά τον αναγνώστη, επειδή
ξέρουν να μιλήσουν – πέρα από φανατισμούς – τη γλώσσα της αλήθειας.

H ιστορία, γιατί κάθε βιβλίο αφηγείται μια ιστορία, είναι η διαδρομή του Ιβάν
Κάτιτς, ο οποίος μετά τη ρήξη Τίτο – Στάλιν το 1948 εξορίζεται στο Γυμνό Νησί
– που σ’ εμάς θυμίζει τη Μακρόνησο και τη Γυάρο – κι αυτό για τρίτη φορά στη
ζωή του και, φυσικά, για αντιφατικούς λόγους. Μόνο που, αυτήν τη φορά, οι
δικαστές και οι δεσμοφύλακές του υπήρξαν στο παρελθόν συμπολεμιστές του. Αλλά
η ιστορία δεν περιορίζεται στη θεματική ενός πολιτικού βιβλίου γύρω από τα
δεινά μιας εποχής, όπου οι ιδεολογίες έπνιγαν τα ίδια τους τα παιδιά γιατί
τολμούσαν να σκεφτούν ελεύθερα. H «κοινωνική εποχή», η πολιτική, η κουλτούρα,
αλλά και διάφοροι τόποι (όπως η Βενετία) προσδίδουν στο βιβλίο μια ευρύτητα,
που το καθιστά ένα από τα καλύτερα βιβλία του 20ού αιώνα. Εξάλλου, είχε την
τύχη να μεταφραστεί θαυμάσια από τον Ράντοβαν Μπργκόβιτς, Σέρβο διανοούμενο
που ζει στην Ελλάδα και έχει ενστερνιστεί τη γλώσσα της.

Ο Τσόσιτς έχει δημοσιεύσει μυθιστορήματα και δοκίμια που μεταφράστηκαν σε
πολλές γλώσσες και έχει κερδίσει μια ξεχωριστή θέση στα ευρωπαϊκά Γράμματα,
αλλά, από πολύ νέος διαδραμάτισε, επίσης, έναν ουσιαστικό ρόλο στην πολιτική
ζωή της πατρίδας του, πρώτα ως κομμουνιστής και, αργότερα, ως σοσιαλιστής.
Πρόεδρος της Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας, το 1992, κατηγορήθηκε από μερικούς
διανοούμενους του Παρισιού ότι είχε ετοιμάσει και προσυπογράψει ένα μανιφέστο
της Σερβικής Ακαδημίας για τη «Μεγάλη Σερβία», αλλά οι εμπειρογνώμονες –
δικαστές και άλλοι διορισμένοι από το ΝΑΤΟ – τον αθώωσαν οι ίδιοι! Οι
περιπέτειές του, όμως, δεν σταμάτησαν σε αυτό. H ευθύτητά του και η πνευματική
και ηθική του εντιμότητα τον έφεραν αντιμέτωπο με τον Μιλόσεβιτς, ο οποίος τον
καθήρεσε μέσω του Κοινοβουλίου. Το γεγονός αυτό σήμανε και το τέλος της
πολιτικής του σταδιοδρομίας. Σήμερα ζει αποτραβηγμένος στο Βελιγράδι, όπου
συνεχίζει να γράφει.

Ο Δημήτρης T. Άναλις είναι σύμβουλος Διεθνών Σχέσεων σε θέματα
γεωστρατηγικής και μέλος του Συμβουλίου Επιτήρησης της Ομάδας Δικαιωμάτων των
Μειονοτήτων

INFO

Ντόμπριτσα Τσόσιτς, «H Εποχή της Εξουσίας», μτφ. Ράντοβαν Μπργκόβιτς, Εκδόσεις
Καστανιώτη, Σελ. 418, Τιμή: 26 ευρώ.