Ξεφουσκώνουν τα… αιολικά πάρκα

Εντός του Φεβρουαρίου του 2004 χάθηκαν για την Ελλάδα ευρωπαϊκές
επιχορηγήσεις ύψους 60 εκατομμυρίων ευρώ για προγράμματα ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας. Ο λόγος ήταν οι μαζικές απεντάξεις προτάσεων για τέτοιες
επενδύσεις, εξαιτίας των τρομερών καθυστερήσεων που συνεπάγεται η συνεχιζόμενη
γραφειοκρατία για την αδειοδότηση τέτοιων «εναλλακτικών» μονάδων.

H χώρα μας χάνει το τρένο της εναλλακτικής ενέργειας, ενώ την ίδια στιγμή
αυξάνει κάθε χρόνο την εξάρτησή της από τις εισαγωγές πετρελαίου και – σε
αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες – η ελληνική
οικονομία γίνεται όλο και πιο ευάλωτη στις ανατιμήσεις του «μαύρου χρυσού».

«H Ελλάδα πρωτοπορούσε πανευρωπαϊκά όταν ψήφισε τον νόμο περί ανανεώσιμων
πηγών ενέργειας το 1985 και όταν το 1986 έθετε αξιοζήλευτους στόχους για όλη
την Ευρώπη. Τώρα, πρωτοπορούμε στο… χάσιμο των ευκαιριών. Ο κ. Κωνσταντίνος
Φιλιππίδης είναι μηχανολόγος-μηχανικός κι εδώ και 20 χρόνια ασχολείται με τον
κλάδο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, εισπράττοντας συνεχώς απογοητεύσεις.
Όπως άλλωστε όλοι όσοι γνωρίζουν. «Οι εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας αντιμετωπίζονται στη χώρα μας, σαν να ήταν… πυρηνικοί σταθμοί»,
λέει ο κ. Νίκος Βασιλάκος, από την Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Παραγωγών
Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Στη Γερμανία, τα αιολικά πάρκα παράγουν περίπου 14.600 MW. Στην Ελλάδα μετά
βίας φθάνει τα 400 MW (εγκατεστημένη ισχύς, γιατί αν μετρήσει κανείς τη
σταθερή παραγωγή δεν ξεπερνάει τα 200 MW). Κι αυτό τη στιγμή που το το 67% των
ενεργειακών αναγκών της χώρας καλύπτεται από εισαγωγές πετρελαίου.

Δαιδαλώδεις γραφειοκρατικές διαδικασίες, μπερδέματα, διαμαρτυρίες και
πολιτικές αντιπαραθέσεις αφήνουν τις (ελληνικές και ξένες) επενδύσεις στον
αέρα, ενώ σχετικά ευρωπαϊκά κονδύλια που έχουν ήδη εγκριθεί χάνονται, καθώς
δεν τηρούνται οι προθεσμίες.

Λόγω των γραφειοκρατικών καθυστερήσεων, ευρωπαϊκές επιχορηγήσεις ύψους άνω των
60.000.000 ευρώ, από προγράμματα που είχαν ήδη εγκριθεί για έργα ανανεώσιμων
πηγών ενέργειας στην Κεντρική Μακεδονία, τη Στερεά Ελλάδα, την Αττική, το
Νότιο Αιγαίο, την Πελοπόννησο, τη Δυτική Ελλάδα, το Ιόνιο και την Κρήτη.
Μεταξύ των έργων τα οποία δεν εντάχθησαν ήταν και τρία αιολικά πάρα της ΔΕΗ
στην Κυπερούσα Σύρου (ισχύος 1,5 MW), στο Σύγγερο Αστυπάλαιας (ισχύος 0,5 MW)
και στο Μαρκέλι Σερίφου (ισχύος 0,6 MW).

Μαζί με τα ευρωπαϊκά κονδύλια χάνονται όμως και οι ξένες επενδύσεις.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα μεγάλης ισπανικής εταιρείας αιολικής
ενέργειας (από τις μεγαλύτερες στην Ευρώπη, που ήρθε στην Ελλάδα πριν από τρία
χρόνια), η οποία πραγματοποίησε αρχική επένδυση συνολικού ύψους 4,4 εκατ.
ευρώ.

Στη συνέχεια, έκανε όλες τις απαραίτητες ενέργειες για την έγκριση ευρωπαϊκής
χρηματοδότησης, ύψους άνω των 6 εκατ. ευρώ, για έργο ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας στη Δυτική Ελλάδα (ο συνολικός προϋπολογισμός ήταν ύψους 24 εκατ.
ευρώ). Τελικά η επένδυση δεν εντάχθηκε, επειδή οι αρμόδιες δημόσιες
υπηρεσίες… δεν μπόρεσαν να τηρήσουν τις προθεσμίες και να προχωρήσουν στην
έκδοση των σχετικών αδειών.

Όπως σημειώνει η κ. Γεωργία Γληνού, από τη Διεύθυνση Ενεργειακής Πολιτικής του
Κέντρου Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, από το σύνολο των σχετικών έργων που
χρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση μόλις το 40% έχει ολοκληρώσει τις
διαδικασίες για την έκδοση αδειών.

Μέχρι τον περασμένο Μάιο, για την έκδοση μίας τέτοιας άδειας έπρεπε να
γνωμοδοτήσουν 41 διαφορετικές δημόσιες υπηρεσίες και να συντονισθούν τα
υπουργεία, Ανάπτυξης, ΠΕΧΩΔΕ, Εθνικής Οικονομίας, Γεωργίας, Πολιτισμού,
Μεταφορών και Εθνικής Άμυνας. Υπουργική απόφαση, η οποία δημοσιεύθηκε στις 8
Μαΐου 2003, μείωσε τον αριθμό των φορέων σε 26 (!) και όρισε πως αυτοί θα
πρέπει να δώσουν τις σχετικές απαντήσεις τους σε διάστημα 90 εργάσιμων ημερών,
το πολύ. «Ακόμη όμως η υπουργική απόφαση δεν έχει ενεργοποιηθεί, ενώ ο
Ελληνικός Οργανισμός Τουρισμού, για παράδειγμα, δηλώνει πως την αγνοεί»,
σημειώνει ο κ. Βασιλάκος. «Με όλες αυτές τις διαδικασίες και τα προβλήματα,
υπολογίζεται ότι χρειάζονται πάνω από δύο χρόνια, κατά μέσον όρο, για να
αποκτήσει κανείς την πολυπόθητη άδεια εγκατάστασης αιολικού πάρκου».

Αντίδοτο στην πετρελαϊκή κρίση. Την ίδια στιγμή, τα ορυκτά καύσιμα
εξαντλούνται, αλλά και ακριβαίνουν διαρκώς. «H Ελλάδα θα μπορούσε να είναι, αν
όχι αυτάρκης, τουλάχιστον λιγότερο ευάλωτη σε αυτές τις τρελές διακυμάνσεις
στις τιμές των καυσίμων», λένε οι άνθρωποι που ασχολούνται με τις ανανεώσιμες
πηγές ενέργειας. Ο κ. Παναγιώτης Χαβιαρόπουλος, από το ΚΑΠΕ. «Το όριο που έχει
θέσει η Ευρώπη είναι μέχρι το 2010 το 20% της ηλεκτροπαραγωγής να προέρχεται
από ανανεώσιμες πηγές. Για να φθάσουμε αυτό το όριο στην Ελλάδα (όπου σήμερα
παράγουμε 400 MW), σημαίνει πως χρειαζόμαστε ακόμη 2.500 MW».

Επενδυτική… άπνοια τα τελευταία δύο χρόνια

Τα δύο τελευταία χρόνια, στα αιολικά πάρκα της χώρας επικρατεί… άπνοια. Το
2002 εγκαταστάθηκαν συνολικά λιγότερα από 17 MW τη στιγμή που στη Γερμανία,
την ίδια χρονιά, εγκαταστάθηκαν συνολικά 3.246 MW και στην Ισπανία 1.495 MW.
«Γερμανικές, ισπανικές και ιαπωνικές εταιρείες που, τα περασμένα χρόνια, είχαν
δείξει ενδιαφέρον για την ελληνική αγορά (λόγω των αυξημένων, τότε, ρυθμών
ανάπτυξής της) αρχίζουν να αποχωρούν», τονίζει ο κ. Νίκος Βασιλάκος.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΚΑΠΕ, από τις 95 επενδυτικές προτάσεις για τη
δημιουργία αιολικών πάρκων που εγκρίθηκαν τον Ιούνιο του 2002 από το υπουργείο
Ανάπτυξης προκειμένου να επιχορηγηθούν με κοινοτικά κονδύλια ύψους 387 εκατ.
ευρώ, μόνο 2 ή 3 προβλέπεται να έχουν άδεια εγκατάστασης και να μπορέσουν
τελικά να ενταχθούν στα αντίστοιχα προγράμματα.

Φρένο από κοινότητες και ΔΕΗ

Ένας ιδιοκτήτης ακινήτου στη Μυτιλήνη θέλησε να συνδέσει ένα μικρό
φωτοβολταϊκό σύστημα στο δίκτυο της ΔΕΗ. Από τη χρήση του συστήματος, ο ίδιος
θα εξοικονομούσε περίπου 60 ευρώ τον χρόνο. Τα τέλη σύνδεσης όμως που θα
έπρεπε να πληρώσει στη ΔΕΗ ξεπερνούσαν τα 2.500 ευρώ!

Κάθε εμπλεκόμενος φορέας και κάθε υπουργείο έχει μια διαφορετική οδηγία ή
εγκύκλιο, η οποία θα πρέπει να τηρηθεί προκειμένου να λειτουργήσει μία
εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη χώρα μας. Έτσι, χιλιάδες αιτήσεις
για επενδύσεις σε ολόκληρη την Ελλάδα (από τον Έβρο και τη Ροδόπη μέχρι την
Εύβοια, τη Λακωνία, τη Ρόδο και την Κρήτη) «συγκρούονται» με κάθε λογής
απαιτήσεις ή ακόμη και τοπικές «οικολογικές ευαισθησίες» που αφορούν, για
παράδειγμα, τον κίνδυνο που διατρέχουν τα πουλιά ή οι κατσίκες από τις
ανεμογεννήτριες ή τα ψάρια και οι ποταμοί από τα υδροηλεκτρικά έργα.

«Αγκάθια», δίκτυο, άγνοια και γραφειοκρατία

Οι επενδύσεις στην αιολική ενέργεια είναι οι πιο ανταγωνιστικές και οικονομικά
βιώσιμες στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΚΑΠΕ).
Ωστόσο ο άνεμος συναντά πανύψηλα… βουνά, ως εμπόδια. Επιχειρεί να τα
περιγράψει ο κ. Παναγιώτης Χαβιαρόπουλος, διευθυντής ανανεώσιμων πηγών
ενέργειας στο ΚΑΠΕ. «Πρώτον, οι περιοχές με καλό αέρα είναι συγκεντρωμένες
(στην Ανατολική Πελοπόννησο, για παράδειγμα) και το δίκτυο της ΔΕΗ δεν έχει
σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να μεταφέρει την ενέργεια που παράγουν τα αιολικά
πάρκα εκεί. Γίνεται προσπάθεια εκσυγχρονισμού και ανανέωσης του δικτύου της
ΔΕΗ, όμως κι αυτή συναντά προβλήματα και καθυστερήσεις. Δεύτερον, σε περιοχές
με μεγάλη αιολική ισχύ αντιμετωπίζουμε συχνά παράλογες αντιδράσεις των τοπικών
κοινωνιών, διαμαρτυρίες και αντιπαραθέσεις, οι οποίες άλλοτε είναι αποτέλεσμα
παραπληροφόρησης και άγνοιας και άλλοτε έχουν πολιτική αφετηρία. Βέβαια, έχει
ευθύνη το ΚΑΠΕ για την έλλειψη πληροφόρησης. Μέχρι τώρα δρούσε κυρίως
πυροσβεστικά και μόλις σήμερα αρχίζει μια προσπάθεια συντονισμένης και
συγκροτημένης ενημέρωσης του κοινού. Το τρίτο και μεγάλο «αγκάθι» είναι το
καθεστώς αδειοδοτήσεων, οι μεγάλες δυσκολίες, οι τεράστιοι χρόνοι που
απαιτούνται για να συντονισθούν μεταξύ τους οι διάφορες υπηρεσίες. Υπάρχουν
πολλές προσφυγές στο Συμβούλιο της Επικρατείας κι ελπίζουμε οι αποφάσεις του
ΣτΕ να φέρουν ένα τελικό ξεκαθάρισμα».

Πριμοδοτούν την «πράσινη ενέργεια»

Ενώ στην Ελλάδα οι ευκαιρίες χάνονται η μία μετά την άλλη, στη Βρετανία
εγκρίθηκε η κατασκευή 7.200 MW σε παράκτιες περιοχές της χώρας ενώ, σύμφωνα με
πρόσφατη δημοσκόπηση, το 74% των Βρετανών υποστηρίζει ένθερμα την ανάπτυξη της
αιολικής ενέργειας. Τα παράκτια αιολικά πάρκα τοποθετούνται ψηλά στις
προτεραιότητες της βρετανικής περιβαλλοντικής πολιτικής. Ο Βρετανός υπουργός
ενέργειας Stephen Timms επανέλαβε πρόσφατα πως στόχος της χώρας του είναι
μέχρι το 2020% το 20% της παραγόμενης ενέργειας στη Γηραιά Αλβιώνα να
προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές. Σύμφωνα μάλιστα με εκτιμήσεις, οι επενδύσεις
στον τομέα αυτό, η κατασκευή, εγκατάσταση και συντήρηση των νέων αιολικών
πάρκων αναμένεται να δημιουργήσει στην Αγγλία περίπου 20.000 νέες θέσεις
εργασίας μέχρι το 2010.

Ο Καναδάς. Δυνατός άνεμος φαίνεται πως πνέει και στον Καναδά, όπου η
νέα κυβέρνηση του Οντάριο ζητά από επενδυτές να κατασκευάσουν άμεσα μονάδες
παραγωγής 300 MW «πράσινης» ενέργειας και να συνεχίσουν τις επενδύσεις στον
τομέα αυτό. Στη χώρα έχει υπολογιστεί πως μέχρι το 2005 θα χρειαστούν συνολικά
2.500 MW επιπλέον ενέργειας από αυτήν που παράγεται σήμερα και σημαντικό
μερίδιο αυτό του φορτίου θα πρέπει να σηκώσουν οι εναλλακτικές πηγές
ενέργειας. H κυβέρνηση του Οντάριο φιλοδοξεί μέχρι το 2007, το 5% της συνολικά
παραγόμενης ενέργειας να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές κι αυτό συνεπάγεται
τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων, ικανών να παράγουν περί τα 1.350 MW
ενέργειας.

Οι ΗΠΑ. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ωστόσο, οι επενδύσεις για νέα αιολικά
πάρκα κινδυνεύουν. Σύμφωνα με την εξειδικευμένη επιθεώρηση «Ανεμολόγια», που
εκδίδει η Ελληνική Επιστημονική Ένωση Αιολικής Ενέργειας, το Κογκρέσο αρνήθηκε
να επεκτείνει τις ειδικές ελαφρυντικές φορολογικές ρυθμίσεις για την ερχόμενη
τριετία, γεγονός που προκαλεί ανησυχία για μείωση του επενδυτικού
ενδιαφέροντος. Στις ΗΠΑ, το 2003, η εγκατεστημένη ισχύς αιολικών πάρκων
αυξήθηκε κατά 36%, σε σχέση με το 2002. Σε 30 Πολιτείες δημιουργήθηκαν νέα
αιολικά πάρκα ισχύος 1.678 MW, ικανά να τροφοδοτήσουν συνολικά 425.000
κατοικίες. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Αιολικής Ενέργειας (AWEA) μ’ έναν
ρυθμό ανάπτυξης πολύ μικρότερο (γύρω στο 18% ετησίως) η αιολική ενέργεια θα
μπορούσε το 2020 να καλύπτει το 6% των ενεργειακών αναγκών στις ΗΠΑ.